Alleen GTST kon tegen het EK op

Het EK voetbal is een succes voor de publieke omroep. Vooral voor Nederland 1.

Ook keken nog nooit zoveel Nederlanders voetbal in het café of in de sportkantine.

Onweer boven Wenen bracht woensdagavond 1 miljoen Nederlandse tv-kijkers in actie. Massaal, op hetzelfde moment, grepen ze de afstandsbediening om te zappen naar een zender die wél beeld had van de halve finale op het EK tussen Duitsland en Turkije. Noodweer zorgde voor problemen op het Oostenrijkse elektriciteitsnet.

„Het aantal kijkers verdeelde zich keurig over ZDF en BBC”, zegt kijkcijferexpert René van Dammen van de dienst Mediaonderzoek & -advies van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO). „Zowel bij ZDF als BBC zag je een tijdelijke opleving van 50.000 naar circa 400.000 Nederlandse kijkers. Maar zo gauw Nederland 1 weer beeld had, zapte iedereen terug.”

Van Dammen analyseerde het kijkgedrag tijdens het Europees kampioenschap voetbal. Hij concludeert dat de publieke omroep het zeer goed heeft gedaan. Niet alleen Nederland 1 met de live wedstrijden, maar ook de alternatieve programmering op Nederland 2. „Met de detectives scoorde het tweede net een hoger kijktijdaandeel (het percentage van alle tv-kijkers dat afstemt op een zender, red.) dan in de periode vóór het EK.” Dat kwam ook doordat de commerciële familiezenders SBS 6 en RTL 4 er niet in slaagden iets bijzonders tegenover het voetbal te stellen.

Van Dammen concludeert verder dat voetbal kijken in café, restaurant en sportkantine nog nooit zo populair is geweest. De kwartfinale Nederland - Rusland is de best bekeken televisie-uitzending in de horeca aller tijden met ruim 1,2 miljoen mensen. Naar Nederland - Frankrijk keken meer dan 1,1 miljoen cafébezoekers.

„Tv-kijken in horecagelegenheden groeit nog steeds”, zegt Van Dammen. „Tien jaar geleden hadden weinig cafés een groot scherm. Nu tel je niet meer mee als je er geen hebt.”

De wedstrijden van Oranje werden gemiddeld bekeken door 7,4 miljoen mensen. Meer dan gemiddeld door mensen van 20 tot 50 jaar oud. Het aantal mannen is iets hoger dan het aantal vrouwen (54 tegenover 46 procent). „Het idee dat Oranje iets voor mannen is, valt reuze mee”, zegt Van Dammen. In Duitsland keken gemiddeld zelfs iets meer vrouwen dan mannen naar de wedstrijd van de Mannschaft.

Naar de overige EK-wedstrijden keken gemiddeld 3 miljoen mensen. Deze groep is iets ouder en telde iets meer mannen dan de kijkers naar Oranje. Er keken verhoudingsgewijs meer PvdA-stemmers, meer lageropgeleiden en meer mensen met een geringe culturele interesse. „Eigenlijk het standaardprofiel van de voetbalkijker”, aldus Van Dammen.

Het Europees kampioenschap voetbal heeft gezorgd voor een stijging in het kijktijdaandeel van de publieke omroep. Dat ging van 36 procent voor het EK naar 38 procent nu gemiddeld; tijdens voetbalavonden had de gehele publieke omroep een aandeel van 59 procent.

Vóór het EK was Nederland 1 de best bekeken zender met een gemiddeld aandeel van 21 procent. ) . RTL 4 volgde met 15 procent en SBS 6 met 12 procent. Op voetbalavonden had Nederland 1 een meer dan dubbel zo hoog aandeel van 48 procent. RTL 4 zakte naar 9 procent en Nederland 2 telde 8 procent. Opvallend: Nederland 2 trok met de detectives van de KRO en het NOS Journaal van acht uur tijdens voetbalavonden méér kijkers dan op normale avonden.

Bij de concurrenten scoorde eigenlijk alleen RTL 4 goed met de soap Goede Tijden Slechte Tijden, die precies tussen twee voetbalwedstrijden viel. „Ook het wegvallen van concurrent De Wereld Draait Door dat al aan de zomerstop was begonnen, heeft gezorgd dat GTST de afgelopen periode nog behoorlijk wat kijkers trok.”

SBS scoorde goed met een show van cabaretière Tineke Schouten op de openingsavond van het EK met bijna een miljoen kijkers en met een aflevering van het programma Wegmisbruikers met bijna 900.000 kijkers. De best bekeken detective op Nederland 2 trok ruim 800.000 kijkers. En tien keer trok zo’n detective meer dan een half miljoen kijkers.