Bloesem

De captains van Rusland en Spanje lazen voor de wedstrijd een UEFA-tekstje voor tegen racisme. Heren onder elkaar. Maar mag je dat aan voetballers vragen, luttele minuten voor het uitbreken van een historisch duel? De halve finale op een EK gaat wel ergens over. Laat dan humanitaire mummies elkaar een hand geven, desnoods een kruis slaan, maar verplicht ze niet tot een preek. Vóór de inzegening van een huwelijk wordt een dansend hoedengezelschap ook niet gevraagd nog even stil te staan bij Uruzgan.

Feest én gebed: foute boel.

Het leek de afgelopen weken wel of er een nieuw vlies van beschaving over het voetbal is gevallen. Op het veld werden geen doodschoppen uitgedeeld en in de tribunes hoorde en zag je veel primitieve extase, maar geen racistische spreekkoren. Er was alom liefde, met of zonder Turken. Lang na de wedstrijd bleef het swingen op de pleinen en plantsoenen van Europa.

De scheidsrechters hadden de dagen van hun leven. Ze mochten er anderhalf uur bijlopen als flaneerboys, nu eens zonder verwilderde grimassen. Voor evenveel pais en vree konden ze in plaats van gele en rode kaarten hun haarkammetje trekken. Dat kon je ook aan ze zien: als geboren haarkappers liepen ze over het veld. Een leven lang voor de spiegel gestaan.

De mooiste kneuterigheid van het EK voltrok zich op het ereterras, in het juichen van Angela Merkel. Na elk doelpunt van de Mannschaft keek ze verschrikt om zich heen, schikte beverig haar brilletje en rokje, en sloeg de handen voor de mond, alsof ze in een schicht Willy Brandt had zien knielen. Angela: puddingbroodje van geluk. Hoezo, lid van de NAVO?

Alles was bloesem, op dit EK.

Vanwaar die omslag? De tijdgeest kan het niet zijn. Wilders, Berlusconi, Zimbabwe, Slotervaart… you name it. Misschien was het toch de terugkeer van de romantiek in het spel zelf. De golvende aanvalsdrift van de deelnemende landenploegen, ver weg van het droevige catenaccio. Het naïeve pokeren tussen de linies van opgroeiende kinderen. Honderd blije gezichten in de gutsende regen. Ook nog lieve bejaarden in de dug-out. Sommigen nog net niet op krukken, maar alreeds met het cognaclachje van de dood rond de lippen.

In witte sokken.

Normale mensen willen, al was het maar voor de kinderen, niet geweten hebben dat ze buigen voor vlagvertoon. Of voor hymnen. Op voetbaltoernooien is dat anders. Ineens ontstaat het sacrale van een volkslied, de intimiteit van een dundoek. De illusie van natievorming zelfs, desnoods in geblesseerden op de bank. Zolang ze van Nike of Adidas zijn, zijn ze ook van ons. Zij verenigen de stad met multiculturele achterstandswijken, het land met Europa. Je zou bijna denken: voetbal heeft de globalisering uitgevonden. En is zeker een stuk betrouwbaarder dan Fortis.

Oranje deed dapper mee. Dat doet het altijd, zolang er geen prijzen te vergeven zijn. Nederland mag graag van de wereld zijn, vooral als abstractie. Als illusie van kunst. Modernisme van kaalgeschoren koppen is belangrijker dan resultaatvoetbal. Als je die ingesleten traditie kent, draag je natuurlijk ook geen rouwband tijdens de wedstrijd. Of: dan zet je ook een pruik op. Kale koppen willen het emotionele nihil zijn. Vraag dat maar aan een kind van de Hell’s Angels.

De publieke opinie bleef mild voor de uitschakeling. Ook nieuw. Meestal gaat de zeis van het volk over verlies, maar nu even niet. Van Basten en de zijnen mochten falen. De VOC-mentaliteit was smaragd van de binnenkant geworden. Of eelt dat nu in Den Haag ChristenUnie heet?

Alle wortels zijn los, in dit land. Dus ook Oranje. Het laatste motto is: een beetje geluk is ook al mooi. Dan hebben we het over poulegeluk, niet over finalegeluk. Het genot, zeg maar, van uitgeschakeld te worden. En toch in verbeelding voort te leven als huzaren van Mondriaan. Als supplément d’âme van bal en man. Als geweten, wie weet.

Allicht kan de bête NOS-verslaggever, Bert Maalderink, dan niet meer mee. Gelukkig: eindelijk een slachtoffer van Oranje. Het lucht wel op, die kleinheid van man en bal in hotel Beau Rivage. Vroeger hadden we daar Dick Advocaat voor, maar Dickie is verdwenen achter de Oeral, en hij kijkt niet meer om.

Dick Advocaat heeft Oranje meer verweesd dan ze ooit in Zeist kunnen bevroeden. Nee, hij was geen analyticus bij de NOS. Danny Blind was dat uiteraard wel: vleesgeworden blablabla. Coiffeur van gene zijde. Altijd rouwband om de enkels.

    • Hugo Camps