Hervatting vluchten is stap in ‘organische hereniging’

Voor het eerst sinds 1949 zijn vandaag weer vliegtuigen uit China in Taiwan geland. De landen willen hun relatie verbeteren, maar veel kwesties liggen nog open.

Met veertien commerciële vluchten over en weer hebben China en Taiwan vandaag de sinds 1949 gestaakte rechtstreekse luchtverbindingen hersteld. ,,Vanaf vandaag zullen reguliere, commerciële vluchten het geronk van oorlogsvliegtuigen boven de Straat van Taiwan vervangen. De relaties tussen beide partijen zullen steeds beter worden’’, zei de piloot van China Southern Airlines die de eerste vlucht uitvoerde, van Guangzhou (Kanton) naar Taipei.

Na deze vlucht volgden andere vanuit Peking. Een paar uur later arriveerde de eerste van een reeks vluchten van China Air vanuit Taipei in Shanghai.

De hervatting van het vliegverkeer na bijna zestig jaar maakt deel uit van een pakket – voornamelijk economische – maatregelen om de politieke relaties tussen de Volksrepubliek China en de Republiek China (Taiwan) verder te verbeteren. De aankomst van de Chinese vliegtuigen in Taiwan ging gepaard met het ceremoniële vertoon van draken, dansers en trommelaars. In Shanghai waren er geen festiviteiten georganiseerd.

De Taiwanese politie heeft extra maatregelen genomen om eventuele demonstraties van pro-Tibetaanse groepen en het in China verboden Falun Gong (een spirituele organisatie) te verhinderen. Taiwan hoopt namelijk dat de groep van 600 Chinese toeristen die vandaag aankwamen de voorhoede zijn van miljoenen koopkrachtige Chinezen. De gastheren willen niet dat de Chinese toeristen worden afgeschrikt door protesterende Chinezen, onder wie de Falun Gong, die daartoe op het vasteland geen kansen krijgen.

Toeristische bezienswaardigheden, waaronder het graf van de nationalistische leider Chang Kai-shek, zijn opgepoetst en in de Chinese media zijn Taiwanese en Chinese toerismebureaus met advertentiecampagnes begonnen.

Taiwan was voor Chinezen tot voor kort moeilijk te bereiken, andersom was dat niet het geval. Jaarlijks bezoeken vier miljoen Taiwanezen China en op elk moment zijn er zeker 100.000 Taiwanese zakenlieden in de Volksrepubliek, hoewel zij wel verplicht waren een route via Hongkong of Macao te kiezen.

Voor China is het herstel van het luchtverkeer een nieuwe stap op weg naar de inkapseling van Taiwan. China claimt het eiland als Chinees grondgebied en erkent het recht op zelfbestuur van de 23 miljoen Taiwanezen niet.

Taiwan is het eiland waar de Chinese nationalisten van de Kwomintang naartoe vluchtten toen zij in een lange burgeroorlog waren verslagen door de communisten. Onder leiding van hun leider Chiang Kai-shek stichtten de nationalisten een later gedemocratiseerde republiek die slechts door een beperkt aantal landen wordt erkend. China heeft tot nu toe met succes brede, internationale erkenning van Taiwan weten te verhinderen.

De pas gekozen president van Taiwan, de pro-Chinese Ma Ying-jeou, wil overigens veel verder gaan dan het herstel van luchtverbindingen. Hij spreekt voortdurend over „een snelle, brede expansie” van de betrekkingen. Behalve een economische heeft Ma ook een politieke agenda. Hij heeft voorgesteld ook over een vredesverdrag te gaan onderhandelen. Dan moet China wel stoppen met duizend korte- en middellange-afstandsraketten op Taiwan te richten. Ma wil verder dat China de toetreding van Taiwan tot internationale organisaties toestaat.

Het idee van een vredesverdrag stuit op Chinees verzet, omdat een overeenkomst impliceert dat er twee staten zijn. Verder dan het Hongkong-model (één land, twee systemen) wil Peking niet gaan. Peking heeft met regelmaat duidelijk gemaakt dat er militair ingegrepen zal worden als Taiwan door internationale organisaties, de Verenigde Staten en de Europese Unie erkend zal worden als een soevereine staat.

Maar sinds de verkiezing van Ma speculeren Chinese media over een organische hereniging, en Peking is qua toon milder geworden. Een verdrag zou in een strategie van vreedzame inkapseling passen, militair ingrijpen zou zeer schadelijk zijn voor het Chinese imago en de economie.

Ma, die in mei werd verkozen, is met zijn op verzoening en intensieve economische samenwerking gerichte beleid al mikpunt van de oppositie in Taipei. De Democratische Partij verwijt hem totaal gecapituleerd te zijn voor de supermacht China en de belangen van het Taiwanese zakenleven.