Van Josh is niets meer gehoord

De terugtrekking van de oppositie uit de verkiezingsrace heeft geen einde gemaakt aan het geweld in Zimbabwe. President Mugabe zint op uitroeiing van de oppositie.

Aanhangers van de oppositiepartij MDC zoeken een veilig heenkomen op het terrein van de Zuid-Afrikaanse ambassade in Harare. Foto AP An injured man, one of hundreds of Movement For Democratic Change supporters from around Zimbabwe camp within the South African Embassy premises in Harare, Wednesday, June, 25, 2008. South Africa said 300 Zimbabwean opposition supporters are seeking refuge at its embassy in Zimbabwe. Independent human rights observers say police, soldiers and militant supporters of President Robert Mugabe have attacked opposition supporters. (AP Photo/Tsvangirayi Mukwazhi) Associated Press

Vrolijk was ze nooit. Maar altijd vastberaden, vol verhalen over wat activisten nog voor elkaar kregen in repressief Zimbabwe. Deze keuken in een buitenwijk van Harare noemen ze wel de situation room, waar vandaan per sms en korte telefoontjes contact is met bronnen in de hele stad en ver daar buiten. Aan deze tafel worden de laatste geruchten gedeeld, nieuwe plannen gemaakt, en heel af en toe wordt er zelfs over het einde van het tijdperk Mugabe gedroomd.

Vandaag is alles anders. Ze, haar naam kan niet worden genoemd, staart voortdurend uit het keukenraam. Op de kleine televisie boven het aanrecht laat Sky News oppositieleider Morgan Tsvangirai zien, die even uit de veilige Nederlandse ambassade is gestapt om de wereld aan te sporen Mugabe de laatste duw te geven. Zijn beslissing om zich terug te trekken uit de tweede ronde van de presidentsverkiezingen vindt ze nog steeds een van de slimste uit zijn negen jaar durende politieke carrière. Maar zijn hoop dat de regering daarmee het geweld tegen zijn aanhang zou stoppen is vals, en zij weet dat.

Gistermiddag begonnen aan deze tafel de telefoons te rinkelen. Er was iets gruwelijk misgegaan met de laatste operatie van Tendai en Josh, de klein gebouwde activisten die de afgelopen jaren vooral werkten als chauffeurs van de oppositie.

Hun missie was simpel geweest. Ze zouden Praxedis en haar kinderen in veiligheid brengen, naar een nieuw safe house, zoals dat heet in het activistenjargon. Praxedis is weduwe, sinds agenten van de geheime dienst haar man afgelopen maand voor haar ogen vermoordden. Om half zes in de ochtend hadden ze hem van zijn bed gelicht en naar hun terreinwagen gesleept, in zijn ondergoed. Ze waren op hem gaan zitten, zodat alle lucht uit zijn longen werd geperst. Ze drukten zijn hoofd achter op de hoedenplank, knepen zijn neus en keel dicht. De patholoog verklaarde later dat hij binnen dertig seconden dood moet zijn geweest.

De eerste rit die Josh en Tenderai maakten ging gesmeerd. Eerst brachten ze de twee wezen in veiligheid die Praxedis en haar man al jaren onder hun hoede hadden. Maar toen ze bij de tweede rit Praxedis en de twee kinderen, Rafael (10) en Leonart (6) en het huisraad hadden ingeladen, verschenen plots twee witte Nissans, die een maand eerder daar ook voor de deur hadden gestaan. Tendai en Josh moesten meekomen, basten de agenten. En Praxedis.

Maar toen de kinderen hard om hun moeder begonnen te schreeuwen, duwden ze haar toch de auto uit.

„Jullie maken te veel lawaai”, zeiden ze. Toen verdwenen ze met de auto vol huisraad, de oven, de potten en de pannen, de televisie en ook het geld dat Praxedis na de begrafenis van haar man toegestopt had gekregen van vrienden en familie.

Uren later begon hier de telefoon te rinkelen. Een lokale MDC-bestuurder meldde zich verontrust dat een onbekende man hem had gebeld met het verzoek „om zijn vriend te komen halen, bij kilometerpaal 37”. Eerst had hij gedacht dat het de geheime dienst zelf was, die hem als MDC-voorman in de val probeerde te lokken. Maar dat risico hebben ze voor lief genomen.

„We zijn meteen in de auto gesprongen”, vertelt de vrouw van wie de naam niet genoemd kan worden, aan het keukenraam.

Vervolg Zimbabwe: pagina 5

Bij kilometerpaal 37 kwam heel langzaam een arm omhoog

Sky News meldt dat oppositieleider Tsvangirai zich, uit veiligheidsredenen, weer heeft verschanst in de Nederlandse ambassade.

„Bij kilometerpaal 37 zagen we heel langzaam een arm omhoog komen uit het gras”, zegt de vrouw intussen. „Tendai had de kracht gewoon niet meer.” Hij had alleen zijn ondergoed nog aan. Zijn voeten waren er afgrijselijk aan toe. Zijn gezicht was een en al bloed. En hij kon geen adem halen, zei hij. „We hebben hem op de achterbank gelegd. We hebben zo hard gereden als we konden. Pas op de operatietafel beseften we dat hij een kogel in zijn hoofd had en in zijn borstkas. Ze hebben het bloed uit zijn longen moeten pompen. Ze dachten dat ze hem vermoord hadden, snap je. Ze dachten dat ze een lijk langs de kant van de weg hadden gedumpt, begrijp je.” En weer stopt ze. „Willen jullie nog thee?”

De televisie tettert breaking news. Groot-Brittannië heeft de Britse eretitel die Mugabe twintig jaar geleden van de koningin ontving, ingetrokken. En het Zimbabweaanse cricketteam is ook niet langer welkom. „Mugabe wil de oppositie niet alleen de stuipen op het lijf jagen, begrijp je”, zegt ze. „Nu de MDC zich heeft teruggetrokken, wil hij ze van de kaart vegen. Ze moeten dood. Hij heeft niets meer te verliezen.”

De eerste drie uur zag het er naar uit dat Tendai het niet zou redden. Toen werd zijn toestand toch stabiel. Ze hebben naar een bed gezocht op de intensive care. Maar dat is in de hele stad nergens meer te vinden. Te veel gebroken botten, te veel blauw geslagen ruggen. „Ik denk wel dat hij het gaat redden”, zegt ze. En Josh? Ze schudt haar hoofd. Van Josh heeft niemand meer gehoord.