Een Navratilova aan de muur: echt cool

De 51-jarige Martina Navratilova is een legende in de tenniswereld.

Maar weinigen weten dat zij ook parttime kunstenares is. Haar tenniskunst is hot.

„Is this the Martina Navratilova?” Een onberispelijk geklede dertiger loopt verbaasd de Smithfield gallery in het zakendistrict van Londen binnen. Zijn ogen dwalen enkele minuten over de kleurige schilderijen aan de hagelwitte muren. I thank you very much, zegt hij met een kort knikje in de richting van galeriehoudster Venetia Lang. Om met haastige tred in het nabijgelegen gebouw van zakenbank Merrill Lynch te verdwijnen.

„Martina Navratilova is hot”, zegt Lang een dag na de opening van ‘Artgrandslam.org’, een duo-expositie van de voormalige nummer één van de wereld en de Tsjechische kunstenaar Juraj Kralik. De twee ontmoetten elkaar acht jaar geleden op de US Open, toen Navratilova nog volop in het tennisleven stond. De landgenoten werden vrienden en nog voor haar loopbaan ten einde kwam, vroeg Kralik of zij belangstelling had voor een gezamenlijk kunstproject.

In de praktijk ging dat zo: Kralik zette een doek neer op een van de banen van de vier grandslamtoernooien in New York, Melbourne, Parijs en Londen. Vervolgens gebood hij Navratilova een bal in de verf te dopen en op het doek te slaan. Links, rechts, hard, zacht, al naar gelang het gewenste resultaat. Hier en daar werd een lijn getrokken, als op een tennisbaan. En om het geheel een authentieke uitstraling te geven, maakten de kunstenaars gebruik van ondergronden als gravel. ‘Tennising’ noemt het tweetal de techniek.

De schilderijen die zij samen maakten vallen in de smaak. Enkele tientallen worden er dit jaar op de grandslams en nabijgelegen galerieën geëxposeerd. Ze verruilen van eigenaar voor prijzen variërend van 2.500 euro tot 25.000 euro. „En niet alleen omdat er een handtekening van Navratilova opstaat”, meent galeriehouder Lang. „Natuurlijk vinden al die zakenjongens het cool om een Navratilova aan de muur te hebben. Maar er zijn ook mensen die nietsvermoedend binnenlopen en zich verbazen over de mooie materiaalsoorten (sommige schilderijen zijn van Japans rijstpapier gemaakt, red.) en de kleurtechniek. Het feit dat lang niet iedereen door heeft dat het om tennisballen gaat, zegt veel over de artistieke waarde van deze abstracte werken.”

Is de achttienvoudig grandslamwinnares aan een tweede carrière begonnen? „Dat is misschien wat overdreven”, zei ze onlangs in een interview met een Engelse krant. Navratilova (51) heeft het te druk met al haar andere bezigheden, waaronder het commentatorschap bij Wimbledon, haar werk voor de Laureus Sport for Good Foundation (een liefdadigheidsorganisatie voor kinderen in achterstandswijken) en haar sportieve optredens bij diverse veteranentoernooien. Maar de tennislegende zou het wel een uitdaging vinden om haar voormalige rivale Chris Evert bij haar artistieke bezigheden te betrekken. „Waarmee haar werk waarschijnlijk nog meer in waarde toeneemt”, aldus Lang.

Hoe kostbaar schilderijen van tennisgrootheden zijn bleek gisteravond ook bij de verkoop van een portret van John McEnroe en zijn ex-vrouw Tatum O’Neil. Het door Andy Warhol gemaakte schilderij ging voor 304.000 euro onder de hamer bij veilinghuis Sotheby’s in Londen. De opbrengst gaat naar een liefdadigheidsorganisatie, meldde de zevenvoudig grandslamwinnaar voorafgaand aan de veiling op een drukbezochte persconferentie.

Anders dan Navratilova heeft McEnroe (49) zich nooit aan kunstprojecten gewaagd. Maar zijn verzamelwoede is er niet minder om. Hoewel de Amerikaan geen liefde voor kunst werd bijgebracht door zijn ouders, kreeg hij tijdens zijn tennisloopbaan veel te maken met collega’s die graag aan gallery-hopping doen. „Tijdens Roland Garros in 1977 nam mijn dubbelpartner Mary Carillo mij mee naar Jeu de Paume om Monet’s waterlelies te bekijken”, vertelt McEnroe in de kunstbijlage van The Daily Telegraph. „Ik kon geen Matisse van een Michelangelo onderscheiden, maar toen ik oog in oog met die waterlelies stond, wist ik dat ik met iets heel bijzonders te maken had.”

Dertig jaar later beheert de Amerikaan een omvangrijke collectie, met werken van onder meer Jean-Michel Basquiat, Ed Ruscha, Eric Fischl en Tom Blackwell. Veel moeite met het veilen van de Andy Warhol had McEnroe niet. „Het is een mooi schilderij”, zei de man die ook dit jaar verslag doet van Wimbledon voor de BBC. „Maar na mijn huwelijk met Tatum ben ik opnieuw getrouwd. En dan ga je geen portret van je ex-vrouw in de woonkamer hangen.”