Wie Georgië zegt, krijgt Kosovo als repliek

In Siberië overleggen Rusland en de Europese Unie over nauwere samenwerking. Maar de top wordt overschaduwd door politieke controverses.

De Russische president Medvedev (midden) met voorzitter Barroso van de Europese Commissie (links) en buitenlandcoördinator Solana (rechts) op de top in Siberië. Foto Reuters De Russische president Medvedev (midden) met voorzitter Barroso van de Europese Commissie (links) en buitenlandcoördinator Solana (rechts) op de top in Siberië. Foto Reuters Russian President Dmitry Medvedev (C), European Commission President Jose Manuel Barroso (L) and EU foreign policy chief Javier Solana attend a Russia-EU summit in the Siberian city of Khanty-Mansiysk June 27, 2008. Medvedev stressed cooperation at a summit with European Union leaders on Friday, striking a softer pose than his tough-minded predecessor Vladimir Putin. REUTERS/RIA Novosti/Pool (RUSSIA) REUTERS;RIA Novosti

De Duitse bondskanselier Angela Merkel had haar Europese collega’s een duidelijke opdracht meegegeven voor de onderhandelingen van de EU met Rusland. De bijeenkomst in de Siberische oliestad Chanty-Mansijsk, gisteren en vandaag, zou gaan over een nieuw verdrag voor economische en politieke samenwerking, en vooral over olie en gas. Maar er was nog iets: Georgië.

De Europese Unie, zei Merkel begin deze week, moest de Russische president Dmitri Medvedev heel duidelijk maken hoe belangrijk de „territoriale integriteit” van Georgië was: Rusland moet oppassen met zijn steun aan Abchazië en Zuid-Ossetië die zich van Georgië willen afscheiden.

Dat klonk stoerder dan wat José Manuel Barroso, voorzitter van de Europese Commissie, vanochtend zei. Pas aan het eind van zijn openingstoespraak zei hij tegen Medvedev dat ze het ook zouden gaan hebben over „conflicten” waar nog geen oplossing voor was. Georgië noemde hij niet.

De opdracht van Merkel over Georgië moest in Siberië vanochtend worden uitgevoerd door EU-buitenlandcoördinator Javier Solana. De boodschap was: Rusland zou, net als de EU, moeten proberen de Georgische regering en de opstandige regio’s samen een oplossing te laten bedenken.

Solana’s medewerkers wisten dat dat lastig zou worden. Als Solana Georgië zou noemen, zou Medvedev over Kosovo beginnen: Rusland verzet zich tegen de onafhankelijkheid van Kosovo en wil niet dat de EU Kosovo helpt. Territoriale integriteit van Georgië? En die van Servië dan? Rusland vindt dat Kosovo nog bij Servië hoort.

Solana zou daar niets op weten te zeggen. De EU is verdeeld over de erkenning van Kosovo en Rusland heeft in de VN-Veiligheidsraad kunnen tegenhouden dat de EU het toezicht op politie en justitie in Kosovo van de VN overneemt.

Tijdens de gesprekken, achter gesloten deuren, zei Medvedev vanochtend dat hij bereid was tot „samenwerking” om tot een oplossing te komen, maar de EU moest het belang van de eigen bemoeienis met de regio niet overdrijven. Na de bijeenkomst, op een persconferentie, zei hij: „De EU en Rusland zijn het eens over de manier waarop je conflicten oplost: politiek, niet met geweld. We werken samen om tot meer stabiliteit in de wereld te komen.”

Het echte onderwerp van de bijeenkomst in Chanty-Mansijsk was niet het samenwerkingsakkoord tussen de EU en Rusland, waarover vanochtend wel een beslissing werd genomen: de onderhandelingen daarover beginnen eind volgende week in Brussel. Het ging, onuitgesproken, vooral over de zwakte van de Europese Unie.

„U weet hoe we het hier zeggen: het begin is een half glas bier”, zei een Russische tv-presentor gisteren. Dat bier was voor Rusland, al voordat de top met de EU was begonnen. De Europeanen, die voor zo’n 30 procent van hun gasverbruik afhankelijk zijn van Rusland, kwamen aan in een gebied waar veel gas en olie in de grond zit. Een „symbolische plek”, zei Medvedev vanochtend.

[Vervolg RUSLAND-EU: pagina 5]

RUSLAND-EU

‘Rusland staat sterker dan EU’

[Vervolg van pagina 1] Begin op zulk terrein maar eens als gelijkwaardige partner aan de onderhandelingen. En dat was niet het enige. „Ik wou dat ik in de schoenen van mijn Russische collega stond”, zei de Spaanse topdiplomaat die namens de EU met Rusland zal onderhandelen over het nieuwe samenwerkingsverdrag, in een interview op een Brusselse website.

Rusland, zei de Spanjaard, heeft één stem, de EU heeft er 27. Zijn Russische collega had al eerder, in de Financial Times, gezegd dat de afwijzing door Ierland van het nieuwe EU-verdrag de Europese Unie er niet geloofwaardiger op had gemaakt.

Op de Russische televisie zei Medvedev gisteren dat het „respectabel” was dat de EU onderlinge solidariteit het allerbelangrijkste vindt. Maar als je afspraken met de EU wilde maken, was het lastig. Tijdens de bijeenkomst zei Medvedev vanochtend dat Rusland het een „verontrustende ontwikkeling” vond dat de solidariteit ondergeschikt wordt gemaakt aan het oplossen van problemen.

Het duurde anderhalf jaar voordat de EU-landen het erover eens werden dat er met Rusland onderhandeld zou worden. Eerst hield Polen dat tegen, omdat Rusland geen Pools vlees wilde toelaten. Daarna Litouwen, omdat Rusland de toevoer van olie naar een raffinaderij tegenhield en geen onderzoek deed naar de dood van Litouwse grensbewakers in 1991.

Luister naar ons, zeiden ministers uit Midden- en Oost-Europese lidstaten de afgelopen maanden tegen hun collega’s uit andere EU-landen: wij kennen Rusland beter dan jullie, we moeten hard zijn.

Maar Litouwen werd onder druk gezet en gaf uiteindelijk toe: er mocht onderhandeld worden met Rusland, als er ook gesproken zou worden over problemen van afzonderlijke EU-lidstaten met Rusland. Medvedev zei vanochtend dat er een kort, strategisch verdrag zou moeten komen. „Niet te gedetailleerd.”

De Europese delegatie was gisteren onder de indruk van Chanty-Mansijsk. Ze zagen veel nieuwe gebouwen, schoongemaakte straten, pas geverfde prullenbakken. Wat ze niet zagen waren de krotten en de bouwputten. Daar waren al een paar weken geleden donkergroene schuttingen voor gezet.