‘De vraag is wat de Fortis-top wanneer wist’

De koersval van Fortis sloeg diepe wonden bij beleggers. Deminor, dat enkele grote aandeelhouders adviseert, overweegt juridische acties. „Fortis heeft er belang bij de zaak erger voor te stellen dan ze is.”

Heeft de Fortis-top het aan zichzelf te danken dat de koers afgelopen donderdag bijna 20 procent daalde? En de aandeelhouders meer dan 5,25 miljard euro waarde verloren? Dat is de juridische hamvraag waarover adviesbureau Deminor zich deze week buigt samen met een aantal grote aandeelhouders van de bank-verzekeraar. „Er zijn diepe wonden geslagen”, zegt Erik Bomans, bestuurder bij Deminor. Het platform verleent sinds 1990 advies op het vlak van goed ondernemingsbestuur aan institutionele beleggers zoals vermogensbeheerder Robeco en de pensioenfondsen van KLM, TNT en KPN. „De ontgoocheling en frustratie bij langetermijnbeleggers is groot.”

Uiterlijk begin volgende week wil Deminor beslissen of er al dan niet actie wordt ondernomen tegen de Fortis-top. „Het is duidelijk dat er fouten zijn gemaakt, maar dit vertalen in concrete juridische actiepunten is niet eenvoudig.”

Welke stappen zouden jullie kunnen zetten?

„Als we kunnen aantonen dat het bestuur bij Fortis al veel vroeger op de hoogte was van de solvabiliteitsproblemen en die dus verdoezeld heeft, dan heb je een juridische zaak. Op basis daarvan kunnen gedupeerde aandeelhouders hun schade verhalen. Maar dan moet er een oorzakelijk verband worden vastgesteld tussen twee aspecten: dat er aandelen zijn gekocht op basis van foute informatie en dat er daardoor schade is geleden.”

Heeft Fortis de belegger misleid?

„Ja, persoonlijk vind ik van wel. Maar voor een rechtbank is dit nog geen uitgemaakte zaak. Kijk naar UBS, een dossier dat wij van nabij hebben gevolgd. Deze Zwitserse bank had veel meer risicovolle hypotheekleningen op de balans staan dan officieel bekend was en de bank heeft dat verzwegen. Fortis heeft begin dit jaar op aandringen van de Belgische toezichthouder uitgebreid gecommuniceerd over de gevolgen van de kredietcrisis. Op dat moment was de inschatting van het bestuur dat er geen kapitaalverhoging nodig was en dat het dividendbeleid ongewijzigd zou blijven. Fout, zoals nu blijkt. Maar niet volgens Fortis. De situatie is nu anders, stelt het management. De leiding van de bank heeft er alle belang bij om de situatie erger voor te stellen dan ze was.”

Partijen als Ping An, pensioenfonds ABP en naar verluidt ook de Rus Suleiman Kerimov konden vorige week aandelen kopen voor 10 euro per stuk, het grote publiek niet.

„Fortis had die mogelijkheid, omdat de aandeelhouders de bank toestemming hebben gegeven om het kapitaal te verhogen met ruim 2 miljard euro, zonder voorkeursrecht. Zo zie je maar, een dergelijk instrument kan de aandeelhouders veel geld kosten, omdat dit hun belang verwatert, zeker als die aandelen tegen een fikse korting worden verkocht. Had Fortis de kapitaalronde in een vroeger stadium doorgevoerd – dus niet in volle crisistijd, met het mes op de keel – dan was er voldoende tijd geweest om alle aandeelhouders te contacteren.”

Bij de vorige kapitaalverhoging kreeg iedereen wel de kans om in te tekenen, maar dan voor de veel hogere prijs van 21,19 euro per aandeel.

„Fortis heeft deze kapitaalronde ‘verkocht’ bij diverse vermogende particulieren. De bank heeft hun zelfs leningen toegestaan om aandelen te kopen en deed daarbij diverse toezeggingen dat het dividend niet zou worden verlaagd. Dit was op het randje van het toelaatbare. Volgens de Belgische vennootschapswetgeving mag je geen leningen toestaan om in te tekenen op eigen aandelen. Voor banken geldt er echter een uitzondering bij zogeheten ‘courante verrichtingen tegen marktvoorwaarden’. Ging het hier om een normale markttransactie? Dat is een kwestie die we zeker moeten onderzoeken.”

De voorman van de Vlaamse beleggersvereniging VFB vond het eigenaardig dat een aantal commissarissen van Fortis niet aan de vorige kapitaalverhoging heeft deelgenomen en zelfs zijn belang heeft afgebouwd.

„Dit zijn elementen die meegenomen kunnen worden in een aansprakelijkheidsdossier. Als zou blijken dat een aantal betrokkenen zijn belang heeft verkocht, dan bevinden we ons op het domein van de handel met voorkennis. Hierop zijn strafrechtelijke regels van toepassing.”

Deminor heeft een beleggingsfonds waarmee ze op activistische wijze investeert in bedrijven. Bezit dat fonds ook aandelen van Fortis?

„Neen. We participeren alleen in bedrijven waarmee we op korte en lange termijn waarde kunnen creëren. Wij geloven niet dat dit bij Fortis het geval is. De meeste van de onderdelen die Fortis van ABN Amro heeft overgenomen, zijn voorlopig ondergebracht in een buiten de balans gehouden overnamevehikel. Als Fortis deze activa volgend jaar op de eigen balans neemt, zal dit een enorme impact hebben op het eigen vermogen. Eerst afwachten hoe de bank-verzekeraar die brok zal verteren. We houden de boot voorlopig af.”