Een pakje Barclays drijvend in een plas

De programma’s op GeschiedenisTV gaan drie dagen lang – ook vanavond – alternerend over homoseksuelen en rokers. Vooral de verslaving aan sigaretten blijkt verdraaid lastig af te leren, zoveel wordt wel duidelijk. In de gisteravond vertoonde documentaire Mijn laatste peuk van Claudia Tellegen worden twee mannen van middelbare leeftijd en een zwangere vrouw gevolgd die proberen te stoppen met paffen. Het is een vrolijke reportage over een treurige kwestie.

Kleuters klagen over de verslaving van hun vader. „Altijd als we gaan eten, gaat papa peukie roken. En dat vinden we vies.’’ Even later zien we papa walmend onder de afzuigkap in de keuken. De documentaire bevat veel fraaie, en in deze historische week voor rokers, herkenbare beelden. Lekker op internet kijken naar foto’s van rokerslongen. De man die bukt zodat zijn vrouw een nicotinepleister boven zijn bips kan plakken en zucht: „Heerlijk, het is net een shotje.” Of die roker die zich van zijn laatste sigaretten ontdoet: een pakje Barclays drijvend in een regenplas. De film was uit 2005. Het zou leuk zijn om te zien hoe de drie hoofdrolspelers nu inmiddels ongetwijfeld weer roken.

Soms loopt zo’n televisieavond gesmeerd. Kun je van het ene programma na een plasje zo overstappen naar de volgende uitzending. Hanneke Groenteman maakt deze zomer voor de tweede keer een serie portretten van bekende Nederlanders. O.a. Brigitte Kaandorp, tsaar Guus Hiddink en Wendy van Dijk worden geportretteerd door drie – steeds andere – kunstenaars, terwijl Groenteman vragen stelt. Aan het eind kiest de geïnterviewde het mooiste portret, de overige twee schilderijen worden geveild voor een goed doel.

Gisteren was het de beurt aan Paul de Leeuw. Hij zei niet veel, maar de schilderijen werden mooi. Het fraaiste werk werd gemaakt door Twan de Vos uit Wageningen (zie zijn website).

En toen was er nog net genoeg tijd om op de ARD te kijken naar een documentaire over Herbert Grönemeyer. Deze smartlappenzanger uit de graue Ecke (Bochum) weet volgens zijn gitarist als geen ander „de Duitse ziel bloot te leggen.’’ Grönemeyer (52) verkocht zo’n 17 miljoen platen en werd vorig jaar verkozen tot de beste Duitse muzikant ooit.

Hoe hij dat kunstje precies heeft weten te flikken, kon je als kijker niet vaststellen. Grönemeyer, die op veilige afstand van zijn fans in Londen woont, is een bescheiden en vriendelijke man. En de documentairemakers waren zo beleefd dat ze alleen de verre contouren van de artiest wisten te schilderen.

Het slotnummer van de avond was de door Simonka de Jong voor de humanistische omroep gemaakte film Yvette. Zij is een zestienjarig lastig, verlegen meisje uit Nieuwegein. Een leerling van het VMBO die Lonsdalekleren draagt. Het uniform voor rechtse jongeren. Lonsdale staat volgens Yvette voor Laat Ons Nederlanders Samen De Allochtonen Langzaam Executeren. Buitenlanders zijn aapjes.

De film is er een in een reeks onder de titel: Ondertussen in Nederland. „De bedoeling van de serie is de rafelrandjes van Nederland te laten zien. Yvette staat model voor pubers die worstelen om een eigen identiteit te vinden’’, verklaart de maakster.

Yvette wil later vrachtwagenchauffeur worden. Ze heeft het zwaar tussen de allochtone medeleerlingen op het Oosterlicht College. Haar provocerende kleding, die op school kennelijk wordt toegestaan, en het feit dat ze anderhalf jaar lang gevolgd wordt door een cameraploeg, maakt haar tot een makkelijke prooi voor pesterijen. Ze ontsnapt uiteindelijk enigszins aan het Lonsdalemilieu doordat ze zwanger wordt. Ze slaagt voor haar diploma en verandert langzaam maar zeker in net zo’n brave trut als haar op de bank zittende moeder.

In de laatste opnames zien we Yvette een klein gabbertje de fles geven. Moeder zit te handwerken en Yvette trommelt nerveus op de luier van haar baby. Soms kunnen rafelrandjes behoorlijk droevig stemmen.