Atypische Nederlander moet Aegon laten opbloeien

Sinds twee maanden staat er weer een Nederlander aan het hoofd van Aegon: Alex Wynaendts. Hij wil met zijn bedrijf presteren. Morgen presenteert hij het nieuwe Ajaxshirt.

Wynaendts woonde als kind in het buitenland. Daardoor begrijpt hij het internationale zakenleven. Foto NRC Handelsblad, Vincent Mentzel Alexander R. WYNAENDTS (1960) Voorzitter Raad van Bestuur Verzekeringsmaatschappij AEGON. foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C== Den Haag, 27 juni 2008 Mentzel, Vincent

Het is uitzonderlijk geworden: een Nederlandse multinational die een landgenoot als bestuursvoorzitter aanstelt. Maar verzekeraar Aegon heeft een Nederlandse topman binnen de eigen gelederen gevonden. Zijn naam: Alexander Wynaendts. Eind april volgde hij Don Shepard op, een Amerikaan.

Toch opmerkelijk. Want zo Nederlands is Aegon niet meer. Op het hoofdkantoor in het Haagse Mariahoeve zetelen de uitgedunde raad van bestuur (twee leden) en het zeskoppige managementteam. Zo’n tweehonderd medewerkers bevolken stafafdelingen om de activiteiten wereldwijd van Aegon te ondersteunen: juridische zaken, financieel beheer, personeelsbeleid, communicatie. Van de divisie Nederland (ruim zesduizend werknemers) werkt het merendeel verspreid over het land. De rest van de dertigduizend personeelsleden woont en werkt in het buitenland. Aegon is actief in zestien landen, waarvan de Verenigde Staten het belangrijkste werkterrein is.

De nieuwe bestuursvoorzitter werd 48 jaar geleden in Almelo geboren. Daarmee is over zijn Nederlanderschap bijna alles gezegd. Want Alex Wynaendts bracht zijn jeugd- en studiejaren voornamelijk door in verre landen. Zijn vader, Henry Wynaendts, is diplomaat in ruste. Diens carrière voerde het gezin de wereld over. Het betekende elke drie, vier jaar verhuizen. Van Moskou (1959-1961) naar Zimbabwe toen dat Rhodesië heette (1961-1964). Tussendoor naar Kockengen en Den Haag, om in 1968 op het vliegtuig naar Beiroet te stappen en daarna door naar Jakarta (1971-1975). Uiteindelijk belandde het gezin in Brussel, waar Alex eindexamen deed. Toen ging hij het huis uit. Om in Parijs een ingenieursstudie te volgen aan de prestigieuze Ecole Supérieure d’Electricité, in combinatie met een studie economie aan de Sorbonne.

Frans was in die tijd zijn eerste taal – al sprak het gezin thuis Nederlands. In alle buitenlanden zat hij op de lokale Franse school. „Eén ding hadden wij ons voorgenomen: onze kinderen gaan niet op kostschool”, zegt vader Henry Wynaendts vanuit Parijs waar hij ambassadeur was tot hij in 1997 uit de diplomatieke dienst trad.

Zijn internationale achtergrond, zegt iedereen die met hem heeft gewerkt, heeft Wynaendts onmiskenbaar de karaktertrekken gegeven die hem in zijn carrière goed van pas komen. „Hij kan zich gemakkelijk bewegen in andere culturen”, zegt voorganger Kees Storm, die Wynaendts eind jaren negentig van ABN Amro naar Aegon haalde. Geregeld gingen ze samen op zoek naar overnamekandidaten in het buitenland.

In Londen werd Wynaendts niet herkend als „typische Nederlander”, vertelt Marc Staal, die in de jaren negentig met hem voor de zakenbank van ABN Amro in Londen werkte. „Britten beschouwen Nederlanders soms als onbeholpen. Zij verwarren hun directheid vaak met botheid. Bij Alex niet. Daar is hij te voorkomend voor.”

Zowel bij ABN Amro als bij Aegon hielp het dat Wynaendts een talenknobbel heeft. Storm: „Zijn Frans was beter dan z’n Nederlands.” Spaans sprak hij een beetje, om het te perfectioneren werd hij een week op cursus gestuurd. Hij was toen net tot commissaris benoemd bij de Spaanse dochtermaatschappij van Aegon. „Na een week sprak hij het vloeiend.”

Ook veel genoemd en geroemd: de diplomatieke gaven van Alex Wynaendts. Die heeft hij van zijn vader. Lastige gesprekken met collega’s of buitenlandse relaties gaan hem goed af. Hij luistert eerst aandachtig, en komt dan met zijn inbreng. „Hij heeft goede sociale antennes, kan goed observeren”, zegt Herbert Visscher, zijn eerste directe baas als hoofd corporate development, de afdeling die de ambitieuze internationale expansie van Aegon vorm moest geven. Op het hoofdkantoor van Aegon moest Wynaendts zich vanaf 1997 als buitenstaander bewijzen, vertelt Visscher, tussen allerlei ego’s die de koninkrijkjes van de verzekeraar leidden. Hij hield zich met gemak staande. „Alex heeft een natuurlijk overwicht. Zijn interesse in anderen en zijn charme maakten hem een prettige collega.”

Bij een buitenlandse dochter moest Alex eens ingrijpen, vertelt Storm. Wynaendts zette een pijnlijke, noodzakelijke afslankingsoperatie op. Storm: „Dat wist hij aan de chef van die afdeling zo goed te verkopen, dat die twee goed bevriend zijn geraakt.”

Door zijn sociale gaven en ook zijn intellect was buitenstaander Wynaendts voor veel collega’s op het hoofdkantoor al kort na zijn aanstelling in 1997 een opvallend talent. Ton Elias, destijds hoofd communicatie: „Er zijn bij dit soort organisaties altijd maar een paar mensen die over meer zaken een mening ventileren dan alleen de eigen portefeuille. Daartoe behoort Wynaendts. Hij was meteen zichtbaar. Het was mij snel duidelijk: deze vent gaat met rasse schreden voorwaarts.”

Wynaendts viel ook al op bij ABN Amro, waar hij in 1984 zijn loopbaan begon. Pieter Croockewit, toenmalig collega bij de divisie voor professioneel vermogensbeheer: „Hij had altijd een uitgesproken mening en durfde die te geven. Hij deed dat scherp, maar wel diplomatiek.”

Dat Wynaendts het zou gaan maken, was voor veel oud-collega’s een uitgemaakte zaak. Dat vond ook toenmalig Aegon-topman Kees Storm: „Ik bedacht al heel snel: Alex moet in de raad van bestuur.”

Zes jaar na zijn overstap was het zover. Hij werd bestuurslid en behield de portefeuille die hij al die jaren met verve had vervuld: de internationale strategie van Aegon. Daarnaast had hij zich vertrouwd gemaakt met de commerciële en financiële kanten van het verzekeringsvak. Volgens oud-collega Visscher verliep dat leerproces vlot. „Met zijn mathematische achtergrond wist hij de financiële opbouw en risico’s van onze producten snel te doorgronden. En als hij iets niet begreep, vroeg hij net zo lang door tot hij het snapte.” Financieel bestuurder en mede-bestuurslid (CFO) Jos Streppel was onder de indruk van Wynaendts snelle begrip van de complexe financiële materie van een verzekeringsbedrijf. „Hij had ook zo CFO kunnen worden.”

Dat Alex Wynaendts het zes jaar later zou schoppen tot topman van een grote multinational wist hij zelf misschien ook wel. Hij is ambitieus. Was altijd geïnteresseerd in meer dan zijn eigen functie. Bij ABN Amro in Londen had hij volgens toenmalig collega Marc Staal oog voor het algemene belang van de bank. „Alex had niet de rabiate korte termijnobsessie van de meeste zakenbankiers in Londen.” De twee spraken wel eens over een volgende „mooie stap”, herinnert Staal zich. Zonder daar nou mee te koop te lopen, liet hij doorschemeren „een bredere verantwoordelijkheid” te willen dragen. Zijn ambitie was impliciet. „Wat vanzelfsprekend is, hoeft niet te worden benadrukt.” Volgens Staal heeft Wynaendts de stap naar Aegon heel bewust gemaakt: „Hij was toe aan een bepalende rol bij een grote organisatie.”

Verantwoordelijkheidszin heeft Wynaendts volgens zijn vader van nature. „Toen ik 1968 werd overgeplaatst van Beiroet naar Jakarta, vertrok ik eerder dan mijn gezin. Na paar weken kwamen mijn vrouw en kinderen na. Alex, acht jaar oud, toonde zich zeer zorgzaam. Op de luchthaven van Istanbul dreigde hun bagage de verkeerde kant op te worden gestuurd. Alex greep in en zorgde dat het goed kwam.”

Ook toen Alex zelf ging werken bleef hij veel reizen, zeker in zijn jaren bij Aegon toen hij de internationale uitbreiding overzag. „Ik heb mijn vrouw en kinderen gezegd dat ik als bestuursvoorzitter meer thuis zou zijn”, vertelde Wynaendts tijdens een persreis naar Boedapest. „Helaas heb ik deze belofte nog niet kunnen waarmaken.”

Een recente trip bracht hem naar Londen, waar hij begin juni zijn strategische visie voor Aegon presenteerde. Ietwat onwennig – hij gaf nog niet vaak grote mediapresentaties – bracht hij zijn boodschap: Aegon moet groeien in opkomende markten in Azië en Oost-Europa, minder afhankelijk worden van de VS en als er onderdelen zijn die niet goed presteren dan worden ze verkocht, ongeacht de emotionele of historische banden met het moederconcern. Dat laatste is revolutionair voor de verzekeraar, zegt Visscher. „Desinvesteren! Dat is nieuw voor Aegon. Van Wynaendts hoeft Aegon niet per se groter te worden, als het maar beter presteert.”

Aan deze plannen werkte Wynaendts sinds zijn aanstelling in november bekend werd. Hij heeft één doel voor ogen: Aegon moet over de hele linie beter presteren.

„Alex zal een serieuze poging doen om Aegon vlot te trekken”, zegt Jan de Ruiter, oud ABN Amro-collega in Londen. „Hij legt de lat voor zichzelf vrij hoog.” Bij dit vlottrekken zal Wynaendts wel zijn – volgens oud-collega's – enige negatieve eigenschap in de hand moeten houden: zijn ongedurigheid. De Ruiter: „Hij heeft een hoog tempo. Geduld is niet zijn sterkste kant.”

Intussen kan Aegon wel een duw gebruiken. Het bedrijf staat op sommige fronten al jaren stil. Het aandeel bijvoorbeeld was eind jaren negentig het lievelingetje van beleggers, maar sinds het leeglopen van de internetluchtbel heeft Aegon de belegger weinig gebracht. Daarbij ligt Aegon, net als andere verzekeraars, onder vuur door de schandalen rond onder meer de Legiolease-affaire en de ophef rond ‘woekerpolissen’ waarbij beleggers en consumenten stelselmatig verkeerd zijn voorgelicht of te hoge kosten zijn berekend.

Aan de nieuwe topman de taak om schoon schip te maken.

Dat zal hij niet nalaten, verwachten kenners. „Alex wil op geen enkele manier met negatieve zaken worden geassocieerd”, zegt ABN Amro-bankier Gerben Kuyper die met Wynaendts samenwerkte. „Als hij de kans krijgt puinhopen op te ruimen, zal hij dat zo snel mogelijk doen.”

Een eerste proeve van daadkracht lijkt hij al te hebben geleverd. Enkele weken na zijn benoeming vertrok de hoogste baas van Aegon Nederland, Johan van der Werf. Die wordt gezien als de bestuurder die medeverantwoordelijk was voor de omstreden beleggings- en verzekeringsproducten en niet adequaat op de pijnlijke affaires heeft gereageerd. Voor Visscher was zijn vertrek het teken dat Wynaendts „begonnen was”. „Ik weet er het fijne niet van, maar feit is dat Aegon Nederland er slecht voor staat. In een paar jaar tijd is de positie in de pikorde dramatisch veranderd. Van topspeler tot middenmoter.”

Nu Wynaendts aan de top staat van een van de grotere financiële bedrijven van Nederland en zijn doelstellingen bekend heeft gemaakt, zal hij de verwachtingen moeten waarmaken. Een lastige opgave in een sector waar de kredietcrisis nog altijd rondwaart.

Aegon is een nieuwe reclamecampagne begonnen die gezien de slogan wil afrekenen met de smetten van het verleden: Eerlijk over later. Voor het grote publiek moet de verzekeraar weer sympathie krijgen als shirtsponsor van voetbalclub Ajax. Aegon wist behendig in te springen toen ABN Amro vorig najaar afhaakte. Morgen presenteert Wynaendts in de Arena het nieuwe shirt.

Oud-bestuurder Storm heeft Wynaendts bewust geen advies meegegeven toen hij de topfunctie bij Aegon ging bekleden. „We lunchen altijd al met enige regelmatig om over van alles en nog wat te spreken. Dat blijven we doen.” Wel gaf hij zijn opvolger één praktische tip: „Blijf hardlopen.”

Amateur marathonloper Storm is van het slag ‘gezonde geest in een gezond lichaam’. „Met moeite heb ik Alex ook aan het hardlopen gekregen, tijdens een reis naar Bombay. Dat is hij, onder luid gejuich van zijn vrouw, blijven doen. Ik wilde ermee zeggen: let een beetje op jezelf.”

    • Philip de Witt Wijnen
    • Heleen de Graaf