Jouw boek in de schappen?

Een reguliere uitgever interesseren voor een zelfgeschreven boek is lastig.

Het regelen via een online uitgeverij of het uitbrengen in eigen beheer is eenvoudiger.

Rianne Verwoert (21) slaagde er als een van de weinige beginnende schrijvers wél in. In november komt haar romandebuut Liever niet verliefd uit. Een chicklit, gericht op vrouwelijke lezers tussen de 20 en 30 jaar. Verwoert ging weloverwogen te werk. „Ik heb mijn manuscript toegezonden aan uitgeverij Kok Ten Have, omdat deze uitgeverij een aparte chicklit-lijn uitgeeft. Mijn script past daar uitstekend in.”

Een eigen boek in de schappen. Duizenden mensen dromen ervan, of hebben de eerste letters al op papier. Maar een plekje in de boekhandel bemachtigen blijkt een stuk moeilijker dan het schrijven van een mooi plot. Want uitgevers geven vooral boeken uit waarvan ze denken een groot aantal exemplaren te verkopen. Op die manier hopen ze de aanloopkosten (redactie, promotie, distributie) terug te kunnen verdienen.

Volgens Verwoert, studente communicatie, is het slim te kijken naar de zogenoemde fondslijsten van de uitgevers, veelal beschikbaar op internet. „Stuur het manuscript naar de uitgevers met een fonds waarbinnen jouw boek past, schrijf een goede brief en heb geduld.”

Financieel gezien is acceptatie van een boek door een reguliere uitgever aantrekkelijk. Het vergt geen investering van de schrijver en de uitgeverij regelt de promotie en de distributie naar de boekhandels. Afhankelijk van het contract ontvangt de schrijver een deel van de winst over het aantal verkochte exemplaren en een voorschot daarop. De hoogte van deze royalty’s verschilt, maar reken op zo’n 10 procent van de verkoopprijs van het boek. Verwoert kan niet veel zeggen over de afspraken die zij met haar uitgever over royalty’s en voorschot heeft gemaakt. „Denk aan enkele honderden euro’s.”

Lukt het niet een uitgever te interesseren voor het manuscript, dan kunnen uitgeverijen die werken met digitale druktechnieken uitkomst bieden. Door de hoge voorbereidingskosten bij gewoon drukwerk zijn in een kleine oplage de kosten per boek hoog. Speciale uitgeverijen, die vaak alleen online bestaan, maken gebruik van Printing on demand (POD). Door middel van professionele kopieerapparaten kunnen boeken per stuk worden gedrukt, als er één besteld wordt.

Er zijn twee soorten van deze POD-uitgeverijen. De uitgeverijen die het uitgeefrisico dragen, en de uitgevers die dat bij de schrijver laten. Die eerste groep werkt op dezelfde manier als reguliere uitgevers. De kans dat een boek wordt uitgegeven is hier groter, omdat een uitgave minder investering vergt, onder andere door het ontbreken van voorraden. Met de schrijver worden afspraken gemaakt over royalty’s.

Daarnaast is er een groeiende groep uitgevers die hulp biedt bij het in eigen beheer uitgeven van boeken. De schrijver moet hen betalen om het boek uit te geven. Dat kan interessant zijn voor boeken waarvan de schrijver de groep kopers al kan inschatten; bijvoorbeeld in een hobbycircuit of een vereniging. Of als de schrijver eerst met een kleine oplage wil starten om belangstelling te peilen.

Zoek wel uit welke diensten deel uitmaken van de overeenkomst. Bij Gopher, een van de grotere POD-uitgeverijen, kost het uitgeven van een boek 1.500 euro. Daarvoor neemt de uitgeverij de auteur alles uit handen, zoals promotie, eindredactie en distributie. Bij veel andere uitgeverijen is het mogelijk deeldiensten af te nemen. Hoe meer de schrijver zelf doet; hoe lager de kosten. De winst is helemaal voor de schrijver. Sommige online uitgeverijen geven de klant vooral advies. Bij de online uitgeverij Lulu is voor 50 euro een promotiepakket te koop waarin wordt beschreven hoe het boek het beste aan de man gebracht kan worden.

Maar blijf bovenal kritisch; veel uitgeverijen beloven het boek te promoten, maar in de praktijk betekent dat niet veel meer dan een aankondiging op de website. De oplage is immers al betaald door de auteur.

Ervaringen met de uitgeverijen zijn te vinden op fora van sites waarop (beginnende) schrijvers ervaringen delen. Bijvoorbeeld op www.schrijvenonline.org