De transformer uit Breda

Aan de kunstacademies studeren ook dit jaar weer honderden studenten af. Vandaag in deel 2 van een serie: Stijn van Oorschot van de St. Joost in Breda.

Het staat trots in de kamer, glanzend als een zwarte piano. Het is een tafel, of een bureau, of een kast met veel laatjes. Monumentaal is het meubel zeker. Stijn van Oorschot (23) maakte het voor zijn afstuderen in de richting Ruimtelijk Ontwerpen aan de kunstacademie St. Joost in Breda. „Het is een object dat nieuwsgierigheid moet oproepen”, zegt van Oorschot.

Het baliemeubel is een schoolopdracht voor de Bredase expositieruimte de Stadsgalerij. „De Stadsgalerij is van rond 1800 en dat associeerde ik met een klassieke secretaire. Die prikkelt de fantasie met geheime laatjes en vakjes. Dat gevoel wilde ik oproepen in een nieuw ontwerp.”

Wat opvalt is dat Van Oorschots balie, anders dan de meubels van rond 1800, nergens is versierd. „Ik heb de ornamenten functioneel gemaakt.” Inderdaad, de sierlijke groeven in het zwarte lakvlak zijn de omtrekken van de lades die opengaan als je ze even induwt. „Ik wilde geen knopjes om een laatje aan te wijzen. Zo blijft het speels.”

Dat speelse zit ook in het contrast tussen het spiegelende zwart aan de buitenkant en het blanke berkenhout dat zichtbaar wordt bij het openen van een lade. „Dan wordt het een ander object.” Van Oorschot toonde op de examenexpositie ook een systeem waarmee je loftruimtes kan opdelen en waarmee je kasten, zitgroepen en wanden kan maken. Het bestaat uit hoekige metalen buizen en platen die de geometrische vormen opvullen. „Ik ben geïnspireerd door de vormentaal en esthetiek van Mondriaan en de Stijl. Beeldende kunst geeft als inspiratie meer vrijheid dan toegepaste kunsten. Voor dit project heb ik Sol LeWitt als uitgangspunt genomen.”

De basis van het systeem is een kubus van 40 x 40 centimeter. „Ik werk graag met de beperkingen die zo’n grid oplegt.” Zo’n beperking zit ook in de driepotige stoel die hij voor ouderen in een verzorgingshuis bedacht. Kenmerk van de constructie is een driepuntige ster die in verschillende schalen terugkeert. Een grote ster draagt het zitvlak, half zo klein draagt hij de armsteunen. „De grote ster is de grootmoeder in het tehuis, de kleine zijn de kinderen en kleinkinderen die haar dragen.”

De driester is geen toevallige vorm, het is volgens Van Oorschot een fragment van een honingraat, nog een bewuste verwijzing naar familiestructuren.

Voor zijn zwarte balie hebben verschillende winkels interesse getoond, zegt Stijn van Oorschot. Samen met klasgenoot Ruud van Hemert, die afstudeerde met plaatmateriaal gezaagd van oude meubels, begint hij atelier Oormerk. Daar willen ze ontwerpen en prototypes maken en eventueel kleine oplagen en unica vervaardigen.

Hoogtepunt van de Bredase examenexpositie blijft die zwarte balie die, nu iemand een stel laatjes heeft opengetrokken, wel iets heeft van een transformer: overdag nuttige balie, ’s nachts een spannend superding.

De expositie St. Joost is inmiddels afgelopen. Zie voor meer projecten van deze kunstacademie www.oormerk.com. Data examenexposities en aflevering 1 op nrc.nl/kunst