Kasparov kijkt mee

Als je op de website playchess.com live de partijen volgt van een belangrijk toernooi, zie je soms de mededeling ‘Garry Kasparov is here’. Het betekent dat hij net is binnengekomen, niet als speler helaas, maar als toeschouwer.

Het doet me toch altijd plezier als ik het zie. Het is alsof de partijen een zwaarder gewicht krijgen als je weet dat Kasparov er ook naar aan het kijken is.

Hij zegt meestal niet veel in de openbare ruimte van de site, maar hij houdt wel contact met schaakvrienden en die vertellen soms door wat hij tijdens de partijen heeft opgemerkt.

In de derde ronde van het Sparkassentoernooi in Dortmund bracht de Duitser Arkady Naiditsch tegen Vladimir Kramnik op de 19de zet een giftig openingsnieuwtje. Het kwam neer op een torenoffer.

Kramnik dacht 45 minuten na of hij de toren kon nemen. Hij deed het ten slotte niet en verzoende zich met een rustige, maar voor hem zeer onprettige stelling die hij ten slotte verloor.

Na afloop kwamen de analytici met hun computers in de weer en hun conclusie was dat het waarschijnlijk remise zou zijn geworden als Kramnik de toren had gepakt. Toch is het begrijpelijk dat hij het niet deed.

Het was duidelijk dat Naiditsch de consequenties van zijn torenoffer thuis uitvoerig bestudeerd had. Kramnik had de remise waarschijnlijk wel gezien, maar als je in een lange tactische variant een remise ziet, kun je er nooit zeker van zijn dat je niet iets over het hoofd ziet waardoor je geforceerd zou verliezen.

Tijdens de partij liet Kasparov weten dat hij het torenoffer van Naiditsch al in 1999 had onderzocht en hij gaf ook meteen allerlei varianten aan die op het bord konden komen. Waarom heeft hij na 1999 dan nooit zelf geprobeerd om die stelling te krijgen? Als remise het grootste risico is, kun je toch wel eens een kansje wagen.

Het moet zijn schaakobjectiviteit zijn geweest die hem parten heeft gespeeld. Een geforceerde remise met wit paste niet in Kasparovs openingsrepertoire, ook al zou het nog maar de vraag zijn of zijn tegenstander die remise ook zou vinden.

Al zijn er in Dortmund grote spelers als Ivantsjoek, Mamediarov en Leko aanwezig, Kramnik is er toch de grote ster naar wie de meeste aandacht gaat. Het is niet alleen omdat Dortmund, waar hij in het verleden al acht keer heeft gewonnen, zijn knollentuintje is, maar ook doordat alles wat hij doet in het licht wordt gezien van zijn komende match om het wereldkampioenschap tegen Anand.

Als Kramnik mooi wint, zoals in de tweede ronde tegen Loek van Wely, denk je dat Anand het moeilijk zal krijgen, en als hij hardhandig wordt aangepakt, zoals door Naiditsch, stel je je voor dat Anand daar thuis glimlachend kennis van neemt.

Vladimir Kramnik - Loek van Wely, Dortmund

1. d4 d5 2. c4 c6 3. Pf3 Pf6 4. e3 e6 5. b3 Pbd7 6. Lb2 b6 7. Ld3 Lb7 8. 0-0 Ld6 9. Pbd2 0-0 10. Pe5 Wit heeft zich aanvankelijk rustig opgesteld, maar begint nu toch een concrete actie tegen zwarts koning. 10...De7 11. Df3 Tfd8 12. Dh3 Hier is wel eens 12. e4 gespeeld, maar na 12...Lb4 kwam daar weinig uit. 12...h6 13. f4 Lb4 Gezien het verdere verloop van de partij, waarin wits Lb2 een indrukwekkende rol speelt, ben je geneigd om hier 13...La3 aan te bevelen. Wit zou zeker iets beter blijven staan. 14. Pdf3 Pe4 15. Pxd7 Txd7 16. Pe5 Tc7 Hier belemmert de toren straks zwarts loper de terugtocht naar c7. In verband met de mogelijke actie 17. Lxe4 dxe4 18. f5 wil hij punt f7 blijven dekken, maar 16...Tdd8 was toch beter. 17. Lxe4 dxe4 18. c5 bxc5 19. a3 La5 20. dxc5 Dxc5 Hij moet wits pionoffer wel aannemen, want anders komt wits paard op den duur op d6, met ernstige gevolgen. 21. b4 Db5 22. Dg3 Wit had hier een aantal veelbelovende aanvalszetten en de beste was waarschijnlijk 22. f5 exf5 23. Txf5, waarmee hij ook zwarts dame indirect bedreigt. 22...Lb6

De beslissende fout. Na 22...f5 zou wit prachtig spel hebben voor de geofferde pion, maar het zou toch nog lang niet duidelijk zijn. 23. Pd7 Zou Van Wely dit over het hoofd hebben gezien? Doordat er mat dreigt op g7 moet zwart zijn koningsstelling verschrikkelijk verzwakken. 23...g6 Na deze gedwongen zet heeft wit vrij spel op de zwarte velden. 24. Pf6+ Kf8 25. Le5 Tcc8 26. Dh4 h5 Iets hardnekkiger was 26...Lxe3+ 27. Kh1 c5, maar ook dan heeft wit beslissende aanval. 27. Ph7+ Ke8 28. Ld6 Tc7 29. Tfd1 Zwart gaf op.