Banken helpen de concurrentie

Banken hebben dit jaar al meer dan 1 miljard dollar verdiend aan het begeleiden van andere banken bij het aantrekken van nieuw kapitaal.

Merrill Lynch en UBS, die gezamenlijk nog maar net 47,3 miljard dollar (29,8 miljard euro) hebben binnengehaald op de kapitaalmarkten, gebruiken hun nieuwe fondsen om concurrenten te helpen ook geld op te halen. Ze helpen Goldman Sachs bij het ophalen van 24,4 miljard dollar voor Royal Bank of Scotland (RBS) door middel van een claimemissie (een aandelenuitgifte waarbij bestaande aandeelhouders voorrang krijgen). Een koersdaling van 31 procent van RBS zorgde ervoor dat de banken die de emissie garandeerden op 20 pence na verplicht zouden zijn geweest de aandelen zelf te kopen.

„In de huidige marktomstandigheden is beleggen in financiële instellingen net zoiets als geld in een zwart gat gooien”, zegt Franz Wenzel, onderdirecteur beleggingsstrategie van Axa Investment Managers in Parijs, dat zo’n 830 miljard dollar in beheer heeft. „We hebben naar een paar banken gekeken, maar het is nog veel te vroeg om daar geld in te steken.”

Een vergoeding van gemiddeld 107 miljoen dollar voor het begeleiden van een claimemissie helpt verklaren waarom zakenbanken hun kapitaal riskeren om te helpen de verliezen van concurrenten op te vangen. Banken die garant staan bij een emissie hebben dit jaar meer dan 1 miljard dollar aan inkomsten kunnen boeken uit aandelenemissies, wat voor een deel een compensatie vormt voor de daling van de inkomsten uit het begeleiden van beursintroducties met 50 procent. Europese financiële firma’s hebben sinds januari plannen bekendgemaakt om 78,5 miljard dollar binnen te halen via claimemissies, meer dan ze in heel 2007 hebben opgehaald.

„We zijn veel van onze traditionele inkomstenbronnen kwijtgeraakt”, zegt John Crompton, het Londense hoofd van de afdeling Europese aandelenmarkten van Merrill Lynch. „Claimemissies leveren dit jaar een stevige bijdrage aan de inkomsten van banken.”

De aantrekkingskracht van claimemissies wordt kleiner naarmate de aandelen van financiële instellingen verder dalen – de bankenindex van MSCI is dit jaar al met 24 procent gekelderd. „Het is een bizarre toestand”, zegt Andrew Lynch, fondsbeheerder van het Londense Schröders Investment Management. „De ene kreupele bank ondersteunt de andere.”

De claimemissies vinden plaats nadat afschrijvingen in verband met verliezen op subprime-hypotheken – in totaal 399 miljard dollar sinds begin vorig jaar – enkele van de ergste bedrijfscrises in de bankgeschiedenis veroorzaakten. JPMorgan Chase kocht Bear Stearns voor eenderde van de marktwaarde, toen de in New York gevestigde zakenbank in maart op een bankroet afstevende. In Engeland nationaliseerde de regering de hypotheekbank Northern Rock in februari. De Amerikaanse bank Citigroup en de Zwitserse bank UBS hebben de grootste afschrijvingen moeten doen en de zwaarste verliezen geleden. Citigroup haalde meer dan 44 miljard dollar op bij beleggers, waaronder de staatsfondsen van Abu Dhabi en Singapore, terwijl Merrill 17,9 miljard dollar ophaalde.

UBS, die deze maand middels een claimemissie 15,7 miljard dollar binnenhaalde, na afschrijvingen in het eerste kwartaal van 19 miljard dollar, kon garant staan voor een deel van de aandelenverkoop van RBS doordat de eigen claimemissie volledig werd gegarandeerd door zakenbanken als Morgan Stanley en JPMorgan. De aandelenkoers van UBS daalde tijdens de intekenperiode tot een niveau van nog maar 7 procent boven de koers van de claimemissie.

James Renwick, directielid van de Londense zakenbank van UBS, zegt dat de kapitaalproblemen van de Zwitserse bank haar niet hebben gehinderd bij het begeleiden van emissies van andere banken. De risico’s worden volgens hem verzacht doordat de aandelen tegen hoge kortingen ten opzichte van de marktwaarde worden verkocht, er hogere vergoedingen worden gevraagd en de risico’s worden uitbesteed – door die weer door te plaatsen bij andere financiële instellingen. „De toestand op de wereldmarkt voor banken blijft kritiek” zegt Renwick. „Naarmate we ons door deze cyclus heen slaan, denk ik dat we zullen zien dat banken iets voorzichtiger worden bij hun garantstellingen.”

Tot nu toe is dat niet steeds het geval geweest. Hoewel de vergoedingen hadden moeten stijgen ter compensatie van de toegenomen risico’s, zorgt de concurrentie tussen de banken die garant staan voor de opbrengst van emissies in deze slapste periode voor beursgangen sinds vier jaar er juist voor dat de vergoedingen omlaaggaan.

RBS betaalde haar begeleidende banken een vergoeding van 1,75 procent, UBS kreeg ongeveer 1,65 procent en Société Générale ontving 1,5 procent voor een claimemissie van 5,5 miljard euro. De Italiaanse Banca Monte dei Paschi di Siena betaalde zakenbanken slechts 1,2 procent voor een claimemissie van 5 miljard euro in mei. Ter vergelijking: in 2003 betaalde Allianz nog 4,3 procent vergoeding voor een claimemissie van 4,4 miljard euro.

Nu de volatiliteit van Europese financiële aandelen een vijfjarig hoogtepunt heeft bereikt, is het waarborgen van aandelenverkopen van banken riskanter geworden dan in het verleden. „Nooit eerder is in zo’n kort tijdsbestek zoveel geld door maar één enkele bedrijfstak binnengehaald”, aldus Viswas Raghavan, het Londense hoofd internationale kapitaalmarkten van JPMorgan. Dat heeft geleid tot grotere koersschommelingen, omdat beleggers kieskeuriger worden ten aanzien van de firma’s die ze willen steunen, zegt hij.

Banken kunnen ook de risico’s hebben onderschat die komen kijken bij het garanderen van de transacties, zegt Theo Vermaelen, hoogleraar financiën aan de Insead business school bij Parijs. „Het is een van de weinige activiteiten die niet zijn ingestort. Zakenbanken kunnen overdreven optimistisch zijn geweest in hun veronderstelling dat de aandelen ondergewaardeerd waren.”

Het aantal claimemissies van financiële firma’s zal waarschijnlijk blijven stijgen, nu Europese banken maar net zijn begonnen hun balansen te versterken, schrijven analisten van Citigroup in een rapport. „In een omgeving waarin banken hun schulden vrij scherp moeten terugdringen, zullen ze hun balans moeten inkrimpen of meer geld op de kapitaalmarkt moeten ophalen”, zegt fondsbeheerder Lynch van Schröders. „Ik zou verbaasd zijn als de komende tijd niet nog meer banken claimemissies zullen aankondigen.” (Bloomberg)

Vertaling Menno Grootveld