Fortis is nu een manke bank

Nieuwsanalyse

Met kunst- en vliegwerk schraapt Fortis 8 miljard euro bijeen om niet in aanvaring te komen met De Nederlandsche Bank.

Voor de pinautomaten van Fortis staan nog geen lange rijen van klanten die hun rekening leeghalen.

De Belgisch-Nederlandse bank-verzekeraar verkeert in nood. Gisteren maakte de bank een serie noodmaatregelen bekend om het eigen vermogen te versterken. De gevolgen van de kredietcrisis in combinatie met de overname van het Nederlandse deel van ABN Amro lijkt een te zware last voor de ambitieuze bank uit Brussel.

Fortis heeft keer op keer geroepen dat de balans in orde was. Maar plots bleek dat het concern via verschillende routes ruim 8 miljard euro moest ophalen, omdat de financiële buffers dreigden te verschrompelen. Moet de consument vrezen voor de toekomst van de bank? En wat is de positie van ABN Amro Nederland als het misgaat bij Fortis?

Banken wereldwijd hebben het moeilijk. De meeste hebben een rechtse hoek gekregen door de gevolgen van de kredietcrisis, waardoor geld duurder werd en beurskoersen al maanden onder druk staan. Bij Fortis kwamen die omstandigheden extra hard aan: het moest in een moeilijke markt een grote overname van 24 miljard euro zien te bekostigen.

De aanvankelijke financiering van de overname, zoals vorig jaar oktober door De Nederlandsche Bank goedgekeurd, bleek niet toereikend. De kapitaalinjectie door het Chinese Ping An eind vorig jaar van 4 miljard evenmin. Er moest gisteren opnieuw geld bij.

Desondanks hoeven klanten zich op het eerste gezicht geen zorgen te maken. Fortis heeft nog altijd genoeg geld op de balans. Het probleem is niet de liquiditeit – het geld dat dagelijks voorhanden is – maar de solvabiliteit: de reserves die de instelling moet en wil aanhouden. Volgens analisten leveren de maatregelen van gisteren Fortis voldoende geld op om tot eind 2009 een buffer te hebben van 4 miljard euro. Mits zich geen grote tegenvallers meer voordoen. Dus geen grote recessie, geen grote crashes op de beurzen en geen nieuwe grote afboekingen door de kredietcrisis – Fortis schreef over 2007 al bijna 2 miljard af. Als dit soort klappen zich wel voordoen, zal Fortis opnieuw aanvullende maatregelen moeten nemen.

Geen acuut gevaar voor het voortbestaan dus. Maar dat kan veranderen. Banken opereren immers bij de gratie van vertrouwen.

[Vervolg FORTIS: pagina 11]

FORTIS

Groot deel ABN is nog niet in handen van Fortis

[Vervolg van pagina 1] Als dat vertrouwen verdwijnt ontstaan er situaties als afgelopen jaar bij de Amerikaanse zakenbank Bear Stearns en de Britse spaar- en hypotheekbank Northern Rock. Bij Bear Stearns trokken de klanten – grote zakelijke partijen – hun geld terug omdat zij vreesden het anders nooit meer terug te zien. Bij Northern Rock gebeurde waar iedere centralebankier nachtmerries over heeft: lange rijen spaarders voor het bankfiliaal die hun geld en masse probeerden terug te halen.

En hoe zit het met de ruim 4 miljoen Nederlandse klanten van ABN Amro? Fortis kreeg met de aankoop van die bank drie grote onderdelen in handen: de afdelingen voor rijke particulieren, professioneel vermogensbeheer (asset management) en de grote consumentenbank ABN Amro Nederland.

De afsplitsing van die drie takken wordt nauwlettend in de gaten gehouden door De Nederlandsche Bank. Fortis mag geen stap verzetten zonder afzonderlijke goedkeuring. Dat is vorig jaar september vastgelegd in de verklaring van geen bezwaar die minister Bos van Financiën voor de overname afgaf. Tot nu toe is alleen ABN Amro Asset Management daadwerkelijk bij Fortis ondergebracht.

De andere onderdelen van ABN Amro staan voorlopig geparkeerd in een nieuw bedrijf, RFS Holdings, dat in handen is van de drie consortiumpartners: Royal Bank of Scotland, Santander en Fortis. De Schotse bank is door DNB aangewezen als eerst verantwoordelijke voor het ordentelijk laten verlopen van de opsplitsing én voor het functioneren van ABN Amro tijdens de overgangsfase. Ook staan de Schotten garant voor eventuele solvabiliteits- en liquiditeitstekorten.

Met andere woorden: mocht Fortis echt in problemen komen, dan zal dat de activiteiten van ABN Amro Nederland niet direct raken. Die bank opereert nog volstrekt zelfstandig, met een eigen balans, en wordt gedekt door drie aandeelhouders. Eén probleem: niet alleen Fortis maar ook RBS zit in zwaar weer. De Schotse bank heeft miljarden moeten afschrijven door de kredietcrisis. In april moest RBS de markt op om 14 miljard euro op te halen.

Hoeven de miljoenen spaarders van Fortis en ABN Amro zich vooralsnog geen zorgen te maken over hun tegoeden, één Nederlander zal zich uitermate ongemakkelijk voelen bij de ontstane situatie: president Nout Wellink van De Nederlandsche Bank. Hoewel hij risico’s zag, gaf hij vorig najaar groen licht voor de ingewikkelde opsplitsing van ABN Amro. Dat was vorig jaar een verzwakte bank, opgejaagd door brutale beleggers. Nu telt Nederland niet één manke bank, maar twee.