Lubanga moet worden vrijgelaten

De eerste verdachte van het Internationale Strafhof, de Congolese krijgsheer Thomas Lubanga, moet worden vrijgelaten. Dat hebben de rechters gisteren gelast, omdat een eerlijk proces volgens hen onmogelijk is.

De aanklager is na het besluit direct in hoger beroep gegaan. Tot de uitspraak van de kamer van beroep blijft Lubanga zeker in detentie. Als die de vrijlating steunt, moet besloten worden waar Lubanga naartoe wordt gebracht. Slachtoffers in de Congolese regio Ituri hebben gewaarschuwd dat het geweld weer kan oplaaien als hij vrijkomt.

Thomas Lubanga zit sinds ruim twee jaar in voorarrest in Scheveningen, op verdenking van het ronselen en inzetten van kindsoldaten in de oorlog in Congo. Het eerste proces van het Strafhof, dat zes jaar geleden is opgericht voor de berechting van de zwaarste oorlogsmisdadigers, moest tevens het eerste internationale proces worden dat volledig is gericht op kindsoldaten. Naar schatting worden wereldwijd 300.000 kindsoldaten gebruikt.

Vorige maand legden de rechters het proces stil, omdat zij een fout hadden geconstateerd in de bewijsvoering van de aanklagers. Die willen documenten, die zij onder de voorwaarde van vertrouwelijkheid van de Verenigde Naties hebben gekregen, gebruiken in de rechtszaal. Dat kan niet als de verdediging die documenten niet kan doornemen op ontlastend bewijs. Gisteren oordeelden de rechters dat „onvoorwaardelijke vrijlating” het „logische en onvermijdelijke” gevolg is. Zij benadrukken dat Lubanga wel verantwoording moet afleggen voor de aanklachten en het arrestatiebevel tegen hem van kracht blijft.

Het besluit van de rechters is een enorme tegenslag voor de aanklagers, die dezelfde documenten willen gebruiken in hun zaak tegen twee andere Congolese krijgsheren, Germain Katanga en Mathieu Ngudjolo. Juist vandaag wordt in het Vredespaleis in Den Haag het tienjarig bestaan van het Statuut van Rome, het oprichtingsdocument van het Strafhof, gevierd.

De vierde Congolese verdachte van het hof, oud-presidentskandidaat Jean-Pierre Bemba, zou vandaag worden overgebracht van een gevangenis in België naar de cellen van het Strafhof. Hij is aangeklaagd voor oorlogsmisdaden in de Centraal-Afrikaanse Republiek.