‘Waarom letten we altijd op de verschillen?’

Uit Iran komen de laatste dagen verzoenende geluiden in de controverse over het nucleaire programma. Ook van een adviseur van Ahmadinejad.

Iran is bereid om met de internationale gemeenschap te praten over een voorstel dat een eerste stap moet zijn naar een oplossing van het conflict over het Iraanse nucleaire programma. Dat zegt Mojtaba Samareh-Hashemi, de belangrijkste adviseur van president Mahmoud Ahmadinejad, in een interview.

Tegelijkertijd wijst Samareh-Hashemi, door insiders omschreven als een van de machtigste mannen in de regering, Amerikaanse suggesties om een Amerikaans belangenkantoor in Teheran te openen van de hand. „Dat is niets meer dan een propagandazet.”

Sinds enkele dagen komen er verzoenende uitspraken van Iraanse woordvoerders over het nieuwste voorstel van de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad en Duitsland, de ‘5+1’, om een uitweg te vinden uit de impasse over Irans nucleaire programma. Minister van Buitenlandse Zaken Manouchehr Mottaki zei dinsdag dat „een nieuwe atmosfeer” in de onderhandelingen is ontstaan.

Het voorstel behelst een pre-onderhandelingsfase van zes weken waarin Iran geen nieuwe verrijkingscentrifuges neerzet en de andere partij geen nieuwe sancties afkondigt. Dan moet worden besproken hoe onderhandelingen op gang kunnen worden gebracht. Deze ‘bevriezing voor bevriezing’ moet er wat de ‘5+1’ betreft toe leiden dat Iran het verrijken van uranium bevriest.

De internationale discussie over het Iraanse nucleaire programma, die al jaren duurt, lijkt hiermee in een nieuwe fase te zijn gekomen. De Amerikaanse politieke druk en dreigementen van gewapende actie dwingen de Iraanse leiders tegelijkertijd na te denken over hun relatie met de VS. De twee landen onderhouden sinds de bezetting van de Amerikaanse ambassade in Teheran in 1979-1980 geen betrekkingen meer met elkaar.

Welke stappen moeten de VS zetten als ze toenadering tot Iran willen zoeken?

„Wij willen dat de VS, net als andere landen, rechtvaardig handelen. Als de Amerikaanse regering Irak verlaat en de rechten van andere landen respecteert komt zij dichter bij onze standpunten. Dat is ook het geval wanneer ze ons vreedzame nucleaire programma zou accepteren. De belangrijkste eis is dat Amerika zijn gedrag verandert. Het tijdperk van militaire aanwezigheid om politieke druk op andere regeringen uit te voeren is voorbij. De tijd is gekomen dat de Amerikaanse autoriteiten hun houding aanpassen.”

Heeft u een voorkeur voor Obama of McCain in de komende Amerikaanse presidentsverkiezingen?

„We moeten afwachten wat hun beleid zal worden en dan een oordeel vellen.”

Deze week is in de Amerikaanse pers gemeld dat de Verenigde Staten een budget van 400 miljoen dollar hebben om rebellen in Iran te steunen. Klopt dit?

„Ja, neem de bomaanslag in de stad Shiraz in april waarbij twaalf mensen om het leven kwamen. Het is duidelijk dat degenen die deze aanslag uitvoerden zijn getraind door Amerikaanse troepen. De bewijzen hiervoor zullen binnenkort worden bekend gemaakt.”

Tijdens een militaire oefening vlogen Israëlische oorlogsvliegtuigen naar Griekenland. Volgens Amerikaanse media was dit een oefening voor een aanval op uw land. Wat is uw reactie?

„Israël is veel te klein om Iran te kunnen raken. Het zionistische regime, met zijn chanterende regering, ondernam deze actie om de Europese regeringen te laten zien dat het nog bestaat en dat Europa het financieel moet blijven steunen. De troepen van welke regering dan ook die ons aanvallen zullen niet langer veilig zijn, waar ze zich ook bevinden.”

Wat is uw reactie op het voorstel van de ‘5+1’ voor een oplossing van het conflict over het Iraanse nucleaire programma?

„Er zijn veel gemeenschappelijke punten tussen dat voorstel en ons eigen plan, dat we al eerder hebben gepresenteerd. Daarom is er een mogelijkheid voor onderhandelingen, een kans.”

Maar zij eisen dat Iran stopt met het verrijken van uranium, wat Iran met kracht van de hand wijst.

„Waarom moeten we altijd aandacht geven aan de verschillen? Er zijn zoveel overeenkomsten, daar moeten we mee beginnen. Zoals samenwerking in de regio, op het gebied van veiligheid, het samen bouwen van kernreactors. Dit zijn overeenkomsten die besproken kunnen worden tijdens onderhandelingen.”

Dus het plan wordt bestudeerd door Iran en de wereldmachten moeten afwachten?

„Wij wachten ook op hun reactie op ons plan. In de tussentijd moeten ze niets doen wat wellicht wantrouwen kan kweken.”