De brandweerlieden dachten: het valt mee

In mei kwamen in De Punt drie brandweerlieden om het leven.

Hun commandant reageert op het rapport over het fatale incident.

„Dat kun je zo niet zeggen, dat is veel te hard”, dacht commandant Fred Heerink van de regionale brandweer Drenthe, toen hij het concept onder ogen kreeg van het rapport van drie onafhankelijke deskundigen over de aanpak van de brand in een botenloods bij De Punt op 9 mei. Gisteren werd bekend dat ook de 22-jarige zoon van de scheepswerfhouder in De Punt is aangehouden. Beiden worden verdacht van het manipuleren van het elektriciteitsnetwerk, waardoor op 9 mei brand in de meterkast van de scheepswerf ontstond. Drie brandweermannen van de post Eelde kwamen bij de brand om. De commissie oordeelde dat zo’n fatale afloop „vermijdbaar” was. Het rapport kwam vorige week uit.

Dat oordeel ging u veel te ver. Wat hebt u toen gedaan?

„Ik heb dat de commissie laten weten, maar het bleek een bewuste keus. In het weekeinde voor publicatie is uitleg gegeven aan de direct betrokkenen. De commissie wilde onverbloemd aangeven dat er voortaan anders moet worden opgetreden. Daar kan ik mee leven, temeer omdat de deskundigen ook zeggen dat de brandweermensen die daar in actie kwamen, niets te verwijten valt.”

De commissie is er kritisch over dat niet de bevelvoerder, maar de groep besloot met vier man de loods in te gaan.

„De mannen hebben ondersteund wat de bevelvoerder dacht. Toen ze aan kwamen rijden, zagen ze vieze gele rook uit de achterzijde van het pand komen. Een middelgrote brand dachten ze. En: gevaar!” In de wagen is de sfeer „positief gespannen”, aldus het rapport. „Een echte brand, nu kan het oefenen in praktijk worden gebracht.” Heerink: „Toen ze aan de andere kant kwamen en zonder belemmering de loods in konden kijken, zag het heel anders uit, onschuldiger. Het valt mee, dachten ze.”

Speelde mee dat ze de plaats kenden?

„Zeker. De ploeg had er al eens geoefend en zeker één brandweerman kwam er regelmatig om te knutselen aan crossauto’s.”

Daardoor waren ze minder voorzichtig?

„Juist niet, denk ik. In de auto spraken ze al over de gevaren. Ze wisten van de kunststof boten die er stonden, de gasflessen, brandbare vloeistoffen. Wat een rol speelt, is hoe de brandweer wordt getraind. We gaan naar binnen om de brand aan te vallen, helemaal als er levens te redden zijn. Naar binnen, tenzij – onder dat motto traint de brandweer overal. De deskundigen bevelen nu het omgekeerde aan: niet naar binnen, tenzij. In ieder geval bij bedrijfsgebouwen.”

Acht minuten na de melding kwam het viertal uit Eelde bij de loods aan waar al een levensgevaarlijke gaswolk hing. Ze gingen naar binnen en vier minuten later worden er drie vermist.

„Eén brandweerman had die middag een engel op zijn schouder. Hij ging terug omdat de hogedrukslang klem zat. Op dat moment kwamen de gevaarlijke gassen bovenin de loods tot ontploffing en volgde een enorme drukgolf. De mensen werden van hun voeten geblazen, raakten gedesoriënteerd. Overal zwarte rook, hitte en vuur, met veel geraas komt dan van alles naar beneden. Een inferno.”

Die ‘flash over’ was niet te voorzien?

„Het verschijnsel is bekend – daar was de ploeg ook op getraind – maar het gevaar van die gasvorming bij verbranding van polyurethaan niet.”

De drie mannen hebben nog bijna tien minuten geleefd voor ze stikten...

„Dat klopt en ik kan me voorstellen dat ook dit vragen oproept. De eigen mensen, van de ploeg uit Eelde dus, werden teruggetrokken toen het drietal werd vermist. Dat is een standaardregel om te voorkomen dat mensen in paniek of in een soort razernij om te redden wat er te redden valt...”

Kon voor hen misschien nog iets worden gedaan..?

„Niemand kon er bij, de hitte was veel te groot. Omdat de eigen ploeg was teruggetrokken, moest worden gewacht op bijstand. Dat kost tijd, en juist tijd moet je optimaal gebruiken. De commissie wil ook dit in het vervolg anders. Voortaan zal er altijd een extra auto mee uitrukken. De bemanning van deze auto komt niet direct in actie bij het blussen. Als er dan wat onverwachts met collega’s gebeurt dat levensbedreigend is, kunnen zij actie ondernemen.”

De eigenaar van de loods en zijn zoon zijn aangehouden omdat ze in de meterkast hadden geknoeid.

„Dat kwam aan als een grote schok, omdat het onderzoek van het OM eigenlijk was afgesloten. Een technische oorzaak, zei men. We moeten de ontwikkelingen afwachten.”