VVD en SP samen tegen ‘subsidies om te praten’

Een opmerkelijke combine van VVD en SP zorgt ervoor dat de lobby voor ontwikkelingshulp goed in de gaten wordt gehouden. „Campagnes kunnen Afrikanen niet eten.”

„Vraag subsidie aan”, aldus de uitnodigende zin op de homepage van de Stichting NCDO, de Nationale Commissie voor Internationale Samenwerking en Duurzame Ontwikkeling. Subsidie voor projecten om in Nederland het draagvlak voor ontwikkelingssamenwerking te vergroten.

Velen deden dit reeds. Zoals de Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD voor een congres over het nut van ontwikkelingssamenwerking. Of de jongerenorganisatie van de SGP, voor een congres over aids. Of het comité dat onder Nederlandse vrouwen het probleem van de moedersterfte in ontwikkelingslanden ter sprake wil brengen. De NCDO doneerde 300.000 euro voor 250.000 maskers met daarop de oproep de moedersterfte tegen te gaan.

Maar hoe lang de geldkraan nog open blijft voor mensen en organisaties „die zich willen inzetten voor de verbetering van de positie van mensen in ontwikkelingslanden”, zoals de NCDO als voorwaarde stelt, is sinds gisteren de vraag. De subsidiestromen zijn allemaal wat „te versnipperd, te schimmig en te hoog” geworden, erkende minister Koenders (Ontwikkelingssamenwerking, PvdA) in de Tweede Kamer. Uiterlijk in februari van het volgend jaar komt hij met een evaluatie waarbij alles „op een rijtje zal worden gezet” en ook kritisch gekeken zal worden naar „de maatvoering”.

Voor de Kamerleden die hierom hadden gevraagd, was dit precies wat zij van de minister wilden horen. Binnenkort is het afgelopen met het genereus subsidiëren van allerlei projecten in eigen land die zijn voorzien van het stempel „bewustwording ontwikkelingssamenwerking”.

Het is het gevolg van een opmerkelijke combine tussen VVD en SP. Zij zetten vorige maand de publicitaire aanval op de NCDO in.

Tweede Kamerlid Ewout Irrgang (SP) stelde in een artikel in de Volkskrant het subsidiebeleid van de NCDO aan de orde. „Sinds wanneer geven wij miljoenensubsidies alleen maar om te praten”, zo vroeg hij zich af. Twee dagen later deed het Kamerlid Arend Jan Boekestijn (VVD) hetzelfde met een soortgelijk getoonzet artikel in Trouw. Het geld voor Nederlandse bewustmakingscampagnes kon beter direct naar de ontwikkelingslanden worden overgemaakt, meende hij. „Draagvlakcampagnes kunnen Afrikanen immers niet eten, voedsel wel”, aldus Boekestijn.

Voorzitter Jos van Gennip van het NCDO-bestuur schreef een boze reactie. Overheidsbeleid kan slechts met succes worden uitgevoerd als burgers zich er actief mee verbinden. Daarvoor dienden de door zijn organisatie gesubsidieerde activiteiten, stelde hij.

Ook bij andere partijen dan VVD en SP is toenemende twijfel over nut en noodzaak van alle (mee)gefinancierde activiteiten, bleek gisteren in de Kamer waar gesproken werd over de status van de NCDO. Die verandert in de toekomst toch al als gevolg van het besluit enkele werkzaamheden rechtstreeks onder de verantwoordelijkheid van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking te brengen. Het gaat hierbij om de subsidiëring van kleinschalige ontwikkelingsprojecten in de hulplanden zelf.

Worden de hiervoor bestemde gelden buiten beschouwing gelaten, dan blijft nog jaarlijks zo’n 19 miljoen euro over voor bewustwordingscampagnes in Nederland. Die zullen nu kritisch tegen het licht worden gehouden.

NCDO-directeur Henny Helmich zei na afloop van het debat dat, als de evaluatie „goed wordt uitgevoerd”, er voor zijn organisatie niets zal veranderen. Maar volgens VVD’er Boekestijn zal de nationale „ontwikkelingsindustrie” wel degelijk worden aangepakt. „We hebben bereikt wat we wilden bereiken”, stelde hij tevreden vast.