Vervuiler betaalt nog steeds niet

Passagiers die vertrekken van een luchthaven in Nederland moeten vanaf vandaag ecotaks betalen. Luchtvaartmaatschappijen en passagiers klagen, maar de milieubeweging is blij.

Lolke van der Heide

De familie Van Dams uit Amsterdam gaan naar Bodrum. Moeder Lycette (47) leidt haar gezin van dochters, aanhang en kleinkinderen – 11 mensen in totaal – naar de incheckbalie voor de Turkse badplaats. „Het wordt wel duur met al die belastingen. Gelukkig is het in Turkije nog goedkoop.” Reizigers vanaf Nederlandse luchthavens moeten vanaf nu binnen ‘Europa’ (waaronder ook Turkije en Marokko) 11,25 euro per persoon betalen aan milieubelasting. Voor intercontinentale vluchten bedraagt de toeslag 45 euro. „We wonen hier vlakbij en reizen met kinderen, anders zou ik uitwijken naar een goedkoper vliegveld in Duitsland”, zegt Lycette van Dams.

Schiphol verwacht door de invoering van de ecotaks dat het aantal passagiers in juli en augustus zal verminderen met 50.000 ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar, tot ongeveer 9,7 miljoen. De Britse prijsvechter easyJet denkt dat de terugloop veel groter zal zijn. „Wij gaan ervan uit dat we deze zomer 200.000 minder passagiers vanaf Schiphol zullen vervoeren, een afname van 15 procent”, zegt een woordvoerder van easyJet. „Dat is geen schatting, want we hebben op voorhand onze stoelcapaciteit al teruggebracht.” EasyJet, na KLM de tweede klant van Schiphol, vergroot daarentegen zijn aanbod vanaf de luchthaven van Brussel en rekent erop dat veel Nederlanders daar gebruik van zullen maken.

Ook KLM en andere maatschappijen zijn fel tegen de invoering van de milieuheffing. Vanmiddag heeft een afvaardiging van de ondernemingsraden van KLM, Transavia en Martinair in de Tweede Kamer een petitie aangeboden aan de commissies van Financiën en Verkeer en Waterstaat, gericht tegen de ecotaks. Begin dit jaar verloor de luchtvaart een kort geding tegen de staat over de invoering van de heffing.

De sector vreest dat de ecotaks zal leiden tot verlies van banen. Het ministerie van Financiën erkent dat gevaar en schat dat de werkgelegenheid rond de Nederlandse luchthavens door de heffing 5.000 tot 10.000 kleiner zal zijn dan zonder de ecotaks het geval was geweest. „Vliegbelasting levert het milieu niets op, het is wederom een extra belastingheffing”, zegt topman Peter Hartman van KLM.

EasyJet en KLM zeggen niet tegen milieumaatregelen voor de luchtvaart te zijn, maar bepleiten het principe ‘de vervuiler betaalt’. Ze zijn voorstander van toetreding van de branche tot de emissiehandel – de Europese Commissie wil dit ook – waardoor bedrijven worden gedwongen over te gaan tot vlootvernieuwing. Cor Vrieswijk, operationeel directeur van easyJet, noemt de ecotaks „pure overbelasting” en denkt dat dit averechts zal werken. Maatschappijen die vliegen met nieuwe, zuinige toestellen worden even hard getroffen als bedrijven die oude, vervuilende vliegtuigen hebben. Voor het wegverkeer bestaat wel verschil (in wegenbelasting) tussen ‘benzineslurpers’ en zuinige auto’s.

De milieubeweging reageerde vandaag daarentegen met instemming op de invoering van de ecotaks. „We vinden dit een goede maatregel, maar het kabinet gaat niet ver genoeg”, zegt een woordvoerder van Milieudefensie. „Op kerosine bestaat nog steeds geen accijns. In alle andere vervoerssectoren worden die kosten wel door de gebruiker betaald. We vinden het logisch dat dat ook voor vliegen gaat gelden.”

Milieudefensie vindt dat vakantiegangers beter de auto kunnen pakken in plaats van het vliegtuig en ziet ook in de ‘vlucht’ over de grens geen probleem. „Als Nederlanders naar Brussel rijden met de auto om het vliegtuig naar Spanje te pakken, gaan ze alvast de goede kant op”, zegt de woordvoerder.

Milieudefensie erkent dat moderne verkeersvliegtuigen per passagier niet meer brandstof verbruiken dan auto’s, maar wijst op de uitstoot van gassen in de hogere luchtlagen. „Wetenschappers houden er rekening mee dat de bijdrage daarvan aan de opwarming van de aarde groter is dan alle andere effecten, maar zeker is dat nog niet”, zegt Milieudefensie.