Russen spelen het spel met BP slim

De Russische olie- en gasindustrie heeft behoefte aan buitenlandse kennis en technologie, en het zou niet in het belang van Rusland zijn om de deur te sluiten voor westerse deskundigheid of investeringen. Dit zijn in een notendop de redenen waarom de Moskouse autoriteiten plotseling hebben besloten de visumprocedures te versnellen voor buitenlandse werknemers van TNK-BP, het olieconcern dat gezamenlijk eigendom is van BP en een groep Russische miljardairs.

Een ruzie over visa is uitgegroeid tot een symbool van het aanhoudende conflict tussen beide partijen. De oorlog is nog lang niet voorbij, maar het begint duidelijk te worden dat dit geschil uiteindelijk neerkomt op een botsing van aandeelhoudersbelangen. Het vermogen van de Russische bureaucratie om blunders te begaan mag natuurlijk nooit worden onderschat, zodat er misschien geen specifieke politieke betekenis ten grondslag ligt aan de visumbesluiten. Maar het Kremlin heeft steeds volgehouden dat het bij TNK-BP louter draait om een geschil tussen aandeelhouders over bestuur en strategie van het bedrijf.

Dit is in zekere zin waar – de Russische aandeelhouders vinden bijvoorbeeld dat de onderneming zich vrijelijk in het buitenland zou moeten kunnen uitbreiden, en zeggen dat BP vreest dat dat ten koste zou kunnen gaan van zijn eigen activiteiten. In dat opzicht lijkt de strikte aandeelhoudersstructuur van TNK-BP (50/50) een anachronisme: het geschil zou nooit zulke dimensies hebben aangenomen als de Russische aandeelhouders bijvoorbeeld 51 procent van de onderneming hadden bezeten, en de Britten de minderheidspartner zouden zijn geweest. Maar westerse investeerders zouden veel eerder bereid zijn de garanties van overheden te aanvaarden, als geschillen zoals dit rustig binnen de grenzen van de wet zouden kunnen worden beslecht.

De Russische aandeelhouders maken slim gebruik van de openlijk beleden strategie van het Kremlin om de energiebronnen onder controle van de staat te brengen, ter bevordering van hun eigen belangen. Dit is de reden dat de Russische regering niet aan alle touwtjes hoeft te trekken in het drama rond TNK-BP. Dat is helemaal niet nodig, want oligarch Michail Fridman, de eigenaar van de Alfa-groep die leiding geeft aan de Russische aandeelhouders van TNK-BP, is beslist groot genoeg om zijn eigen belangen te verdedigen, die overeenkomen met die van de Russische staat.

In een later stadium zouden Russische staatsbedrijven als Gazprom of Rosneft zeker interesse kunnen tonen in de overname van het belang in de onderneming van Fridman en zijn vrienden. Het is makkelijk te begrijpen waarom zij graag zien dat de oligarchen eerst de macht in handen krijgen bij TNK-BP. Hetgeen niet betekent dat ze BP er helemaal uit willen gooien.

Vertaling Menno Grootveld

Voor meer commentaaruit Londen: www.breakingviews.com