Media doen leven

Het veelzijdige mode-ontwerpersduo Viktor & Rolf exposeert in Londen klompen met hoge hakken.

Viktor & Rolf met hun aangeklede poppen Foto Barbican Art Gallery Stijl: "Portrait B&W" Barbican Art Gallery

Wat doet een mens wanneer hij aandacht wil? Hij doet iets geks, zodat hij wordt opgemerkt. Deze eenvoudige formule wordt al jaren met succes toegepast door de mode-ontwerpers Viktor Horsting en Rolf Snoeren, beter bekend als Viktor & Rolf.

Op een nieuwe overzichtstentoonstelling ‘The House of Viktor & Rolf’ in Londen, weggestopt in de spelonken van het desolate Barbican-complex uit de jaren tachtig, is de vindingrijke manier te volgen waarop het duo de modewereld de afgelopen vijftien jaar heeft weten te bespelen.

Ook nu weer zorgen Viktor & Rolf dat ze afwijkend zijn door de installatie van een zes meter hoog poppenhuis midden in de tentoonstellingsruimte. Daarin dragen speciaal vervaardigde poppen hun zorgvuldig op miniatuur formaat nagemaakte creaties. In nissen daarbuiten zijn dezelfde ontwerpen nogmaals maar dan op ware grootte te zien.

De bezoekers krijgen zo de illusie dat ze zelf de vertrekken van het poppenhuis betreden, betogen Graham Sheffield en Kate Bush, respectievelijk artistiek directeur en hoofd van het Barbican Art Centre, in de catalogus. „Het is een kostelijke kwinkslag, die aan Alice-in-Wonderland doet denken”, schrijven ze. „Speels en tegelijkertijd van een duister surrealisme.”

Kan zijn, maar intrigerender dan het poppenhuis, dat toch een beetje geforceerd overkomt, is – althans voor deze bezoeker – de geobsedeerdheid van de ontwerpers met de media. „We zijn altijd gefascineerd geweest door de pers die we kregen (en het gebrek daaraan!) – misschien omdat ons werk pas lijkt te bestaan wanneer er publiciteit over is geweest. De media brengen de mode tot leven”, stelden ze zelf in 1999 vast.

Om de media te prikkelen en te voorkomen dat ze – God verhoede het! – niet zouden worden opgemerkt, maakten de ontwerpers veelvuldig gebruik van publiciteitsstunts.

In de Barbican krijgt de bezoeker ze allemaal opgedist. Te beginnen met het affiche uit 1996, toen de belangstelling voor hun werk tanende was. Dat jaar ontwierpen ze geen nieuwe collectie maar plakten Parijs vol met affiches. Daarop een foto van een vrouw met een bord ‘Viktor and Rolf on strike’. Het werkte en al gauw stonden ze weer in het middelpunt van de aandacht.

Al dat gestunt roept een zekere argwaan op. Spreken de kleren zelf onvoldoende tot de verbeelding, vraagt de bezoeker zich af. De tentoonstelling maakt echter duidelijk dat het tweetal, met vaak identieke pakken en brillen soms gelijkend op het Londense kunstenaarsduo Gilbert & George, wel degelijk veel in zijn mars heeft. Neem hun ‘atoombomcollectie’ uit 1998. Het nieuwe millennium was in aantocht en sommigen vreesden het einde van de wereld, maar de meeste anderen maakten zich op voor een party zonder weerga.

Viktor & Rolf probeerden beide aspecten met elkaar te verenigen in hun ‘Tuxedo’ (Smoking). Een fraaie vondst. Via ballonnen onder hun kleren, die het beeld moesten oproepen van een paddestoelvormige wolk na een kernexplosie, werden de sierlijke mannequins getransformeerd in koddige dikkerds. Vervolgens werden de kleren opnieuw getoond door dezelfde mannequins maar dan in niet-opgeblazen staat en ze bleken van een verrassende elegantie.

Een jaar later hadden ze weer iets anders verzonnen. Ze lieten een mannequin opdraven, die ze – als een omgekeerde reeks Russische matroesjka’s – stapsgewijs in steeds maar meer kleren hulden. Ook de verschillende stadia van deze kleedpartij zijn op de expositie allemaal op de voet te volgen.

Veel van de creaties van Viktor & Rolf waren die eerste jaren zo bizar dat maar heel weinig vrouwen die kochten. In plaats daarvan belandde veel van hun werk rechtstreeks in musea. V & R zaten er niet niet mee: „Mode hoeft niet iets te zijn, dat mensen dragen. Mode is ook een beeld”, zeiden ze.

Wellicht mede dankzij al hun stunts verkopen hun producten, inclusief een parfum, inmiddels echter uitstekend. Prinses Mabel van Oranje bestelde zelfs haar bruidsjapon bij hen, ook te zien op de tentoonstelling, met een sleep van steeds groter wordende strikken. Ondanks hun succes in het buitenland verloochenen ze hun Nederlandse achtergrond niet. Heel mooi zijn bij voorbeeld hun recent ontworpen traditioneel beschilderde klompen met hoge hakken. Zou iets voor Mabel op haar bruiloft zijn geweest.

Tentoonstelling: The house of Viktor & Rolf. T/m 21 sept. in Barbican Art Gallery in Londen