‘Zwarte kaartverkoop is nauwelijks te bestrijden’

Na Portugal (2004) heeft toernooibaas Martin Kallen ook het recente EK voetbal in goede banen geleid, maar hij beschouwt de strijd tegen de zwarte kaartverkoop als verloren.

Het Europees kampioenschap voetbal is vlekkeloos verlopen, al zijn er verschillende zaken voor verbetering vatbaar. De organisatie kan terugkijken op een geslaagd toernooi zonder veel vandalisme – mede door de afwezigheid van Engeland dat zich niet kwalificeerde voor de eindronde. De Zwitser Martin Kallen (44) redde vier jaar geleden het EK in Portugal van veel problemen en stond nu weer aan het hoofd van de EK-organisatie.

Hoe kijkt u terug op het EK?

Martin Kallen: „Het voetbal is mooi geweest. Er waren betere wedstrijden te zien dan op het EK in 2004 en zelfs het WK in 2006. Het Nederlands elftal heeft aan het hogere niveau een bijdrage geleverd. Alleen in de kwartfinale voetbalde Oranje niet goed. Er was geen buitensporig geweld van supporters. De Hollanders hebben in Bern en Bazel voor een vriendelijke invasie gezorgd die de Zwitsers in twintig jaar niet zullen vergeten. Als organisatie hebben we weinig kritiek gehad.”

Als u dit toernooi vergelijkt met het EK in 2004?

„In Portugal hebben we als organisatie de eerste fundamenten gelegd. De kwaliteit die we daar nog konden verhogen hebben we nu bereikt. Hier kon ik over een groter team medewerkers beschikken. In Portugal moesten de meeste stadions gebouwd of gerenoveerd worden en kwam men kort voor het toernooi in tijdnood omdat er te veel aandacht aan de infrastructuur was besteed. In Zwitserland en Oostenrijk waren de accommodaties eerder voor handen.”

Wat is voor verbetering vatbaar?

„De trainingsaccommodaties van de teams moeten geschikt zijn voor de toestroom van veel toeschouwers. Bij verschillende landen leverde dat problemen op. Bleek een trainingscomplex berekend op zeshonderd bezoekers, kwamen er veertienduizend mensen. En bij het vastleggen van hotels moeten we het aantal kamers beter afstemmen op de behoefte. En in de stadions moet de service en afstemming meer berekend worden op grotere groepen mensen. Maar dit zijn details.”

Het EK 2008 moest de grenzen tussen Zwitserland en Oostenrijk denkbeeldig tijdelijk opheffen. Dat is niet gelukt, het was duidelijk een evenement in twee landen.

„Er bestaat natuurlijk een verschil in mentaliteit tussen de twee landen. De Oostenrijker neigt qua karakter naar de Balkan of Zuid-Europa – koel wachten, alles op zijn tijd. De Zwitsers plannen gedetailleerd en voeren het dan grondig uit. Ja, dit was té nadrukkelijk een evenement in twee landen. Ik heb geprobeerd dit te voorkomen door er het etiket van Alpentoernooi op te plakken, maar dat is het niet geworden. De meeste stadions in Oostenrijk lagen te ver uit elkaar en ook te ver van de Zwitserse speelsteden. Ik denk dat het probleem niet was op te lossen. Zelfs Nederland en België konden dat niet. Zuid-Korea en Japan voor het WK 2002 al helemaal niet. Over vier jaar zullen we het EK anders moeten organiseren. In Polen en Oekraïne zijn afstanden van 1.900 kilometer tussen sommige speelsteden. Ik weet nog niet hoe we moeten voorkomen dat de fans hun nationale team niet meer nareizen. Logistiek wordt dat een ingewikkeld toernooi.”

Zijn er op de toekomstige EK’s grotere stadions nodig?

„Als je naar de publieke belangstelling kijkt, zeg ik ja. Als je rekening houdt met de periode erna, zeg ik nee. Het heeft voor Zwitserland en Oostenrijk geen zin om meer grote voetbalstadions te bezitten dan nu het geval is. Je moet er bovendien voor waken dat er wedstrijden zijn die niet uitverkocht raken. Meer grotere accommodaties op een EK kan best, maar niet voor alle 31 wedstrijden. Vier stadions voor 50.000 toeschouwers is voldoende. Volgens plan kunnen in 2012 in Kiev 72.000 mensen naar de finale kijken. Ook enkele andere stadions zijn in Polen en de Oekraïne groter dan in Zwitserland en Oostenrijk.”

De meeste kaartjes voor dit EK waren op naam verkocht. Toch bloeide de zwarte markt. Voor de finale kostte een kaartje tussen de 1.800 en 3.700 euro. Kennelijk werd niet streng gecontroleerd of toeschouwers met een kaartje van een andere eigenaar de stadions binnenkwamen?

„Dit is een groot probleem. Internet heeft de illegale verkoop bevorderd. De zwarte markt bloeide meer dan vier jaar geleden. Als er vraag is voor tien miljoen kaarten en er zijn er slechts één miljoen beschikbaar, dan begrijp je dat handelaren tickets proberen te kopen om daarvan te profiteren. Je moet het probleem zien op te lossen voor de veiligheid, zodat rivaliserende supportersgroepen niet door elkaar komen te zitten. En ter bestrijding van de hoge prijzen. Die zijn slecht voor het imago van het voetbal.”

Er is geen methode te bedenken tegen de zwarte kaartverkoop?

„We hebben geen effectief middel om de zwarte markt te bestrijden. En het is ook de vraag of dat er in de toekomst nog komt. Tijdens het WK in Duitsland werd gesteld dat de naam op de kaart overeen moet stemmen met een identiteitsbewijs. Dat functioneerde niet. De meeste mensen komen minder dan een uur voor de wedstrijd naar het stadion. Als je dan veertigduizend mensen naar een identiteitsbewijs vraagt, heb je vijf uur nodig om iedereen binnen te laten. Om praktische redenen niet uitvoerbaar. Tijdens dit EK zijn steekproefsgewijs controles uitgevoerd. Wellicht dat in de toekomst een chipsysteem uitkomst biedt.”

In Bern waren twintigduizend van de dertigduizend toeschouwers in het oranje gestoken, terwijl Nederland zesduizend kaarten toegewezen had gekregen.

„Het wil niet zeggen dat al die andere oranje toeschouwers kaarten op de zwarte markt hadden gekocht. Ook veel Zwitsers steunden Nederland en waren in het oranje. Dat hebben we gecontroleerd. Maar het betekent dat er nog altijd duizenden kaarten door Hollanders op de zwarte markt zijn gekocht. In Bern heeft de organisatie meteen na de loting alles afgestemd op de komst van de Oranjefans. Wat ik in Bazel heb gezien toen er 140.000 Nederlanders in de stad waren, was waanzinnig. Om drie uur ’s nachts was het station en wijde omgeving nog helemaal oranje.”

Daar stond tegenover dat Rusland voor de kwartfinale tegen Nederland er niet in slaagde alle kaarten te verkopen. In Bazel waren duizend stoelen onbezet.

„Dat klopt, ook Italië en Spanje hebben na de groepsduels niet alle kaarten aan de man gebracht. Dat komt omdat deze landen niet met vouchers werkten. Een kaartje dat je vooraf koopt en dan inwisselt tegen een echt plaatsbewijs. Na de groepsfase hadden deze landen slechts twee dagen om alle toegangsbewijzen op de conventionele wijze te verkopen. De Russen kampten met het probleem dat fans een visum moesten aanvragen. Zij waren verbaasd dat wij ze aanspraken over die duizend lege plekken. Wij zeiden dat we ons dat niet kunnen veroorloven.”

Wat heeft het EK Zwitserland en Oostenrijk financieel opgeleverd?

„Beide landen draaien qua inkomsten en uitgaven break-even. Maar de tegenwaarde van de positieve uitstraling naar de rest van Europa is veel groter. Bijvoorbeeld op het gebied van toerisme. Zeventig tot honderd miljoen? Je kunt het niet in geld uitdrukken en pas over een paar jaar meten. De Zwitserse regering heeft 110 miljoen euro geïnvesteerd. De uitgaven die Oostenrijk voor het toernooi overhad zijn niet officieel bekend. Maar ik schat dat de Oostenrijkers 140 miljoen euro aan stadions kwijtwaren en veertig miljoen aan veiligheidskosten. Relatief lage bedragen voor het op één na grootste sportevenement ter wereld. Want het EK krijgt na het WK voetbal de meeste aandacht. Voor het organiseren van de Olympische Spelen kun je achter de bedragen die ik noemde nog een nulletje zetten en dan met drie vermenigvuldigen. De Winterspelen in Turijn kostten 5,5 miljard Zwitserse frank [3,4 miljard euro]. Het EK voetbal is financieel een interessant product.”

Hoe verliep de samenwerking met Michel Platini, sinds begin 2007 voorzitter van de Europese voetbalunie UEFA?

„Hij is erg dynamisch en ook operationeel betrokken bij alles. Zijn voorganger Lennart Johansson had meer een strategische rol bij een toernooi als het EK. Platini wil dat er veel aandacht wordt besteed aan het voetbal en de sfeer. Het kostte wel wat tijd om een organisatie waarbij driehonderd man zijn betrokken daarvan in een paar maanden te doordringen.”

Platini heeft geopperd het EK in de toekomst in augustus te houden.

„Dat is door de drukke speelkalender moeilijk. Het is een gedachte waarvan hij de consequenties nog moet overzien. Er zijn die maand veel competities bezig. Maar het weer is in augustus waarschijnlijk beter dan tijdens het afgelopen EK, waarop het veel regende. Het is het onderzoeken waard.”