Ook baby’s die geen krimp geven, lijden pijn

Ook baby’s die niet zichtbaar reageren op een hielprik of andere pijnprikkel, voelen pijn. Dat hebben Britse onderzoekers aangetoond door hersenactiviteit in het pijncentrum van de baby’s te meten (PLoS Medicine, juni). Van twaalf onderzochte baby’s waren er acht die geen enkel fysiek signaal van pijn gaven, bijvoorbeeld door het dichtknijpen van de ogen, door het fronsen van de wenkbrauwen, het trillen van de bovenlip, of het aanspannen van de beentjes.

Ondanks het feit dat deze baby’s niet zichtbaar reageerden op de pijnprikkel, was er bij alle baby’s extra toevoer van bloed naar het pijncentrum te zien, of ze nu zichtbare signalen lieten zien of niet. Die toevoer is een teken dat de zenuwcellen aldaar actiever werden en dat dus deze baby’s dus wel degelijk pijn hadden, volgens de onderzoekers.

Dit onderzoek maakt de babyzorg voor verpleegkundigen niet gemakkelijker. Nu al werken zij met allerlei verschillende controlelijsten om de subtiele signalen van baby’s met pijn op te merken. Bij geconstateerde pijn kunnen de verzorgers paracetamol of suikerwater geven. Masseren helpt vaak ook.

Een baby kan ook de ene keer wel een pijnreactie vertonen en de andere keer niet. Van de baby’s die eerst niet op de hielprik reageerden, bleken er zeven dat op een ander moment wél te doen op een nieuwe hielprik. Verpleegkundigen moeten dus altijd rekening houden met de kans dat elke baby die een pijnlijke handeling ondergaat dat niet laat merken.

Volgens de onderzoekers blijkt dat het meten van pijn door uitsluitend de fysieke en gedragsmatige signalen te signaleren onvoldoende is om vast te stellen of de baby pijn heeft.

Het belang van pijnmetingen werd deze week onderstreept door de uitkomsten van een grootschalig Frans onderzoek. Dat toonde aan dat pasgeboren baby’s regelmatig pijnlijke medische handelingen ondergaan, zonder dat er pijnbestrijding werd toegepast (Journal of the American Medical Association, 2 juli). Ruim vierhonderd baby’s ondergingen in zes weken tijd 60.969 medische handelingen, zo’n honderdveertig medische behandeling per baby. In 70 procent ging het om pijnlijke handelingen zoals beademing of uitzuigen van slijm via de neus of luchtpijp, het geven van een hielprik en het verwijderen van plakpleisters. Slechts in 20 procent van alle pijnlijke behandeling kregen de baby’s een pijnstiller of geruststellende massage. Hilde van Halm