‘Ik kan goed omgaan met de pijn’

Melody Gardot begon muziek te maken na een ernstig ongeval, waarvan ze nog revalideert. Haar jazzgetinte liedjes zijn meevoerend en ongelooflijk echt.

Melody Gardot Foto Andreas Terlaak Jazz zangeres met enorm verleden van zwaar ongeluk en herstel Melody Gardot geportretteerd in Amsterdam. Ze loopt met een wandelstok en draagt een speciale bril. Haar muziek voor haar eerste cd is geschreven bij wijze van therapie tijden haar revalidatie. In 2008 staat ze op North Sea Jazz. Foto: Andreas Terlaak Terlaak, Andreas

Met haar hoge pumps, netkousen, kokerrokje, zwartkanten blouse, wandelstok en donkere zonnebril lijkt de 24-jarige Melody Gardot zo uit een filmdecor weggelopen te zijn. Het haar is zorgvuldig gekapt, de lippen zijn kersenrood gestift; ze is, met haar sexy stijl, absoluut een plaatje. Terwijl de podiumlichten op verzoek zo zacht mogelijk afgesteld zijn, leunt de zangeres lichtjes op haar wandelstok. Ze zingt een oud bluesnummer. A capella, haar band is even tevoren van het podium gestuurd. Met haar soezerig zwoele stemgeluid brengt ze het publiek in muziekclub Bitterzoet fijntjes in een lichte roes.

Het is haar eerste optreden hier in Nederland. Ze had wel eerder willen komen – haar opmerkelijk fijnzinnige debuut Worrisome Heart is al even uit – maar een reis vanuit haar woonplaats Philadelphia naar Europa ondernemen kost haar meer hoofdbrekens dan menig ander. „Eigenlijk alles aan mij is traag”, zei Melody Gardot de dag voor dit Amsterdamse concert. Die opmerking sloeg aanvankelijk op haar liedjes, omdat die zich in een kalm tempo voortbewegen. Maar Gardot doelde vooral op haar levensritme. Sinds een afschuwelijk ongeluk op haar negentiende leidt ze een aangepast leven, waarin ze slechts een paar uur per dag actief kan zijn en tussen concerten een aantal rustdagen heeft. En wat de intimiteit in haar nummers betreft: „Omdat ik geen luide geluiden verdraag, voel ik me automatisch aangetrokken tot zachte sounds. Wat als intiem wordt bestempeld in mijn muziek, zie ik zelf puur als noodzaak.”

Muziek is voor de jazzy singer/songwriter Melody Gardot niet zomaar een uit de hand gelopen hobby. Zonder sentimenteel te worden kun je gerust stellen dat het schrijven van liedjes haar leven heeft gered. Gardot werd van haar fiets gereden door een jeep die het rode licht negeerde. Met ernstige beschadigingen aan onder meer bekken, ruggengraat, hoofd en heup, kwam ze in het ziekenhuis terecht. De studente business, mode en kunst was langdurig verlamd. Daarnaast werd ze overgevoelig voor licht en geluid, en was haar denkvermogen aangetast. Er hing ‘mist in de hersenen’.

Tijdens het langdurige revalidatieproces moedigde een arts haar aan een oude interesse op te pakken. Geef de hersenen een positieve stimulans; muziek als therapie. „Die suggestie van de dokter gaf me heel voorzichtig wat hoop”, vertelt Gardot in het schemerlicht van haar hotelkamer, terwijl geurkaarsen een zoete vanille-aroma verspreiden. „Ik kreeg vreselijk veel medicijnen, waardoor ik me extra beroerd voelde. Ik was het allemaal zat en protesteerde flink tegen de artsen. Weg met al die ziekmakende pijnbestrijders, riep ik. Dat was de eerste ommekeer.”

Gardot, die als kind piano had leren spelen, sloeg beetje bij beetje aan het schrijven. „Ik had zoveel opnieuw te leren. Ik was destijds als een kind met een wenslijstje voor Kerst. Praten bijvoorbeeld, het contact tussen mijn hersenen en mijn mond was verbroken. Door noten te hummen, langzaam mee te neuriën, heb ik mijn spraak heel erg kunnen verbeteren.” Gitaar spelen leerde Gardot liggend in bed, het instrument hoog op de borst. „Daardoor houd ik mijn gitaar bij shows eigenlijk nog te hoog op mijn borst”, zegt ze bijna verontschuldigend.

De liedjes van haar ziekbed leidden tot de EP Some Lessons - the Bedroom Sessions. Die kwam via een vriend onder de aandacht van een lokaal radiostation WXPN dat haar muziek begon te draaien. Uiteindelijk gaf producer Glenn Barratt aan een plaat met haar te willen maken, en dat werd Worrisome Heart.

Daarop leunt Gardot dicht tegen het lichthese zwoele geluid van Norah Jones aan. Ook vertoont ze overeenkomsten met zangeressen Madeleine Peyroux en Eva Cassidy. Maar er is iets extra’s in haar liedjes dat je de andere vrouwen doet vergeten. Zeker als ze, geflankeerd door een drummer, bassist en trompettist, zingt met gesloten ogen. Haar prachtig diepe stem met een onbenoembaar rafeltje druipt van zeggingskracht. Alles is concreet. Haar jazzgetinte liedjes over onbereikbare liefdes, futloze exen en nachtelijke ontrouw zijn eenvoudig mooi, meevoerend en ongelooflijk echt.

Maar ook Some Lessons, haar meest autobiografische nummer, is raak met observaties over haar ongeluk als: ‘To think that I could have fallen/ a centimeter to the left/ would not be here to see the sunset’. „Best eng om zo persoonlijk te worden in mijn teksten. Je ziel op tafel. Dit nummer is in feite de kern van mijn bestaan geworden. Het heeft ook niet voor niets een centrale plek gekregen halverwege de cd. Ik heb mijn liedjes bijna allemaal in mijn lange bedperiode geschreven met niemand behalve mijzelf in mijn hoofd. Het blijft merkwaardig ze nu met zoveel mensen te delen.”

Voelde ze zich altijd al aangetrokken tot jazz en de blues? „Ik geloof van wel, al ging ik vroeger ook wel dansen. Maar het is nu vooral de muziekstijl die het best past bij mijn energie en levenstempo. Ik kan nu goed met de pijn omgaan. En hoewel de energie van het publiek me soms nog erg kan uitputten, gaat ook dát steeds beter. Laatst was ik in Berlijn voor een gastoptreden. Het publiek joelde en ik kromp als een slechte actrice ineen. Toen werd het ineens heel stil. Het publiek voelde goed aan wat ik nodig aan. In plaats van te klappen, knipten ze met hun vingers. Dat vond ik een erg coole, charmante oplossing.”

De ontvangst van haar persoonlijke en intieme liedjes ontroert haar. Zeker nu ze na drie jaar van revalidatie de controle over haar lichaam terug lijkt te hebben en een reis naar Europa ineens niet meer onmogelijk is. „Er zijn steeds kleine overwinningen. Zo heb ik pas een half jaar geleden mijn verstelbare hoge ziekenhuisbed kunnen verruilen voor een normaal bed. De bejaarde vrouw met het invalidetoilet wordt langzaam weer een jonge meid.”

Gebleven is haar overgevoeligheid voor licht. Haar getinte zonnebril, die ze draagt bij het interview, is geen fashion statement. En ook haar wandelstok blijft nodig; een geluk dat hij bij haar hakken past. Op haar MySpace-pagina is ze openhartig over haar handicap. Gardot: „Ik denk dat je met openheid het meest bereikt. Zeker als het gaat over de helende werking van muziek zoals ik die heb ervaren. Mijn leven heeft een aantal jaren stil gestaan. De wereld komt nu met een vaart op mij af. Het is ‘living in the fast lane’ voor veel mensen, met botox als stopmiddel om elk oneffenheidje op te vullen. Mijn ervaringen relativeren die honger naar perfectie misschien een beetje.”

Melody Gardot speelt zaterdag 12 juli om 18.30 uur in de Madeira-zaal

    • Amanda Kuyper