Laatste G8-top voor Bush in teken economische zorgen

De laatste G8 voor Bush, de eerste voor Medvedev, zal in het teken staan van de internationale economische problemen. Topberaad over de kwalen van de wereld.

Aanleiding is er genoeg voor hoog politiek beraad over de toestand in de wereld. Een jaar geleden konden de leiders van de G8 (de zeven rijkste industrielanden plus Rusland) op hun jaarlijkse topontmoeting nog vaststellen dat de wereldeconomie in goede staat verkeerde. Maar als zij elkaar vanaf maandag opnieuw treffen, op het noordelijke Japanse eiland Hokkaido, dan vinden hun besprekingen plaats tegen de achtergrond van grote economische zorgen.

President Bush, die al over een half jaar de macht overdraagt aan zijn opvolger, zal van zijn laatste G8 geen ontspannen afscheid van zijn collega’s kunnen maken. Daarvoor zijn de problemen te groot.

De hoge olieprijzen (verdubbeld sinds vorig jaar), de hoge voedselprijzen, de kredietcrisis, de bestrijding van de inflatie en de lage dollarkoers zullen veel aandacht opeisen van de leiders van de acht landen – behalve de VS, ook Canada, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië, Rusland en gastheer Japan. De Japanse premier Fukuda heeft bovendien het streven naar afspraken over terugdringing van het broeikaseffect hoog op de agenda gezet, in navolging van de Duitse bondskanselier Merkel, die vorig jaar gastvrouw was. Zij wist geen doorbraak in het dossier te forceren, maar wel een akkoord van de acht om serieus te overwegen de uitstoot van broeikasgassen tot 2050 te halveren.

Landen die niet tot deze selecte groep economische grootmachten horen hebben er al herhaaldelijk op gewezen dat de G8 in geen van deze kwesties op eigen houtje veel voor elkaar kan krijgen. En dat lijken ook de acht hoofdrolspelers steeds meer te beseffen.

Daarom is een reeks andere landen uitgenodigd om in de marge van de top mee te praten over specifieke onderwerpen. Het broeikaseffect bijvoorbeeld komt woensdag aan de orde op een speciale bijeenkomst met acht andere grote economieën, waaronder China, India en Brazilië. Die opzet komt vooral de Amerikaanse president goed uit, omdat hij altijd heeft geweigerd harde afspraken te maken over terugdringing van de CO2 als niet ook de opkomende economieën, en met name China en India, zich daaraan zouden verbinden. Maar andere landen van de G8 vrezen weer dat uitbreiding van het gezelschap de kans op effectieve afspraken in de weg zal staan.

Een hoge Japanse diplomaat, die de afgelopen jaren steeds nauw betrokken is geweest bij de voorbereidingen voor G8-bijeenkomsten, vergeleek het jaarlijkse ritueel onlangs met een medische check-up. Van jaar tot jaar nemen de leiders de kwalen van de wereld met elkaar door, meestal zonder tot concrete actie over te gaan. En als het wel zo ver komt, dan nog heeft de G8 geen apparaat om naleving af te dwingen. De afspraken hebben geen rechtskracht, elk van de grote acht kan op ieder moment op zijn toezeggingen terugkomen.

Zo zullen de zeven Afrikaanse leiders die maandag met de G8 spreken erop wijzen dat er veel te weinig terecht gekomen is van eerder beloftes de hulp voor het Afrikaanse continent te vergroten. Op de G8-top in het Schotse Gleneagles, in 2005, werd afgesproken tot een verdubbeling van de hulp tot 2010. Maar als de huidige programma’s worden uitgevoerd dan blijft het totaal 40 miljard dollar achter bij die toezegging, stelde vorige maand de organisatie die toeziet op de uitvoering van de afspraken. Bush beloofde deze week zijn collega’s te zullen aanspreken op hun eerdere toezeggingen.

Veel van de deelnemers op de top verkeren niet in optimale politieke conditie om de grote problemen aan te pakken. In eigen land kampt niet alleen president Bush met lage populariteitscijfers, ook de Franse president Sarkozy, de Canadese premier Harper, de Japanse premier Fukuda en Britse premier Brown (debutant op de top) hebben het moeilijk in de peilingen.

Maar de onderlingen verhoudingen tussen de leiders en hun landen hoeven daar niet onder te leiden. President Bush mag thuis onpopulair zijn, en bovendien de gaande man, maar de Amerikaanse betrekkingen met de meeste G8-landen zijn lang niet slecht.

Voor de Russische president Medvedev is de top, zijn eerste, opnieuw een test of hij zich kan ontworstelen aan de schaduw van zijn voorganger Poetin, nu zijn premier. Zijn collega’s zijn benieuwd.