‘Oppositie is bereid om te praten met Mugabe’

‘De strijd gaat door’, zegt Morgan Tsvangirai. De oppositieleider eist dat de Afrikaanse Unie een oplossing aandraagt. Intussen blijft hij in de Nederlandse ambassade zitten.

Morgan Tsvangirai Foto Reuters Opposition leader Morgan Tsvangirai gestures during a news conference at his home in Harare, June 27, 2008. Tsvangirai accused President Robert Mugabe on Friday of forcing Zimbabweans to vote in an election in which the veteran leader is the only candidate. Tsvangirai, who has taken refuge in the Dutch embassy for the last six days, told the news conference millions of people were staying away from the polls in Friday's election despite intimidation. He returned to the embassy after the news conference. REUTERS/Philimon Bulawayo (ZIMBABWE) Reuters

Bram Vermeulen

Op het moment dat de straaljagers over de hoofdstad Harare vliegen ten teken dat de beëdiging van Robert Mugabe als president is begonnen, wordt het kantoor van zijn rivaal verbouwd. Geen interviews in de tuin van oppositieleider Morgan Tsvangirai vandaag, heeft zijn woordvoerder de journalisten geboden. „Zet hem voor zijn boekenkast alsjeblieft, dan ziet hij er wat meer presidentieel uit”, luidt de opdracht. De poster van Nelson Mandela wordt voor de gelegenheid ook verhangen. De oppositieleider is in goed gezelschap.

Meer dan 80 procent van de stemmen die op verkiezingsdag werden uitgebracht gingen naar Robert Mugabe. Tsvangirai, die voor het gesprek even de veilige Nederlandse ambassade heeft verlaten, moet daar om gniffelen. „Ik had verwacht dat als ik me uit de verkiezingen terugtrek, Mugabe toch 100 procent van de stemmen zou halen”, zegt hij. Het nieuws over zijn terugtrekking heeft kennelijk niet alle oppositieaanhangers bereikt. Sommige kiezers stemden bewust op Tsvangirai om te laten zien dat ook het geweld van de afgelopen weken ze niet op andere gedachten kan brengen.

„Dood van de koopman van het Westen”, schreef de regeringsgezinde krant Sunday Mail. Zijn overwinning bij de eerste ronde op 29 maart (47 procent Tsvangirai, 43 procent Mugabe) beschouwt de regering nu als ongedaan gemaakt. Ook al zeggen Europa en de Verenigde Staten de uitslag van dit weekeinde niet te erkennen. Voor Tsvangirai hangt nu alles af van de mening van de leden van de Afrikaanse Unie (AU), die bijeen zijn in het Egyptische Sharm-al-Sheikh om zich te buigen over de vraag of Mugabe nog langer als het legitieme staatshoofd van Zimbabwe kan worden beschouwd. Tsvangirai kon de bijeenkomst van de Afrikaanse leiders zelf niet bijwonen omdat zijn paspoort is verlopen en het ministerie van Binnenlandse Zaken weigert hem een nieuw reisdocument te verstrekken.

Is alles voorbij als u geen steun krijgt van de Afrikaanse leiders?

„Nee, de strijd gaat door. Afrikaanse leiders weten heel goed wat hier aan de hand is en wat Mugabe op dit moment aan het doen is. Er is consensus.”

Heeft u er vertrouwen in dat de huidige bemiddelaar in het conflict, de Zuid-Afrikaanse president Mbeki, een overeenkomst kan afdwingen?

„Nee, ik vertrouw hem niet. Ik kan alleen maar hopen dat hij net zo’n overeenkomst wil als ik. En ik hoop dat hij beseft dat zijn reputatie hier op het spel staat. Hij moet er voor zorgen dat beide partijen nu bij elkaar komen en gaan onderhandelen. Zijn erfenis staat op het spel, en dat zou een grote motivatie voor hem moeten zijn.”

Voert u op dit momenten gesprekken met de regering?

„Nee. Maar ik kan u vertellen dat wij als oppositie bereid zijn om te praten over een oplossing van deze crisis.”

Kunt u zich voorstellen dat u als minister plaatsneemt in een regering met Mugabe als staatshoofd?

„Nee, dat is te specifiek. We willen onderhandelingen. Over de details kunnen we het hebben, als er maar onderhandeld wordt.”

Kunt u zich voorstellen dat Mugabe ceremonieel staatshoofd blijft?

„Ik wil het daar nu niet over hebben. Ik zeg dat we in principe bereid zijn tot onderhandelingen. We willen dat de AU drie dingen voor elkaar krijgt: Ze moeten de verkiezingen van 27 juni ongeldig verklaren. We willen dat ze zeggen dat alleen de uitslag van de eerste ronde een uitdrukking is van de wil van het volk. Dat moet het uitgangspunt zijn van de onderhandelingen. En we willen een speciale onderhandelaar van de Afrikaanse Unie voor dit conflict. Er is eenvoudig geen andere oplossing mogelijk dan onderhandelingen.”

Hoe lang blijf u nog in de Nederlandse ambassade?

„Ach, ik kan nog wel even blijven. Zo lang als nodig is. We kijken nu naar mijn situatie.”

Maar het is nog steeds niet veilig genoeg om weg te gaan?

„Niet volgens de veiligheidsexperts.”

Want uw aanhang wil u onderhand weer eens zien of niet?

„Ik ben toch hier. Mijn aanhang zal me altijd te zien krijgen. Een weekje weg maakt niet zo veel uit. En we komen er zeker wel weer een keer uit. Morgen heb ik weer een vergadering met mijn partij.”

Dus Morgan Tsvangirai gaat weer rustig door Harare lopen?

„Dat is nog maar de vraag onder de huidige omstandigheden. Je moet niet onderschatten wat hier gebeurt. Het gaat niet om Mugabe en zijn beloften. Het gaat om de gewapende groepen die hij op dit moment rondstuurt om oppositieaanhangers te ontvoeren en te mishandelen. Waarom zou mij dat niet kunnen overkomen. Ik ben doelwit nummer één.”