Nieuwe bedelronde van Fortis slecht ontvangen

Fortis zit in moeilijkheden. Het moet opnieuw aandelen uitgeven en het interim dividend wordt geschrapt. De kredietcrisis en de overname van ABN Amro doen heel veel pijn.

Fortis zit in geldnood. Alweer.

Het is een nogal dramatische positie voor de Belgisch-Nederlandse bank en verzekeraar. Wéér moet de onderneming aandelen verkopen, wéér moet het bedrijf een obligatielening uitschrijven, wéér moet het onderdelen afstoten en wéér moet het een tegenvaller bekendmaken: de verplichte verkoop van ABN Amro-onderdelen zal 300 miljoen euro minder opbrengen dan gedacht.

En het einde van de ellende lijkt nog niet in zicht. Fortis putte zich vanochtend uit om een positieve draai te geven aan de aangekondigde noodmaatregelen die 8,3 miljard euro moeten opleveren. Aan de wettelijke solvabiliteitseisen wordt voldaan, de balans blijft daarmee op orde en zal dat ook blijven na de integratie van ABN Amro. We kiezen voor „de meest verstandige benadering”, zie topman Jean-Paul Votron cryptisch. „Met deze maatregelen zijn wij voorbereid op de weg die voor ons ligt.”

Maar Votron heeft wel vaker mooier weer gespeeld dan het feitelijk was. Zo zei hij eind april bijvoorbeeld nog in het orgaan van de Vereniging van effectenbezitters (VEB) dat de balans „absoluut” in orde was en dat het dividendbeleid ongewijzigd is. Vanmorgen maakte Fortis bekend dat het interim-dividend dit jaar wordt geschrapt en dat het dividend over heel 2008 alleen in aandelen wordt uitgekeerd.

Dat Fortis problemen heeft is al langer bekend. De financiële gezondheid van het Belgisch-Nederlandse concern is ernstig verzwakt door de combinatie van een kostbare overname en een crisis in de sector. Voor de aankoop van haar deel van ABN Amro heeft Fortis in oktober vorig jaar 24 miljard euro moeten neertellen. Daarvoor heeft de bankverzekeraar veel geld moeten lenen bij beleggers en andere banken, extra aandelen moeten uitgeven en bestaande onderdelen moeten verkopen. Aanvankelijk leek de financiering van ABN Amro haalbaar. De Nederlandsche Bank keurde de overname en de financiering ervan goed. De kredietcrisis was kort ervoor vanuit Amerika overgewaaid naar Europa.

In de maanden erna zette de crisis op de financiële markten door, waardoor veel banken in problemen kwamen. Ook Fortis moest al bijna 2 miljard euro afboeken wegens eigen posities in besmette Amerikaanse hypotheken.

Het uitblijven van herstel van deze malaise dwingt Fortis geregeld tot het bedenken van creatieve methodes om aan geld te komen. In november kwam het bedrijf op de proppen met de Chinese verzekeraar Ping An. Die deed een forse financiële injectie. In maart werd plots de helft van Fortis Investments verkocht aan dezelfde partij. De twee investeringen leverde Fortis ruim 4 miljard euro op en Ping An nam een belang van bijna 5 procent. Fortis kreeg wel contanten, maar verloor ook een deel van de toekomstige winst van de divisie die beleggingsfondsen wereldwijd beheerd.

Ook andere instrumenten werden ingezet om het eigen vermogen te versterken. Niet-kernactiviteiten, zoals een parkeerplaatsenexploitant en een belang in een Aziatisch bank werden verkocht. En er werden obligatieleningen uitgeschreven en preferente aandelen uitgegeven. Inclusief de grote claimemissie van 13,4 miljard in oktober leverde alle geldschraapoperaties inmiddels wel méér op dan de prijs van ABN Amro. Maar het was nog niet genoeg.

Er zijn ook positieve aspecten bij de onheilstijding van vanochtend. Binnen enkele weken verwacht Fortis overeenstemming te bereiken over de door de Europese Commissie afgedwongen verkopen van bepaalde onderdelen van ABN Amro. De prijs mag dan lager zijn, de onderhandelingen met een (buitenlandse) bank zijn vrijwel klaar en de verkoop maakt de weg vrij voor de verdere opsplitsing van ABN Amro.

Voor beleggers geldt na vanochtend de vraag: wie wil de aandelen van Fortis nog kopen? Wie denkt dat het concern nog meer slecht nieuws te verwerken krijgt zal zich verre houden van het papier. Aan de andere kant: het aandeel stond voordat Fortis zich mengde in de overnamestrijd van ABN Amro nog op bijna 35 euro. Er zijn analisten die het aandeel goedkoop noemen en die stellen dat als de integratie van ABN Amro goed gaat en de besparingen lukken dan is er een zonnige toekomst voor het aandeel.

Meer over de kredietcrisis en de overname van ABN Amro op nrc.nl/economie