Ontploffing Toengoeska geen uiting futurisme

Op de achterpagina van 30 juni schreef Tijs van den Boomen over de ontploffing in Toengoeska in 1908. Ging het om een meteoriet, de test van een klimaatwapen of een manifestatie van futuristisch kunstenaar Velimir Chlebnikov? De curator van het plaatselijke museum, Sergej Kovalevski, wees erop dat dit laatste best het geval zou kunnen zijn omdat uitgerekend in 1908 het futurisme in Rusland opkwam. Er wordt een stuk uit Chlebnikovs opus magnum, het poëem Zangezi geciteerd dat die klap best wel eens veroorzaakt zou kunnen hebben.

Ik kan Kovalevski geruststellen en alvast één mogelijkheid uitsluiten. Hoewel de impact van de dichtkunst van Chlebnikov en zijn medefuturisten enorm was, moest het startschot voor het futurisme in 1908 nog gegeven worden. Dat gaf de Italiaanse dichter Marinetti op 20 februari 1909 met de publicatie zijn `Futuristisch Manifest` in Le Figaro. Dit had vrijwel direct invloed op de Russische groep rond Chlebnikov. Zij gaven er echter een eigen draai aan en dit culmineerde in 1912 in de uitgave van Een oorvijg voor de publieke smaak. Toen kwam het futurisme als zodanig pas van de grond in Rusland. Zangezi werd overigens pas in 1922 gepubliceerd. En wat Vadim Rabinovitsj betreft: niet hij liet zien dat je vanuit het niets iets kunt scheppen en dat je daarvoor je eigen woorden moet verzinnen, dat hebben vooral Chlebnikov en de zijnen al laten zien.