Rapport Bakker kantelde Donners wereldbeeld

TNT-topman Bakker en zijn commissie halen het ontslagrecht in hun rapport van de politieke agenda af. Maar de oppositie kan er moeilijker afscheid van nemen dan het kabinet.

Ontslagrecht is het O-woord geworden. Luidt de vraag of versoepeling daarvan nu echt van de baan is, dan antwoordt de regeringscoalitie dat er „inmiddels een nieuw paradigma bestaat”. Dat het gaat over honderdduizenden extra Nederlanders die aan de slag moeten wegens de komende vergrijzing. Dat ruziën over ontslagrecht zó 2007 is.

Dat bleek gisteren de stilzwijgende afspraak tussen minister Donner (Sociale Zaken, CDA) en coalitiepartner PvdA bij de behandeling van het rapport van de commissie-Bakker over de verhoging van de arbeidsparticipatie. De commissie werd vorig jaar ingesteld om de angel te halen uit een bijna-kabinetscrisis over de door Donner gewenste versoepeling van het ontslagrecht. De PvdA bleek daar mordicus tegen.

TNT-topman Bakker en zijn commissie voeren in hun rapport het ontslagrecht inderdaad van de politieke agenda af, bleek medio juni. De kwestie zou irrelevant zijn in een toekomst waarin werkgevers door de vergrijzing vechten om schaarse werknemers. In plaats daarvan biedt Bakker een smörgåsbord van maatregelen die, mits integraal doorgevoerd, honderdduizenden nieuwe arbeidskrachten oplevert.

Minister Donner stelde vrijdag bij de presentatie van de kabinetsreactie dat Bakker zijn wereldbeeld deed kantelen: het ontslagrecht dat ooit zo belangrijk leek, is dat niet langer. Maar de oppositie kan er veel moeilijker afscheid van nemen. De commissie is toch zeker geen „Bermudadriehoek” waarin het ontslagrecht spoorloos verdwijnt? vroeg de VVD bezorgd. Aan de andere kant van het politieke spectrum eiste de SP hier en nu de laatste aflevering van „de soap van het ontslagrecht” en een keiharde garantie dat versoepeling niet langer aan de orde is.

Het spook van het ontslagrecht waart nog steeds rond, constateerde Kamerlid Fritsma (PVV), maar dat lag dus niet aan de coalitie. Die hulde zich in vaagheden, want het O-woord moet uit het Haagse discours zonder verder gezichtsverlies voor minister Donner. Die operatie bracht Kamerlid Spekman (PvdA) in een lastig parket. In een interview in het AD had hij ’s ochtend nog verklaard dat de PvdA niet voor versoepeling te porren is; ’s middags in de Kamer weigerde hij dat te herhalen, hoe Pechtold (D66) hem wapperend met het gewraakte interview ook uitdaagde. Het was „een oude discussie”, vond Spekman.

Wie verder hoopte op een grondig debat over mobilisatie van mensen die wel willen maar niet kunnen werken en mensen die wel kunnen werken maar niet willen, kwam bedrogen uit. De oppositie had het veel te druk met speuren naar pijnpunten in de coalitie. Lukte dat niet met het ontslagrecht, dan de WW en de AOW maar geprobeerd. Gaat de WW op de helling nu de commissie-Bakker voorstelt de werking daarvan te verkorten? Werkgevers zouden dan in ruil een half jaar salaris doorbetalen en ontslagen werknemers naar een nieuwe baan leiden. De bezweringsformule bleek hier dat het kabinet zekerheden alleen inlevert in ruil voor nieuwe zekerheden.

De AOW ligt eveneens gevoelig: Bakker wenst de AOW-leeftijd vanaf 2016 jaarlijks met een maand te verhogen van 65 naar 67 jaar. Terwijl de VVD nog nostalgisch mijmerde over het ontslagrecht, had D66 zich al vastgebeten in die leeftijdsverhoging. Donner is op dat punt iets meer uitgesproken: hij acht langer werken in de toekomst „welhaast onvermijdelijk”, bleek vrijdag, maar hoopt met een serie stimuleringsmaatregelen om ouderen aan het werk te houden dat onvermijdelijke toch te vermijden.

De verbetenheid waarmee de Kamer op deze punten heldere antwoorden eiste, sloeg stuk op de sardonische glimlach van Donner. Al viel hij op de valreep wel even uit naar Agnes Kant (SP) die stelde dat „het aapje nu uit de mouw is” en „65 jaar niet langer 65 jaar is”. Donner: „Mevrouw Kant, het probleem waar wij voor staan is dat wij nu weliswaar per twee gepensioneerden tien mensen hebben die werken, maar straks zullen dat er minder dan vijf zijn, terwijl de levensverwachting omhoog gaat.”

En zo kwam de Kamer na vijf uur herhaling van zetten remise overeen. De aanbevelingen van de commissie-Bakker zijn zo veelomvattend en ingrijpend dat dit snelle ‘hoofdlijnendebat’ weinig anders kon opleveren. Meer volgt na de zomer bij de begroting voor 2009, en na een ronde palaveren tussen sociale partners en coalitiepartijen. Het rapport van de commissie Bakker blijft voorlopig „slowfood uit de hogedrukpan”, zo vatte Kamerlid Van Gent (GroenLinks) het samen.

Meer over commissie-Bakker op nrc.nl/ontslagrecht