Hollywood worstelt met Aziatische personages

Diversiteit ‘Crazy Rich Asians’ is de eerste grote Hollywoodfilm met een volledige cast met Aziatische wortels sinds 1993. En er komt geen vechtsport aan te pas.

Michelle Yeoh (links), Henry Golding en Constance Wu in ‘Crazy Rich Asians’.

Is het mogelijk om de Amerikaans-Chinese hoofdpersoon Rachel Chu te veranderen in een witte dame? Die vraag kreeg auteur Kevin Kwan van een filmproducent die zijn bestseller Crazy Rich Asians wilde verfilmen, zo vertelt hij geregeld in interviews. „Tja, dan heb je er niets van begrepen”, was zijn antwoord.

In zijn luchtige en satirische roman vergezelt de Amerikaans-Chinese Rachel haar geliefde Nick Young naar de bruiloft van zijn beste vriend in Singapore. Daar wordt ze geconfronteerd met Nicks exorbitant rijke familie en vrienden. Omdat ze niet over een privéjet of familiefortuin beschikt, krijgt ze een uiterst koele ontvangst. Bovendien wordt snel duidelijk dat ze er als ‘abc’ oftewel ‘American born Chinese’ niet bij hoort.

Crazy Rich Asians werd al voor zijn release onthaald als een baanbrekende film. Het is de eerste keer sinds The Joy Luck Club uit 1993 dat een grote Hollywoodfilm een volledige cast en regisseur heeft met Aziatische wortels én niemand in de film kungfu of andere oosterse vechtsporten beoefent. De extravagante typetjes in deze satire delen een grotere voorliefde voor diamanten dan voor martial arts.

Hollywood worstelt met Aziatische personages. Zo is er de laatste jaren felle kritiek op het zogeheten ‘yellowfacing’, waarbij witte acteurs van oorsprong Aziatische personages spelen om een grote naam op de filmposter te kunnen zetten, zoals Scarlett Johansson afgelopen jaar in de remake van Ghost in the Shell en Emma Stone in de romantische komedie Aloha. Ook het gebrek aan diepgang en afwisseling in de rollen die acteurs met Aziatische wortels krijgen aangeboden, ligt onder vuur.

Behalve eeuwenoude stereotypen, waarbij Aziatische personages ofwel worden opgevoerd als ‘comic relief’ ofwel als ‘het gele gevaar’ in de vorm van gangster of verleidelijke callgirl, zijn er nog andere hardnekkige clichés in Hollywoodfilms.

Zo liet acteur Donnie Yen (Rogue One: A Star Wars Story) afgelopen januari weten dat hij het beu is om steeds te worden gevraagd als martial arts-specialist. „Verder is er het beeld dat alle naar Amerika geëmigreerde Aziaten succesvol en slim zijn”, vertelt de Amerikaanse socioloog Nancy Yuen, auteur van Reel Inequality: Hollywood Actors and Racism. „Als er een Aziatisch personage opduikt in een film of tv-serie is het vaak een arts, onderzoeker of computerspecialist. Aziatisch-Amerikaanse anti-helden zie je zelden.”

Lees hier de recensie van ‘Crazy Rich Asians’

Dat laatste cliché haalt Crazy Rich Asians niet onderuit. Zelfs ‘minder succesvolle’ personages in de film hebben een indrukwekkende rij diploma’s aan de muur hangen. De komedie geeft wel een extra laag aan de karikatuur van de Aziatische ‘tijgermoeder’ die met harde hand haar kinderen richting een universitaire studie en een geschikte partner dirigeert. Nick Youngs moeder laat haar afkeur over zijn werk- en partnerkeuze duidelijk merken, maar de kijker komt er ook achter waarom ze zo geobsedeerd is door haar enige kind.

Nancy Yuen: „Er zijn nu eenmaal culturele verschillen. In het Westen staat wat een kind bereikt min of meer los van wat je zelf heb bereikt in het leven. In meer op de gemeenschap gerichte samenlevingen is dat anders. Tegelijkertijd zullen Aziatische moeders tot het uiterste gaan voor hun kroost. Dat positievere aspect van het tijgermoederschap wordt minder vaak getoond in Amerikaanse films.”

Met andere Hollywoodclichés drijft Crazy Rich Asians expliciet de spot. Zo gaan mannelijke personages met Aziatische wortels in Amerikaanse films vaak door het leven als volstrekt seksloze wezens. Hoofdrolspeler Nick Young mag in Crazy Rich Asians juist zijn sixpack tonen – net als de andere acteurs – en hij wordt omringd door aanbidsters. Crazy Rich Asians-auteur Kwan vertelde dat hij zelfs mailtjes kreeg waarin hij werd bedankt omdat hij een Aziatisch personage eindelijk „een penis” had gegeven.

Lees ook: Yellowface: Aziatische rollen gespeeld door witte acteurs

Volgens een recente studie van UCLA ging in 2016 slechts 3,1 procent van de belangrijke rollen in Hollywoodfilms naar acteurs met Aziatische wortels, terwijl ongeveer 6 procent van de Amerikaanse bevolking binnen deze groep valt. Datzelfde jaar werd de hashtag #StarringJohnCho populair op Twitter. Onder deze hashtag fotoshopten fans het gezicht van de Amerikaans-Koreaanse acteur John Cho in filmposters van verschillende genres, van actiefilms tot romantische komedies, waarin ze wel eens een Amerikaans-Aziatische hoofdrolspeler wilden zien.

Volgens socioloog Yuen is het een vicieuze cirkel. In haar boek beschrijft ze hoe jonge Aziatische acteurs zelden de kans krijgen om een complexe rol te spelen omdat de overwegend witte scenaristen in Hollywood vooral schrijven over wat ze kennen. Zonder voor dit soort rollen in aanmerking te komen kunnen acteurs volgens haar ook moeilijker hun talent ontwikkelen, laat staan prijzen winnen. Daardoor is het logisch dat ze – op enkele uitzonderingen zoals Lucy Liu en Michelle Yeoh na – vaak over het hoofd worden gezien bij de casting van grote Hollywoodfilms.

Kwan wijt het gebrek aan Hollywoodsterren met Aziatische wortels niet alleen aan de Amerikaanse filmindustrie. Tijdens de casting van Crazy Rich Asians merkte hij ook dat er weinig mannelijke Aziatisch-Amerikaanse acteurs zijn tussen de 25 en 30, omdat zij als kind weinig steun krijgen als ze kiezen voor een creatief, onzeker beroep zoals acteur. Kwan: „Aan Aziatische ouders mededelen dat je acteur wilt worden, is waarschijnlijk nog lastiger dan hun vertellen dat je je lerares zwanger hebt gemaakt.”

Toch lijkt er langzaam verandering te komen. Fans van John Cho, vooral bekend van de Harold & Kumar-reeks, kunnen zich in september verheugen op de thriller Searching, waarin hij de hoofdrol heeft. Vorige maand kreeg voor het eerst een actrice met Aziatische wortels een nominatie voor de Emmy Award voor beste actrice: Sandra Oh maakt dit jaar kans op de prestigieuze, Amerikaanse televisieprijs voor haar hoofdrol in BBC-serie Killing Eve. Daarin is ze te zien als een agent die ziekelijk geobsedeerd raakt door een vrouwelijke psychopaat; een complex, veelzijdig personage.

Oh werd bekend dankzij haar rol in de zeer populaire medische tv-serie Grey’s Anatomy, waar ze de extreem ambitieuze en slimme vriendin van de hoofdrolspeelster speelde. Ook andere jonge acteurs met Aziatische wortels slagen er mede dankzij tv-series en onlinefilmpjes in bekendheid te verwerven. Crazy Rich Asians-hoofdrolspeelster Constance Wu werd bekend dankzij tv-serie Fresh Off the Boat. Haar beste vriendin in de film wordt gespeeld door rapster Awkwafina. Zij wist de aandacht van Hollywood te trekken dankzij YouTube-clips en is momenteel te zien als zakkenrolster in Ocean’s 8. Het is afwachten of ook de rest van de jonge cast van Crazy Rich Asians in de komende jaren hoofdrollen kan wegkapen waar geen kungfu aan te pas komt.

    • Sabeth Snijders