Chicken with no sexlife in garlic?

De Chinese voert een campagne ter verbetering van het gedrag in het openbaar.

Ook lachwekkende vertalingen gaan op de schop.

Het moet niet veel gekker worden met dat krankjorume „beschavingsoffensief” zie je de bejaarde man in lichtblauwe straatpyjama denken als hij bij de ingang van het Jing’an metrostation in Shanghai door een agente wordt gewezen op het spuugverbod.

Zijn verontwaardiging is begrijpelijk. Immers, je moet in een broeikashete stad als Shanghai je luchtwegen wel af en toe bevrijden van aangekoekt stof. Langdurig en diep rochelen om vervolgens een mond vol spuug zonder te kwijlen te lanceren, ook als het waait, is trouwens een kunst op zichzelf. Alleen buitenlanders kijken dan wat verstoord op.

Maar ruim zes weken voor de Olympische Spelen lijkt de officiële ‘campagne voor de verbetering van de civilisatie’ toch serieus genomen te moeten worden. „De volgende keer krijg je een bon, opa”, zegt de politievrouw. Hij loopt schokschouderend van ergernis door.

Er mag in openbare ruimtes al jaren niet meer gekwakt worden, de kwispedoren zijn allang geleden verwijderd en er zijn in metrostations en bij bushaltes waarschuwende teksten opgehangen, bepalingen die door iedereen werden genegeerd. Eigenlijk ook door de politie, want het is onbegonnen werk.

De lijst van verbodsbepalingen groeit ook met de week: er mag niet meer voorgedrongen worden, jongeren moeten in de metro opstaan voor ouderen en er mag niet meer gerookt worden in bussen, taxi’s en in openbare ruimte.

Tot voor kort kon de campagne worden afgedaan als een vermakelijke poging de superindividualistische Chinezen tot een vorm van collectieve wellevendheid te dwingen. Maar met nog zes weken te gaan tot de Spelen moeten al die regeltjes opeens wel serieus genomen worden.

Dat ontdekten ook tientallen fietsers en taxichauffeurs op het kruispunt van Huahuai Lu en Xingguo Lu in Shanghai. Opeens mogen zij hier niet meer door het rode licht rijden en claxonneren.

Of het ‘civilisatieoffensief’ werkelijk effect sorteert is de vraag. De Shanghaise media claimen dat er minder gespuugd wordt en dat de overlast van luid toeterende auto’s is afgenomen. Er worden ‘beschavingsindexen’ gepubliceerd, statistieken met percentages waaruit moet blijken dat verkeersregels, verbodsbepalingen en algemene ‘beschavingsnormen’ (opstaan in de metro, niet voordringen) worden gerespecteerd.

Naar de digitale klaagzangen over al deze moderne onzin en het verlies van de Chinese identiteit gemeten heeft de campagne wel degelijk tanden. Het is een schande vond een weblogger, want spugen en boeren zijn eeuwenoude Chinese gewoontes die diep verankerd zijn in de traditionele Chinese gezondheidsleer.

De campagne strekt zich ook uit tot de soms vermakelijke Engelstalige teksten in openbare gelegenheden. Chinese leraren Engels ergerden zich zó aan sommige vertalingen in de metro en in restaurants, dat zij opnieuw in actie is gekomen om het Chinglish te verbeteren. Chinglish is letterlijk uit het Mandarijn of Shanghais vertaalde teksten in het Engels, en tweetalige borden en menu’s hebben in China een grote vlucht genomen.

‘Chicken with no sexlife in garlic’ (dat blijkt ‘gegrild kuiken in knoflooksaus’ te zijn) mag bijvoorbeeld niet meer van de actievoerende docenten. „Dat zijn domme vertaalfouten en ze wekken de indruk dat wij het Engels niet beheersen. Het zijn slechte voorbeelden voor onze studenten”, schreef initiatiefnemer Zhang Xiaobin onlangs in een plaatselijke krant. „Het is ook een blijk dat de belangen van de klanten niet serieus genomen worden.” Van zijn groep docenten mag ook de vertaling ‘Husbands and wife’s lung slices’ voor varkenslongen in chilisaus (mmm!) niet meer.

Dat wordt door expats van weblogs als www.chinglish.de zeer betreurd, want zij vinden dat daarmee de „poëtische eerlijkheid” en „de humoristische straatpoëzie” uit het openbare leven verdwijnt. Daar staat tegenover dat voor toeristen in China de Engelse teksten beter zijn te begrijpen, want wat betekent nou ‘After first under on, please do riding with civility’ als je in de metro stapt?

Of als je, in een bij daglicht heel onschuldig parkje aan de Hengshan Lu, leest: ‘No firemaking in hardcore scenery area’. Wat zou dat nou betekenen? Die borden zijn inmiddels weggehaald en het wachten is op de nieuwe vertalingen. Maar er wordt in het park nog wel gewoon gespuugd.

    • Oscar Garschagen