Josh is dood. Niemand heeft hem durven ophalen

De meeste kiezers in Harare trotseerden gisteren de intimidatie van Mugabes aanhangers en stemden niet. De doodseskaders zetten hun werk voort.

Cosmos in het vluchthuis voor activisten in Harare. Zijn broer is vermoord door Zanu-PF, zelf staat hij op de zwarte lijst. Foto Jeffrey Barbee Cosmos, Murdered MDC activist Tendirai Ndira's brother at a safe house in Harare, where he has been in hiding after hearing his name is on a list of Nine other activists to be killed soon by ZANU PF hit squads. Barbee, Jeffrey

Josh is dood. Met zijn overlijdensbericht sloten de stemlokalen vrijdagavond en eindigde de verder zo baldadig verlopen verkiezingsdag in Zimbabwe. De meeste stedelingen bleven thuis. Ze schroomden niet de enige kandidaat bij de tweede ronde van de presidentsverkiezingen te laten zien wat ze werkelijk vonden van deze schijnvertoning. Er werd bier gedronken in de tuinen van de thuisblijvers. Er werd vrolijk gelachen over de functionarissen van de kiescommissie die na het vallen van de avond in het schijnsel van kaarsen en zaklantaarns begonnen met het tellen van de stemmen. Alsof heel het land de uitslag niet al lang kent.

Er werden vingers rood geverfd, met viltstiften en rode ballpoints, zodat niemand na afloop van dit toneelstuk klappen hoefde op te lopen voor het wegblijven uit de stemlokalen met de rode inktpotten bij de deur. Zo protesteerden de bewoners van Harare, stil en stout. Maar Josh is dood.

Niemand heeft zijn lijk durven ophalen. Hij ligt nog in hetzelfde hoge gras waar zijn vrienden Tendai eerder deze week vonden, toegetakeld, een kogel in zijn hoofd en in zijn borstkas. Tendai kwam vandaag, verkiezingsdag, pas weer bij bewustzijn in de kliniek waar hij de afgelopen dagen heeft gevochten voor zijn leven. Daar vertelde hij over zijn laatste herinnering aan de dag waarop behalve Josh ook hij geëxecuteerd had moeten worden: een harde knal net nadat een agent achter Tendai was gaan staan. De kogel schampte Tendais slaap en boorde een gat in zijn longen. Het schot voor Josh was raak.

Tendai en Josh zijn slechts twee namen op de lijst van de doodseskaders die deze week in de buitenwijken van Harare werden gezien. Er staan zeker negen namen op die zwarte lijst, weten de jongens nu. Die laatste informatie komt van Kimberley. Hij werd juist vandaag, verkiezingsdag, zwaar toegetakeld binnengedragen in dit huis dat al jaren geldt als een veilig heenkomen voor activisten van de oppositie in onrustige tijden. Vandaag, verkiezingsdag, was niet het einde van het geweld tegen de rivalen van de regeringspartij, weten ze hier. Regeringspartij Zanu-PF is pas net begonnen.

Kimberley noemt de namen. Tonderai stond er op, en is al zes weken dood. Enneas, Cosmos, Chancelor, die zwijgend op de bank zitten te luisteren, ,,ze zijn op zoek naar jullie’’. Tinga, Jimmy, Albert en Munyaradzi moeten ook uitkijken, waarschuwt Kimberley. Vanavond, verkiezingsavond, slaapt geen van de jongens thuis.

Zaterdagochtend stonden veertig leden van de jeugdmilities voor de deur van Kimberley, aan het begin van het langste weekend van zijn leven. Kimberley stond afgelopen maart bij de eerste ronde van de verkiezingen kandidaat in zijn buurt, ward 16, tegen een bestuurder van Zanu-PF. Voor het oog van zijn vrouw en hun zoontje stompte elk van de militieleden hem tweemaal in de maag. Toen werd hij gekneveld door het dorp geparadeerd, ,,zodat iedereen kon zien wat er met mensen zoals ik gebeurt in Zimbabwe’’.

Kimberley werd afgevoerd naar een boerderij buiten de stad, waar hij op de grond moest gaan liggen. Hij kreeg stokslagen met stokken van anderhalve meter lang, gemaakt van eucalyptus, ,,zo dik als mijn pols’’. Hij kreeg veertig stokslagen, om precies te zijn. ,,Ze tellen terwijl ze slaan. En als je je een keer verroert, dan begint het tellen weer van voor af aan.’’ Ze zeiden: ,,Waarom ben je een landverrader? Waarom wil je dit land aan de Britten verkopen?’’

Kimberley gaat even verliggen. Hij heeft een schijf in een ruggenwervel gebroken. Lopen gaat niet meer. Achter hem knettert een haardvuur. Enneas, Cosmos en Chancelor luisteren ademloos. ,,Er was een vrouwelijke commandant. Ze noemden haar mevrouw Mutara.’’ Soldaat Mutara gaf de aanwijzingen bij de afranseling van Kimberley. Eerst liet ze drie trouwe soldaten hun gang gaan. Daarna haalde ze twintig andere leden van de oppositie het kamertje binnen. ,,Hier is je gemeenteraadslid”, zei ze tegen de jongens. „Nu mogen jullie hem slaan.’’ Wie niet hard genoeg sloeg, kreeg zelf slaag.

Kimberley spreekt traag en voorzichtig, bang ook maar een detail van zijn vier dagen op de boerderij over het hoofd te zien. In de eerste nacht heeft hij in een onverlichte kamer geslapen. Er hing een ondraaglijke stank. ,,Pas toen mijn ogen aan de duisternis gewend waren, zag ik de twee lijken liggen naast me op de grond.’’ Hij kijkt naar Enneas, Cosmos en Chancelor. ,,Ik denk dat een van de twee lichamen van Clemens was.’’

Mevrouw Mutara heeft Kimberley na vier dagen laten gaan. Dat gebeurde pas nadat soldaten een geladen pistool tegen zijn slaap hadden gedrukt en discussieerden over zijn lot. ,,Hij is nog jong’’, merkte een van de soldaten op. ,,Misschien kan hij nog leren voor de president te stemmen.’’ Op de laatste dag kregen zijn vrienden het telefoonnummer van mevrouw Mutara te pakken. Ze hebben haar gebeld, met de mededeling dat waarnemers van het regionale samenwerkingsverband SADC haar adres hadden achterhaald. Ze hebben haar verteld dat ze haar kinderen kennen, en precies weten waar die kinderen naar school gaan.

Het was een geinige verkiezingsdag, dat wel, lacht Kimberley naar Enneas, Cosmos en Chancelor. ,,Maar vergis je niet. De president zal zich na de vernedering van vandaag gedragen als een gewonde leeuw.’’ De twee geblindeerde Nissans waar Tendai en Josh dinsdag in werden ontvoerd zijn opnieuw gezien in de straten van de buitenwijk waar iedereen in deze kamer woont. Op vrijdagavond, verkiezingsavond.

Nieuws, achtergronden, foto’s en reportages, waaronder het eerste verhaal over Josh en Tendai: nrc.nl/zimbabwe