Patstelling over salaris beroepsonderwijs

Onderwijswerkgevers en vakbonden leken akkoord over verbetering van arbeidsvoorwoorden voor leraren. Totdat de koepels van mbo en hbo gisteren opeens niet wilden tekenen.

Het is een ordinair conflict tussen werkgevers en werknemers. Minister Plasterk (Onderwijs, PvdA) staat machteloos. En de leraren in het middelbaar en hoger beroepsonderwijs (mbo en hbo) zitten voorlopig zonder loonsverhoging.

De werkgevers in deze sectoren weigerden gisteren hun handtekening te zetten onder het definitieve akkoord dat de minister had gesloten met alle onderwijssectoren ter verbetering van de arbeidsvoorwaarden van leraren. In april hadden deze werkgevers nog wél ingestemd met het zogenoemde ‘onderhandelaarsakkoord’.

Het extra geld van Plasterk, een bedrag dat oploopt tot structureel 1 miljard euro extra in 2020, komt voorlopig alleen ten goede aan het basis- en voortgezet onderwijs. Van dat totaalbedrag was 131 miljoen bestemd voor het mbo en 26 miljoen voor het hbo. Die bedragen vallen nu vrij.

Plasterk kan er weinig aan veranderen. Hij is afhankelijk van overeenstemming binnen de diverse onderwijssectoren, omdat de bedragen moeten worden afgesproken in cao’s. Het extra geld is bedoeld om het lerarentekort te bestrijden. Hiermee geeft Plasterk gevolg aan een advies van de commissie-Rinnooy Kan.

Het probleem is niet dat het mbo en het hbo meer geld willen. „We beschouwen die 26 miljoen als een politiek feit”, zegt Paul Helbing namens de HBO-raad. Het probleem is wél dat de gemaakte afspraken over loonsverhoging voor docenten volgens de hogescholen niet na te komen zijn voor die 26 miljoen. „Het zijn de bonden die niet akkoord willen gaan met ons tegenvoorstel, waarin elke cent naar de leraren gaat.”

Ook de MBO Raad heeft een tegenvoorstel gedaan. Er is 25 miljoen extra nodig om de afspraken na te komen, zegt woordvoerder Marije Hulsbosch. „Aan ons ligt het niet. Wij kunnen geen centen uitgeven die er niet zijn.”

Nogal logisch dat we niet akkoord gaan met de tegenvoorstellen, zegt bestuurder Willem Jelle Berg van vakbond CNV Onderwijs. „Die voorstellen betekenen een verslechtering van de arbeidsvoorwaarden. Bovendien vinden wij het slecht en onverantwoord dat de werkgevers terugkomen op eerder gemaakte afspraken.” De financiële problemen waarover de werkgevers nu spreken, zegt Berg, ontstaan pas vanaf 2012. „De hogescholen hebben bijvoorbeeld echt nog wel geld op de plank liggen om het verschil bij te passen.”

De docenten in mbo en hbo zijn voorlopig de dupe. Door de weigerachtige houding van de werkgevers komt hun loonsverhoging in gevaar, zeggen de bonden. Nee, reageren de werkgevers, het zijn juist de bonden die een akkoord frustreren. Hoe dan ook is er nog geen zicht op een oplossing.

Zowel de HBO-raad als de MBO Raad willen nu opnieuw om tafel met de bonden. Prima, reageert bestuurslid Berg van CNV Onderwijs. „Maar we gaan niet praten over een verslechtering. Ik kan me voorstellen dat stakingen een onderdeel zullen zijn van het onderhandelingsproces. Het is gewoon een conflict met de werkgever.”

Acties? Klinkt „stoer”, vindt de HBO-raad. „Maar de bonden hebben zitten slapen toen Plasterk het geld verdeelde. Wij hebben toen gestreden voor elke cent voor het hbo. Zij gingen gemakkelijk akkoord.” Stakingen? „Het is zomer”, reageert de MBO Raad. „Wij blijven de bonden uitnodigen voor gesprekken. Wij willen graag onze afspraken nakomen en hopen dat we voor het begin van het schooljaar een akkoord hebben.”

Jurjen van den Bergh van de Algemene Onderwijsbond (AOb) noemt de werkgevers „onbetrouwbaar”. Het akkoord ging niet alleen over de besteding van extra geld, zegt hij. „Het is ook een bindende intentieverklaring dat we met z’n allen wat willen doen tegen het lerarentekort. Bij alle partijen die het akkoord gisteren wél ondertekenden heerst nu groot onbegrip.” ‘Onbetrouwbaar’ is een „typische vakbondsterm”, reageert Hulsbosch namens de MBO Raad. „We zouden juist onbetrouwbaar zijn als we nu akkoord gaan en vervolgens blijkt dat er niet genoeg geld is.”

Minister Plasterk gaat ervan uit dat de MBO Raad en de HBO-raad „na een paar nachtjes slapen op hun schreden zullen terugkeren”, zegt zijn woordvoerder. „Het eigenaardige is dat de feiten in april dezelfde zijn als de feiten nu. De sectoren hebben hun achterban geraadpleegd, iedereen gaat akkoord, en dan trekken ze zich terug op de dag dat de definitieve handtekeningen zouden worden gezet.” De minister gaat in elk geval niet heronderhandelen.