Discussie over euthanasie laait op in Duitsland

Een Duitse ex-politicus voert actie voor euthanasie. Hij stuit op felle kritiek, net nu de Bondsraad zich buigt over duidelijker regels voor stervenshulp.

Hij zou het zo weer doen: actieve hulp bieden bij sterven. Een oud-bestuurder van de stad Hamburg, Roger Kusch, heeft voor een grote rel in Duitsland gezorgd door het taboe op hulp bij zelfdoding en euthanasie ter discussie te stellen.

Aanleiding is de dood van een bijna 80-jarige vrouw uit Würzburg, die gebruik had kunnen maken van een zelfdodingsapparaat naar ontwerp van Kusch – als ze afgelopen zaterdag niet aan de overdosis medicijnen was overleden die ze had ingenomen. De vrouw was volgens haar artsen niet echt ziek, maar levensmoe. En ze was bang haar laatste dagen in een verpleeghuis te moeten slijten.

Kusch geniet dubieuze bekendheid. Hij is oprichter van de vereniging ‘Dr. Roger Kusch, stervenshulp’. In Hamburg, waar hij van 2001 tot 2006 stadsbestuurder (Justitie) was, staat hij bekend als een politieke zonderling.

De betrokken vrouw sympathiseerde met Kusch’ ideeën. Hij bood haar zijn onlangs ontworpen zelfdodingsautomaat aan, een pomp met een infuus die door een druk op een knop door de patiënt in werking wordt gesteld. Een kalmeringsmiddel en een sterk gif worden daardoor in het lichaam geïnjecteerd.

Afgelopen maandag toonde Kusch een videoboodschap van de overleden vrouw. Daarin zei ze met zoveel woorden dat ze het leven zat was, maar ook: „Ik kan niet zeggen dat ik lijd.” Ze loofde het initiatief tot stervenshulp van Kusch, maar heeft er uiteindelijk geen gebruik van gemaakt.

Kusch’ aanbod aan de vrouw om van zijn zelfdodingsautomaat gebruik te maken, heeft een storm van kritiek losgemaakt. In Duitsland, het land van de Holocaust, liggen euthanasie en zowel actieve als passieve hulp bij sterven gevoelig. Geen politieke partij kan zich hierover, zoals in Nederland, uitgesproken oordelen permitteren.

Zelfs de voorzichtige pleitbezorgers van waardig sterven hebben de eenmansactie van Roger Kusch als onverantwoordelijk van de hand gewezen. Bondskanselier Angela Merkel zei klip en klaar: „Ik ben tegen iedere vorm van actieve stervenshulp.”

Actieve stervenshulp is in Duitsland verboden; passieve hulp bij sterven – het stoppen van levensverlengende maatregelen – is toegestaan als de patiënt dat heeft aangegeven. Het ontstane grijze gebied en de onduidelijke wetgeving hebben tot controverses geleid. Vooral de christelijke partijen zijn tegen liberalisering.

Uit een onlangs gehouden opiniepeiling blijkt dat bijna driekwart van de ondervraagde Duitsers vindt dat het artsen moet worden toegestaan om, op verzoek, aan doodzieke patiënten een zelfdodingspil te overhandigen. Het is in de huidige politieke verhoudingen uitgesloten dat deze opvatting werkelijkheid wordt.

Juist vandaag wordt in de Bondsraad – te vergelijken met de Eerste Kamer in Nederland – een wetsvoorstel voor hulp bij sterven behandeld. Het voorstel moet de vele onduidelijkheden bij passieve stervenshulp ongedaan maken.

Roger Kusch gaat intussen onverdroten door met zijn „strijd voor waardig sterven”, zo kondigde hij deze week aan. Hij werd echter verbaal neergesabeld door de Deutsche Hospiz Stiftung, een in 1995 opgerichte instelling voor stervensbegeleiding. Bestuurder Eugen Brysch zei dat Kusch alleen maar uit is op publiciteit. „Er is een recht op leven en er is ook een recht op sterven – maar er is geen recht op doden.”