Ontslag in groepjes van vijf

De kredietcrisis slaat hard toe in de Londense City, het grootste financiële centrum ter wereld. Het ergste lijkt nog te moeten komen. Want dit keer is op wc-papier nog niet bezuinigd.

De ‘Gherkin’, de augurk van Swiss Re in de City van Londen. Foto Bloomberg The Swiss Re building, commonly referred to as The Gherkin, stands in the financial district in London, U.K., on Tuesday, Dec. 11, 2007. Swiss Reinsurance Co., the world's biggest reinsurer, said first-quarter profit fell a more-than-estimated 53 percent after a decline in premiums and 819 million Swiss francs ($778 million) of writedowns.Photographer: Frantzesco Kangaris/Bloomberg News BLOOMBERG NEWS

Het uitzicht over Londen vanuit de doorzichtige koepel bovenop de ‘Gherkin’, de augurkvormige kantoorkolos in het hart van de City, is adembenemend. Diep onder je liggen de monumentale gebouwen, historische en eigentijdse, van de honderden banken uit de hele wereld die zichzelf en de Britse hoofdstad de afgelopen jaren aan een ongekende bloeiperiode hebben geholpen.

De Gherkin, hoofdkwartier van de Zwitserse herverzekeraar Swiss Re, is een van de spectaculairste recente aanwinsten voor de Londense skyline. Vlakbij verrijst met behulp van reusachtige hijskranen alweer een nieuwe, nog hogere generatie wolkenkrabbers. Die moeten uitgroeien tot de nieuwe symbolen van Londen, die het grenzeloze zelfvertrouwen van de stad belichamen.

Toch is de vraag gewettigd of er de komende jaren nog behoefte is aan al deze kantoren, nu het grootste financiële centrum ter wereld lijdt onder de kredietcrisis. De kantoorhuren in de City dalen scherp. Banken hebben duizenden mensen op straat gezet en naar verwachting zwelt de stroom ontslagen de komende maanden verder aan.

„Wij schatten dat al zo’n 12.000 tot 20.000 banen verloren zijn gegaan”, zegt Simon Culhane, hoofd van het Securities and Investment Institute. De zakenbank JPMorgan voorspelt het ontslag van zo’n 40.000 werknemers op een totaal van zo’n 300.000 in de City.

Veel banken hanteren het mes discreet. „Zij verlenen die ontslagen vaak stilletjes, in groepjes van vijf of zes tegelijk”, zegt een jonge Nieuw-Zeelandse bankier, die uit angst voor zijn eigen baan slechts onthullen wil dat hij voor een middelgrote Europese bank werkt. „Maar als je iemand alweer een tijdje niet aan zijn bureau hebt gezien en eens navraagt, krijg je vaak te horen: o, die is een paar weken geleden ontslagen. Op onze afdeling is het personeelsbestand al met 30 procent ingekrompen. Het is funest voor de sfeer.”

Vervolg City: pagina 16

Er zijn geen tekenen dat het minder erg wordt

Kredietcrisis Zakenbanken in de City worden het hardst getroffen

Volgens zijn chefs, zegt de jonge Nieuw-Zeelandse bankier, is het de ergste crisis die ze in ruim twintig jaar hebben meegemaakt.

Alan Yarrow, voorzitter van het Londense Verbond van Zakenbanken (LIBA) en een ervaren bankier, acht het te vroeg voor zulke dramatische conclusies. „Het is nog moeilijk te zeggen hoe groot de invloed van deze crisis zal zijn. Maar het is waar, hoe langer dit duurt hoe erger het wordt, en er zijn vooralsnog geen tekenen dat het minder wordt.”

Vaststaat dat de vette jaren voorbij zijn. Veel banken hebben de afgelopen maanden de teugels aangehaald om hun kosten te drukken. Geen business class meer op kortere vluchten, geen taxi’s op kosten van de zaak meer naar huis vóór een bepaalde tijd ’s avonds en geen peperdure lunches meer met de beste wijnen. Maar zo drastisch als bij de dotcomcrisis van 2001 zijn de bezuinigingen niet. Toen schakelden banken zelfs over op goedkoop wc-papier, maar dat is nu nog nergens gesignaleerd.

Ook Steve Carson, directeur van juwelierszaak Searle & Co in de City, heeft erger meegemaakt. „Ik herinner me nog de crisis rond verzekeringsconcern Lloyds een jaar of twintig geleden”, zegt Carson, terwijl hij een zojuist bestelde diamanten ketting van 15.000 pond in een doosje stopt. „Toen verdrongen de mensen elkaar hier op de stoep om ons hún juwelen te verkopen. Nu verkopen we nog tamelijk goed, hoewel een juwelier om de hoek net zijn deuren heeft moeten sluiten.”

Vraag bezoekers van een café in het voormalige beursgebouw in het hart van de City of ze al last ondervinden van de crisis en het antwoord luidt bijna onveranderd bevestigend. „Iedereen die hier zit en in de City werkt, heeft er last van”, zegt Christopher Wilkinson, directeur corporate banking van het beursbedrijf Numis. „Wij ook. Er wordt gewoon veel minder in aandelen en obligaties gehandeld.”

Velen vrezen dat het ergste nog komt. „Ik werk voor een firma die ruimte voor conferenties en congressen voor bedrijven in de City verhuurt”, zegt een man, die op een bankje zit voor het imposante gebouw van de Bank of England, hoedster van het Britse pond. „Op het moment gaat het nog maar we vrezen een domino-effect later dit jaar.”

Het hardst getroffen zijn de zakenbanken, die de afgelopen jaren juist de motor vormden voor de riante winsten van veel banken. Vooral de nonchalante wijze waarop geld werd geïnvesteerd in de Amerikaanse hypotheekmarkt breekt velen nu op. Doordat plotseling het vertrouwen op veel markten goeddeels is weggevallen, is het steeds moeilijker fondsen te mobiliseren voor nieuwe leningen. Ook de bedrijfsovernames, een van de lucratiefste sectoren voor zakenbanken, zijn grotendeels opgedroogd.

Een van de zwaarst getroffen banken, de Zwitserse UBS, heeft in Londen al 900 bankiers de deur uitgezet. „De ironie is dat de moeilijkheden maar door 3 van de 39 eenheden van onze investeringspoot zijn veroorzaakt”, zegt een UBS-bankier, die rond half acht ’s avonds een glas champagne drinkt in een bar in de City, terwijl hij zijn BlackBerry en telefoon nauwlettend in de gaten blijft houden. „De overige 36 maakten vorig jaar winst. Alleen waren de verliezen van die drie zo groot dat we toch in moeilijkheden zijn geraakt.”

Ook hij wil zijn naam niet geven. Wel vertelt hij dat hij op de afdeling asset management werkt en de dans lijkt te ontspringen. „Maar de sfeer op de bank blijft gespannen”, erkent hij. „En het is moeilijk nieuwe projecten van de grond te krijgen. We werken nu keihard om onze bestaande klanten goed te bedienen.”

De teruglopende omzetten en grote afschrijvingen bij veel banken in de City vloeien niet louter voort uit de marktsituatie in de Verenigde Staten en elders in de wereld. Het prestige van Londen als internationaal financieel centrum heeft het afgelopen jaar ook een paar forse deuken opgelopen door meer specifieke Britse kwesties.

In de eerste plaats was er de crisis rond de Britse hypotheekbank Northern Rock, die door gewaagde financieringsconstructies in september vorig jaar niet meer aan haar verplichtingen kon voldoen. Er brak paniek uit onder de klanten en de regering zag zich genoopt te hulp te snellen met miljardengaranties. Na lang aarzelen nationaliseerde ze Northern Rock zelfs tot nader order.

De crisis riep de vraag op waarom de toezichthoudende autoriteiten in de financiële sector niet eerder alarm hadden geslagen. Was de roemruchte light touch van de toezichthouder op de financiële markten (FSA) – veel bezongen door bankiers in de City én door premier Gordon Brown zelf – niet te slap geweest?

Daarnaast wekte het bij veel bankiers ergernis dat het belastingregime voor vermogende buitenlanders is verscherpt. Werden die tot dusverre met fluwelen handschoenen aangepakt, nu moeten mensen die hier zeven jaar ingezeten zijn kiezen: óf belasting betalen als de Britten óf een jaarlijkse som van 30.000 pond betalen aan de fiscus.

Alan Yarrow van LIBA is niet zo bezorgd over de gevolgen van het Northern Rock-debacle. „Het was een pijnlijke zaak maar ik geloof niet dat het de reputatie van Londen onherstelbare schade heeft gedaan. Ook in de Verenigde Staten, Duitsland en Frankrijk zijn er per slot van rekening opmerkelijke problemen met enkele banken geweest.” Zorgelijker is hij over de gevolgen van de fiscale hervormingen. „Die hadden moeten worden teruggedraaid.”

Steven Culhane van het Securities en Investment Institute is evenmin pessimistisch voor de iets langere termijn. Hij wijst erop dat de grote banken bijna net zoveel nieuwe talentvolle afgestudeerden van de universiteiten blijven rekruteren als vorig jaar. Veel banken proberen de ontslagen bewust te beperken omdat het aantrekken van nieuw goed gekwalificeerd personeel tijdrovend en kostbaar is. Ze hopen de huidige terugslag daarom zoveel mogelijk met de huidige bemanning te overbruggen. Bemoedigend is volgens hem ook dat een deel van de banken vooral werkt voor schatrijke buitenlanders en zij merken nog niet veel van een achteruitgang. Ook de verzekeringssector is nog nauwelijks getroffen door de crisis.

Is er iets dat Londen kan doen om zijn leidende positie in deze barre tijden te handhaven? „Het beste is niet in paniek te raken”, zegt Culhane, „en gelukkig lijkt het erop dat dat inderdaad niet gebeurt. Londen heeft door de jaren heen geleerd kalm op zulke situaties te reageren.” Ook Peter Wynne Rees, die zich namens het bestuur van de City met bouwkundige uitbreidingen bezighoudt, is niet al te somber. „Het is beter als sterkste een recessie in te gaan dan als zwakste”, zegt hij.

    • Floris van Straaten