De lezer schrijft over nut van ondeeltjesonderzoek

Het artikel ‘De ondeeltjes-hype’ in Wetenschap & Onderwijs van 28 juni geeft aanleiding voor enig wenkbrauwoptrekken. Met dit soort artikelen over deeltjes val je midden in een materie waarvan menige lezer zich zal afvragen ‘Wat moet ik daarmee?’ Dergelijke artikelen werpen de vraag op of door de krant niet eens helder op een rij gezet kan worden wat nut en noodzaak is van dergelijk geldverslindend onderzoek anders dan het stillen van de academische nieuwsgierigheid.

De vraag past in een meer algemeen aspect van het katern: het nogal stereotiepe format van deeltjes, heelal, mens, dier en plant. Tussen die onderwerpen en Karel Knip ontbreken nagenoeg de resultaten van het Nederlandse technisch-wetenschappelijke onderzoek.

Dick van der Torre

Holten

De krant antwoordt

Een grap was het zeker niet, het artikel over ondeeltjes. Met het woord ‘hype’ in de kop gaven we aan dat er in wetenschappelijke kringen opmerkelijke opwinding is, die zelfs de ‘uitvinder’ van de ondeeltjes heeft verbaasd. Ondeeltjes begonnen als een gedachtenexperiment dat er op neerkomt dat er deeltjes zijn die zich niet gedragen als deeltjes, bijvoorbeeld omdat ze geen goed gedefinieerde massa hebben. Maar nu worden deze ‘spookdeeltjes’ misschien echt gevonden bij de proeven in de deeltjes-versneller in Genève.

Wat we wilden beschrijven is waar de wereld van de deeltjesfysici zich nu over opwindt en hoe het kan gaan met wetenschappelijk onderzoek: van wild idee via serieus experiment naar verrassende ontdekking. Dergelijk fundamenteel wetenschappelijk onderzoek heeft misschien geen direct tastbaar nut, zoals de lezer suggereert, maar wel zin – voor de wetenschap in het bijzonder en de vooruitgang in het algemeen. Zoals we op 24 juni schreven in het hoofdredactionele commentaar: „Dit soort projecten maakt onderdeel uit van de lange zoektocht naar het antwoord op twee van de meest elementaire vragen die de mens zich kan stellen: waar komen we vandaan en waar gaan we naar toe?” Natuurlijk moet voor het uitgeven van geld aan dergelijk onderzoek verantwoording worden afgelegd en moet de burger bij de resultaten worden betrokken. Maar de noodzaak van onderzoek moet niet alleen worden afgemeten aan het nut.

Behalve over onderzoek naar subatomaire deeltjes, schrijven wij ook geregeld over (de toepassing van) technisch onderzoek – zeker als er belangrijke aanleidingen zijn, zoals de golf van nieuwe energietechnieken. Zo hadden we onlangs artikelen over een zonnecel die zeer efficiënt is omdat hij is bedekt met een dun laagje aluminiumoxide; over CO2-opslag in de bodem en over modern kolen stoken. Een goed voorbeeld van zuiver fundamenteel onderzoek dat snel tot grootschalige toepassing heeft geleid, hadden we vorige maand met het artikel ‘Aan de wieg van de iPod’ over het onderzoek van Nobelprijswinnaars Ferth en Grunberg aan het ‘giant magneetweerstandseffect’, een effect dat nu op iedere harddisk wordt gebruikt. In de rubriek ‘product’, vrijdag in het economiekatern, schrijven we over allerlei elektronica. Over specifiek Nederlands onderzoek schrijven we relatief vaak, maar niet uit principe. Ons centrale doel is het beschrijven van goede wetenschap.

Birgit Donker

Hoofd-redacteur

Reacties: nrc.nl/lezer -schrijft. Nieuwe kwesties: lezerschrijft@nrc.nl