Een 3.500 jaar oude scheepsmuis

In het 3.500 jaar oud Turkse scheepswrak Uluburun is bij het zeven van sediment een minuscuul muizenkaakje gevonden. Aan boord van de Uluburun waren onder meer een diadeem voor de Egyptische koningin Nefertite en veel koperstaven. De intense koperaanslag op de muizenkaak wijst uit dat de kaak even oud is als het schip. En dat maakt de jong verdronken (vijf maanden oude) huismuis tot de oudste verstekelingmuis ter wereld. Aldus de verantwoordelijke archeoloog Thomas Cucchi van de Universiteit van Durham in zijn artikel dat binnenkort wordt gepubliceerd in het vaktijdschrift Journal of Archaeological Science.

Huismuizen (Mus musculus domesticus) reizen al minstens sinds tienduizend jaar geleden mee met de mens, van wie zij het graan opeten. Dat is afgeleid uit de gelijktijdige verschijning van mensen en muizen op Cyprus in die tijd. Maar nog nooit was een meereizende muis ‘betrapt’ in het archeologische materiaal. Het oudste verstekelingknaagdier was tot nu toe een rat uit een achttiende- eeuws Franse galjoen, vergaan bij Corsica. De Uluburun-muis is ook het eerste directe bewijs dat de intensieve zeehandel uit de late bronstijd heeft bijgedragen aan de verspreiding van de huismuis.

Cucchi kon achterhalen dat het hier waarschijnlijk gaat om een Syrische huismuizenvariant. Het is daarom aannemelijk dat de muis met een lading graan aan boord gegaan is in de antieke haven Ugarit, aan de huidige Syrische kust. Ook een olielampje dat door de zeelieden is gebruikt, wijst op een herkomst uit dat deel van de Levant. Verder vertoont de muizenkaak niet de typische vervormingen die ontstaan als een knaagdierenpopulatie zich langdurig in isolement voortplant. Het was een landmuis.

Meer over de Uluburun op ina.tamu.edu/ub_main.htm