Zorgen dat de ‘orkaan’ Assen niet treft

Voorafgaand aan de Dutch TT van morgen vindt eerst de Nacht van Assen plaats. Hoe voorkom je de rellen en vernielingen die vroeger altijd plaatsvonden?

Op speciale TT-campings vinden de laatste jaren minder ongelukken plaats. „Minder open vuren, minder dronkenschap, dus minder brandwonden.” Foto Dennis Beek ASSEN - Deze Duitse TT gangers uit Rhauderfhen vermaken zich best op de TT camping van Jan Ubels in Assen. © Foto: Dennis F. Beek / http://fotograaf.defotojournalist.nl/dfbeek/home Beek, Dennis

„Assen krijgt er een samenleving bij”, zegt de officier van justitie. „Assen heeft 65.000 inwoners, maar tijdens de TT slapen er wel 15.000 méér in de stad”, zegt de veiligheidscoördinator. En de verkeerscoördinator: „Zonder regie zou de zaak hopeloos vastlopen.”

De TT in Assen. Tienduizenden bezoekers komen af op de Nacht van Assen, vanavond, en op de motorraces die morgen op het circuit worden verreden. In de jaren zeventig werd het centrum nog afgebroken door verveelde motorfanaten – reden om ook muziekoptredens te organiseren. Maar ook daarna bleven incidenten niet uit.

Hoe krijgt een middelgrote gemeente zo’n groot evenement dan wél georganiseerd? Assen besloot vijf jaar geleden een nieuwe overlegstructuur in te voeren.

In het stadhuis zit tijdens een overleg een tiental mensen om tafel: een wethouder, een brandweercommandant, een politiecommandant, de vertegenwoordiger van het circuit, iemand van het Openbaar Ministerie, een aantal gemeenteambtenaren. Samen vormen ze de ‘coördinatiegroep TT Assen’. Want Assen heeft de TT „geografisch en thematisch opgeknipt”, zegt François Kloosterhuis, coördinator veiligheid.

Sindsdien zijn er ‘productgroepen’, waarin instellingen en diensten overleggen. Zo is er een ‘productgroep Witten’, voor het gelijknamige gehucht waar veel motorliefhebbers overnachten op tijdelijke campings. Er is een ‘productgroep Binnenstad’, waar een muziekfestival plaatsvindt. En dan heeft het Circuit van Assen ook nog eigen veiligheidsplannen, waarover met de gemeente wordt overlegd.

Deze manier van werken is een antwoord op de beruchte geschiedenis van de TT. „In de jaren zestig en zeventig moest de binnenstad na afloop van de race worden heropgebouwd”, vertelt Kloosterhuis. „Die was dan volledig gesloopt.” Winkeliers spijkerden hun winkels dicht „alsof er een orkaan aankwam”. De Nacht van Assen eindigde steevast in rellen met de ME. De gemeente Assen schakelde daarom gedragswetenschappers in, vertelt Kloosterhuis. „Die kwamen toen met de aloude Romeinse wet van brood en spelen.” Er moest vermaak worden georganiseerd om te voorkomen dat mensen zich gingen vervelen. Er kwamen muziekoptredens en een kermis. „Het werkte, het centrum bleef heel.” Toch bleven incidenten niet uit, reden om in 2003 het huidige overleg in te voeren.

Hoe gaat zo’n productgroep in zijn werk? Neem Verkeer, waarvoor gemeenteambtenaar Henk Heijman verantwoordelijk is. Hij overlegt met de politie, het Korps Landelijke Politiediensten, Rijkswaterstaat, omliggende gemeenten en het TT-circuit. En dat gaat dan bijvoorbeeld over het openstellen van een speciale afslag van de A28, voor de 20.000 motorrijders die op het evenement afkomen. Die afslag, zegt Heijman, „is van Rijkswaterstaat. En vroeger moest het circuit, als particulier, toestemming vragen om die open te stellen. Maar sinds we met z’n allen om de tafel zitten, zijn de verschillende partijen meer genegen met elkaar mee te denken.”

In de coördinatiegroep meldt Heijman dat hij is „voorbereid op de wegwerkzaamheden” die Rijkswaterstaat uitvoert op de A28. „We zorgen dat er bewegwijzering is, om verkeer desnoods via lokale wegen in beweging te houden.” Morgen komen er zo’n 15.000 auto’s op de TT af. Daarom zijn er routes uitgezet naar vijf parkeerterreinen bij het TT-circuit.

„Op de topmomenten zitten we met vijf man in een ruimte”, vertelt Heijman. Een helikopter en inspecteurs van Rijkswaterstaat sturen actuele videobeelden. „Als er iets misgaat, kunnen we snel reageren. Een file van een kilometer heb ik zo los, met vijf kilometer ben ik een half uur bezig.”

De drukte in de binnenstad wordt continu bijgehouden. Veiligheidscoördinator Kloosterhuis: „Als er 80.000 mensen in de binnenstad zijn, schuifelt iedereen. Als dan bijvoorbeeld de snelweg nog volstaat met mensen die de stad in willen, zeg ik: dat heeft geen zin. Dan kun je simpele maatregelen nemen om de verplaatsing van mensen naar het centrum te vertragen.” Bijvoorbeeld: de pendeldienst tussen de campings en de stad stopzetten.

Volgend punt op de vergadering: de kampeerplaatsen die particulieren rondom Assen beschikbaar stellen voor TT-gangers. Daar slapen zo’n 15.000 man. Er is een informatieavond gehouden voor omwonenden, vertelt Gerrit-Jan Ruesink van de brandweer. Daar kwamen twee mensen op af. Voornaamste zorg: vuurwerk. „Die ballonnen met molotovcocktails die vorig jaar opeens opdoken. Vorig jaar vloog er eentje tegen een verkeersbord. Toen hadden we dus een verkeersbordbrand.”

Het is een voorbeeld van wat veiligheidscoördinator Kloosterhuis de „bizarre creativiteit” van het motorpubliek noemt. Hij somt op wat mensen meenamen naar de campings: aardappelkanonnen, carbidbussen, oude caravans en bankstellen om ceremonieel te verbranden. En dan zijn er de geluidsmachines: „Losse motorblokken die heel veel lawaai maken.”

Postma vertelt dat de handhaving op de campings is verschoven van de politie naar de campinghouders. „Op de camping gebeurt eigenlijk niet zo veel meer”, zegt Bernard Groot van de Geneeskundige Hulp bij Ongevallen en Rampen. „Er zijn minder open vuren en er is minder dronkenschap, dus minder brandwonden.”

Wat er ook gebeurt, een weg terug is er niet. Ook niet als er bijvoorbeeld een aanslag wordt gepleegd? Afgelasten is vanaf nu onmogelijk, zegt Kloosterhuis: iedereen is al onderweg. „Idealiter ontstaat een situatie van overmacht een week vóór de TT.”

Kijk voor meer informatie op http://assen.tt-festival.nl/