Zeekastelen varen stad voorbij

Het cruiseschip de Eurodam wordt vanmiddag gedoopt door koningin Beatrix.

En dat terwijl de cruisevaart in Rotterdam terugloopt.

Wie veel mensen op de been wil brengen, vaart met een grote boot de Nieuwe Waterweg op richting Rotterdam. Succes verzekerd.

Zondagochtend verzamelden duizenden liefhebbers en nieuwsgierigen zich langs de oevers van de ruim veertig kilometer lange vaarroute, die eindigt in het hart van de stad. Om met eigen ogen de nieuwste aanwinst van de Holland America Line (HAL) te aanschouwen, de ms Eurodam. Vanmiddag wordt het schip door koningin Beatrix gedoopt.

Het blijft een imposant gezicht, zo’n varend zeekasteel. En zo vaak doet een groot cruiseschip Rotterdam bovendien niet meer aan. HAL-directeur Stein Kruse deed zondag, tijdens een presentatie aan boord van het 285 meter lange slagschip, zijn best om de historische banden tussen de HAL en Rotterdam te benadrukken. „This is our home”, klonk het. Hier immers werd 135 jaar geleden de Amerika Lijn opgericht, de voorloper van zijn bedrijf. Niet voor niets hebben de Amerikanen hun Europese hoofdkantoor sinds vorig jaar gevestigd op de Wilhelminapier, pal naast de voormalige vertrekruimte die nu dienst doet als hotel-restaurant.

Maar op sentimenten vaart geen enkele reder, erkende Kruse aan het slot van zijn gelikte presentatie. Zeker niet nu de brandstofprijzen blijven stijgen en de kosten van het vijftiende schip – oplevering medio 2010 – dankzij de dure euro fors hoger zullen uitvallen. Toch wanhoopt Kruse niet. Vooral in Europa is en blijft de cruisemarkt groeiende, met dank aan de vergrijzing.

Ironisch genoeg valt de feestelijke ingebruikname van de Eurodam samen met een afname van het aantal cruiseschepen in Rotterdam. Legden vorig jaar nog negentien schepen (29 ligdagen) aan in de stad, dit jaar meren ‘slechts’ veertien schepen (18 ligdagen) af op de Wilhelminakade. Ter vergelijking: Amsterdam kan dit jaar pronken met wel 118 schepen.

Het zijn cijfers die pijn doen aan de oevers van de Nieuwe Maas. Bij het Havenbedrijf Rotterdam wordt gemopperd dat de gemeente nu ‘eindelijk’ eens de logistieke problemen op de pier moet oplossen. Maar krijg dat maar eens voor elkaar in de stad, waar „de bouwwoede regeert”, zoals dichter en oud-politicus Manuel Kneepkens het ooit treffend verwoordde.

Rotterdam is en blijft één grote bouwput, zeker met alle projecten die de komende jaren nog op de agenda staan. Een vlekkeloze service is daardoor niet gegarandeerd voor de circa tweeduizend toeristen, zodra die hun cruiseschip verlaten. Dat maakt reders kopschuw. De klant is bereid fors te betalen, maar eist vervolgens wel optimaal comfort.

Raadslid Bas van Tijn (VVD) stelde eind april vragen aan het stadsbestuur. Elk aangemeerd schip levert Rotterdam een economische spin-off op ter waarde van 500.000 euro. Vijf schepen minder scheelt de stad dus 2,5 miljoen euro, concludeerde Van Tijn. Het college zegde hem toe de bouwwerkzaamheden van het hotel- en kantorencomplex De Rotterdam gedeeltelijk stil te zullen leggen, op het moment dat er twee schepen tegelijkertijd zouden willen afmeren.

Gerustgesteld is Van Tijn niet. Volgens hem is er sprake van een groter, onderliggend probleem. „Amerikaanse toeristen willen grachtenpandjes en tulpen zien. Die laten zich liever afzetten in Amsterdam dan in Rotterdam, hoeveel festivals en evenementen wij hier ook houden.” Rotterdam zit bovendien niet breed in zijn vaste attracties. „En ze zijn vaak ook nog eens ééntalig”, constateerde directeur Annie Gruisen van het Rotterdamse rondvaartbedrijf Spido.

Cruise Port-directeur Mai Elmar reageerde zondag, bovenop het dek van de Eurodam, enigszins geprikkeld op de vraag hoe de neergang van het aantal cruiseschepen in Rotterdam te verklaren is. „Ken jij een voetbalclub die alleen maar wint?” De terugval is deels te verklaren doordat rederij Princess haar grootste schepen heeft verplaatst van de Baltische naar de Middellandse Zee. Rotterdam past niet meer in het vaarschema van deze, tot voor kort, vaste klant.

Elmar, tevens Rotterdams chief marketing officer, benadrukt dat het een tijdelijke inzinking betreft. Volgend jaar komt het aantal cruiseschepen naar verwachting weer boven de twintig uit. „Vergeet niet: in 2003 hadden we nog maar vijf schepen. Het kost tijd om een duurzame relatie op te bouwen in de commerciële scheepvaart. Rotterdam moet kijken naar de lange termijn, en vooral niet ongeduldig worden.”

Dat wordt wethouder Mark Harbers (haven en economie, VVD) ook niet. Toch streeft hij naar „jaarlijks minimaal dertig schepen in de stad”. Ook hij betreurt de teruggang, „want we lopen domweg geld mis”. Harbers heeft 3,2 miljoen uitgetrokken voor uitbreiding van de Cruise Terminal op de Wilhelminapier. Die aangekondigde bouwactiviteiten juichen de reders wél toe. Ook al zullen die óók weer voor overlast zorgen.