Kosten Oranjes in 2010 allemaal bij de premier

Alle bonnetjes van koningin Beatrix, kroonprins Willem-Alexander en prinses Máxima gaan in de toekomst door de handen van premier Balkenende. De volledige begroting van het Koninklijk Huis is vanaf 2010 bij Algemene Zaken terug te vinden, beloofde Balkenende gisteren in het Kamerdebat over de financiën van het Koninklijk Huis.

Een versterking van de positie van de premier die rijkelijk laat komt, vindt Marianne Thieme (PvdD). Zij hield Balkenende een citaat van 7 oktober 1840 voor. Toen, bij de troonsafstand van koning Willem I, werd de Kamer al een „heldere materiële scheiding van kroon en staat in het vooruitzicht gesteld”.

Anno 2008 moet de Kamer constateren dat de kosten van het Koninklijk Huis, geraamd op 114 miljoen euro, niet volledig zijn te achterhalen, doordat ze over zeven ministeries zijn versnipperd en zeer uiteenlopend en slordig worden doorberekend. En hoewel de Kamer al in 2004 transparantie eiste, dwong RTL Nieuws dat uiteindelijk via de rechter af.

Eerder dit jaar bleek na een beroep op de Wet openbaarheid bestuur dat Defensie voor onderhoud van plezierjacht De Groene Draeck te veel, en Verkeer en Waterstaat voor vluchten van het Koninklijk Huis te weinig geld boekte. Imagoschade, vindt de Kamer: het wekt de verdenking van gesjoemel of zelfs „Antilliaanse toestanden” (Brinkman, PVV).

Er klonk gisteren irritatie over de premier, die de kosten na 2004 slechts „salamiplakje voor salamiplakje” (Pechtold, D66) had geserveerd. In zijn verweer beriep Balkenende zich op het financieel statuut Koninklijk Huis van 1972, waarin elke minister apart verantwoordelijk is voor de declaraties bij zijn departement. Dat strookt met de Grondwet, want niet de premier, maar de ministers zijn verantwoordelijk voor het staatshoofd.

Pas nu dat financieel statuut op de helling gaat, kan Balkenende de gevraagde helderheid geven, al moet een ambtelijke commissie eerst nog met de stofkam door de begrotingen van de departementen. Pas in 2010 is de premier echt aanspreekbaar.

Sommige kwesties bleven ook gisteren troebel. Hoe zit het bijvoorbeeld met het koninklijk tekort van 650.000 euro dat stilzwijgend door Binnenlandse Zaken was weggeschreven? „Een rommeltje, niet helemaal pluis”, constateerde Vendrik (Groen Links), die zichzelf omschrijft als „volbloed republikein”. Maar ook hij vroeg niet door. De meeste partijen schaarden zich achter het CDA, dat liever niet te scherp naar het verleden wilde kijken.