Noren mogen straks geen seks meer kopen

Noorwegen wil de klanten van prostituees strafbaar stellen, en daarbij nog verder gaan dan Zweden. Minister Storberget: ‘Ik wil die meisjes beschermen.’

„Ik vind het niet erg om moralistisch genoemd te worden”, zegt Knut Storberget, de Noorse minister van Justitie. Resoluut verdedigt hij de nieuwe plannen van zijn regering om de prostitutie radicaal aan te pakken. Als het aan de centrum-linkse regering in Oslo ligt, wordt het vanaf volgend jaar illegaal voor Noren om een prostituee te bezoeken. Noorwegen zou daarmee na Zweden het tweede land ter wereld worden waar klanten van prostituees kunnen worden vervolgd, maar de prostituees zelf niet.

„Als het moralistisch is om te zeggen tegen Noorse mannen: je mag geen seks kopen, want je onderhoudt een vorm van slavenarbeid, dan heeft het woord ‘moralist’ voor mij geen negatieve betekenis”, zegt Storberget tijdens een gesprek in Den Haag. Storberget, een sociaal-democraat en één van de drijvende krachten achter het voorstel, hoopt dat het verbod op de ‘koop van seksuele diensten’ in de herfst door het parlement zal worden goedgekeurd. Het pooierschap is al illegaal in Noorwegen.

In Oslo en andere Noorse steden werken vrouwen uit de hele wereld, onder andere veel uit Nigeria, Bulgarije en de Baltische staten. De vrouwen kunnen in Noorwegen veel geld verdienen, en sommigen zoeken – tot ergernis van veel Noren – actief naar klanten op straat en zelfs in winkels. Het gaat Storberget echter niet om het opschonen van het straatbeeld. „Ik wil die meisjes – en die enkele jongens – beschermen”, zo onderstreept hij. Niet het minst gaat het hem om buitenlandse vrouwen die het slachtoffer zijn geworden van mensenhandel. „In de praktijk is de grens tussen prostitutie en mensenhandel maar moeilijk aan te geven.”

Door het verbod wil de Noorse regering de vraag naar prostitutie reduceren, en zo een belangrijke economische oorzaak van vrouwenhandel wegnemen. Tevens is Storberget – net als veel Zweedse politici – een principieel tegenstander van prostitutie. Prostituees zijn „slachtoffers”, en daarom willen de Noren niet hen, maar hun klanten vervolgen. „Prostituee is geen normaal beroep. Ik heb zelf gewerkt als juridisch adviseur van prostituees in een opvanghuis. Die meisjes zijn echt niet trots op wat ze doen. Op hun gezichten is niet veel ‘vrije wil’ af te lezen.”

Toch erkent Storberget dat hij „veel getwijfeld” heeft over de maatregel. „We weten dat veel meisjes ondergronds zullen gaan, waardoor we ze uit het oog kunnen verliezen.” Daarom moet een uitgebreid pakket van flankerende maatregelen de vrouwen uit de prostitutie helpen. De regering plant opvanghuizen voor prostituees waar ze zich kunnen oriënteren op ander werk. De vrouwen krijgen ook uitgebreid juridische hulp als ze aangifte willen doen tegen klanten of pooiers.

Nadat Zweden prostitueebezoek in 1999 strafbaar stelde, is het aantal prostituees volgens de Zweedse autoriteiten flink gedaald. „Uit de Zweedse ervaring blijkt duidelijk dat de positieve effecten de negatieve overstijgen”, zegt Storberget. Maar de daling van het aantal prostituees in Zweden deed zich gedeeltelijk voor omdat veel vrouwen naar de buurlanden trokken, zo geeft Storberget toe: „De mensenhandel verlegde zich deels naar Noorwegen.” Riskeert Noorwegen niet dat het prostituees wegjaagt in plaats van helpt? „Dat risico bestaat”, zegt de minister. „Noorwegen kan prostitutie en mensenhandel niet alleen aanpakken. Er is meer internationale regelgeving nodig.”

Hoewel de Noorse ontwerpwetgeving grotendeels is gebaseerd op de Zweedse, gaan de Noren nog een stap verder. Ze willen Noorse mannen óók bestraffen wanneer ze een prostituee bezoeken in het buitenland. „Het zou een verkeerd signaal zijn als we zouden zeggen: je kunt geen seks kopen in Noorwegen maar wel in Thailand”, zegt Storberget. Nu al vervolgt Noorwegen andere strafrechtelijke vergrijpen die door Noren zijn begaan in het buitenland – bijvoorbeeld in het geval van seks met minderjarigen.

Storberget is voorzichtig met commentaar op de situatie in Nederland, waar prostitueebezoek, bordelen en het pooierschap (onder voorwaarden) legaal zijn. „Om het diplomatiek uit te drukken, het beleid is heel anders in Nederland”. Maar wanneer de Noor hoort over voorstellen van het Nederlandse kabinet om het beleid aan te scherpen, reageert hij positief. Vorige maand stelde het kabinet voor om prostituees en escortbedrijven te verplichten met een vergunning te werken. Klanten van illegale prostituees worden mogelijk strafbaar gesteld. De Amsterdamse wethouder Lodewijk Asscher wil ondertussen een ‘pooierverbod’ instellen. Storberget: „Ik ben heel blij dat de Nederlanders hier nu aandacht aan besteden en iets willen doen tegen mensenhandel en pooiers”.