Messenger ziet sporen van vulkanisme op Mercurius

Ook Mercurius, de planeet die het dichtst bij de zon staat, is vroeger vulkanisch actief geweest. Dat leiden astronomen af uit de opnamen die de Amerikaanse ruimtesonde Messenger van Mercurius heeft gemaakt toen hij afgelopen januari op een afstand van 200 kilometer langs Mercurius scheerde. Deze passage was de eerste van een drietal scheervluchten die nodig zijn om de Messenger in maart 2011 in een baan rond Mercurius te brengen. De ontdekking van vulkanische activiteit is een van de belangrijkste resultaten van deze eerste scheervlucht (Science, 4 juli).

De vorige keer dat Mercurius van dichtbij werd bestudeerd, was in de periode 1974-1975, toen de planeet driemaal werd voorbijgevlogen door de Mariner 10. Die fotografeerde ongeveer 45 procent van het planeetoppervlak, waarop onder andere een groot aantal cirkelvormige vlakten werd waargenomen. Ze dateren uit de periode, zo’n vier miljard jaar geleden, dat Mercurius – evenals de aarde en de maan – gebombardeerd werd door grote objecten uit de ruimte. De opnamen waren echter niet gedetailleerd genoeg om te kunnen uitmaken of de vlakten bestaan uit materiaal dat tijdens de inslagen was gesmolten of (ook) uit materiaal dat daarna vanuit de diepte komend de inslagholten had gevuld, dus door vulkanische activiteit.

De scherpere opnamen van de Messenger, die bovendien een groter deel van de planeet bestrijken, hebben nu rond het Caloris-bekken, de grootste inslagstructuur op Mercurius, talrijke structuren gevonden die op het proces van vulkanische activiteit wijzen. Het gaat om heldere afzettingen langs de randen van het bekken, inslagkraters in het bekken die zijn volgelopen met lava en structuren die op de vervormende werking van uitstromend lava wijzen. In dit opzicht lijkt de vroegere vulkanische activiteit op Mercurius veel op die van de maan, die ook met lava volgelopen bekkens vertoont, en verschilt hij met die op Mars en de aarde, waar het vulkanisme vooral grote vulkanen achterliet.

George Beekman