Maar was alles vroeger ook écht beter dan nu?

Vroeger was alles beter, hoor je vaak. Maar Vincent François betwijfelt of het beeld dat mensen hebben van de ‘goede oude tijd’ wel klopt. Waren mensen vroeger echt gelukkiger?

„Het beeld van de goede oude tijd klopt niet”, zegt Ruut Veenhoven, emeritus hoogleraar Sociale Condities voor Menselijk Geluk aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. „Mensen waren vroeger niet gelukkiger, ook al denken veel mensen van wel.” Veenhoven deed veelvuldig onderzoek naar menselijk geluk en kwaliteit van leven, en ziet een stijging in ons geluksgevoel de afgelopen decennia.

Ook het Sociaal Cultureel Planbureau deed hier onderzoek naar en kwam onlangs met het eerste Continu Onderzoek Burgerperspectieven. Het geluk van mensen onderzoek je door eenvoudigweg aan ze te vragen hoe gelukkig ze zijn. Uit het onderzoek blijkt dat het overgrote deel van de Nederlanders zichzelf ‘gelukkig’ (63 procent) of zelfs ‘erg gelukkig’ (19 procent) noemt. Tegelijkertijd vindt 64 procent dat het de verkeerde kant uit gaat met Nederland.

Maar een meerderheid denkt óók dat de gemiddelde mens vroeger juist gelukkiger was dan nu. Dat blijkt althans uit onderzoek van Veenhovens Amerikaanse collega Hagerty, die 71 ‘geluksonderzoeken’ in negen landen analyseerde.

Waarom wordt het verleden dan zo geïdealiseerd? „Een reden daarvoor is dat de herinnering wordt vertekend”, verklaart Veenhoven. „Dat komt mogelijk doordat we de leuke dingen beter onthouden. Bovendien weten we van de minder leuke dingen inmiddels dat ze goed zijn afgelopen.” We onthouden dus het positieve en relativeren het negatieve.

Maar waarom denken we dan dat de gemiddelde mens tegenwoordig ongelukkiger is, terwijl we zelf gelukkiger zijn? Volgens Veenhoven heeft het te maken met de focus op misstanden in media en het publieke debat. „Pers, politici en wetenschappers doen allemaal hun best om de wereld te verbeteren, door misstanden aan de kaak te stellen. Dat brengt wel verbetering, maar wekt tegelijkertijd de indruk dat er veel mis is.”