Ministerie van Landbouw ‘betuttelt’ VWA

De VWA functioneert niet goed en het ministerie van Landbouw bemoeit zich te veel met de dienst. De Tweede Kamer wil orde op zaken voordat de VWA verder fuseert.

De Tweede Kamer en minister Verburg (Landbouw, CDA) zijn op weg naar een confrontatie over de „ontluisterend slechte organisatiestructuur” (Janneke Snijder, VVD) van de Voedsel en Warenautoriteit (VWA). Dit bleek tijdens overleg van de Kamercommissie voor Landbouw gisteren over het rapport dat de Belgische landbouwexpert Piet Vanthemsche over de VWA heeft geschreven. Vanthemsche noemt in zijn vrijdag gepubliceerde rapport de organisatiestructuur van de VWA „voor een buitenstaander onbegrijpelijk” en dus „mislukt”.

Een Kamermeerderheid wil dat er eerst orde op zaken wordt gesteld bij de VWA, alvorens de organisatie volgens lopende plannen fuseert met twee andere onderdelen van het ministerie van Landbouw. Verburg stelt dat het „jaren zal duren” voor de situatie bij de VWA beter is en dat intussen de nieuwe fusie gewoon moet doorgaan. Verburg krijgt alleen steun van CDA, CU en SGP. Andere partijen gaan moties over de zaak indienen.

De VWA kwam begin dit jaar in opspraak toen een aantal interne documenten uitlekte waarin problemen werden gemeld rond de controle op de behandeling van vee en op de veiligheid van vlees. „Door de vermindering van het budget wordt de ondergrens op het toezicht bereikt, zo niet overschreden”, schreef bijvoorbeeld de hoogste VWA-ambtenaar, inspecteur-generaal A. Kleinmeulman, in oktober 2007 in brieven aan de ministeries van Volksgezondheid (VWS) en Landbouw (LNV) die toezicht houden op de dienst. De VWA is een „leeuw zonder tanden”, concludeerde Harm Evert Waalkens (PvdA) gisteren in de Kamer.

Het onderzoek van Vanthemsche (oud-bestuurder van het Belgisch Federaal Agentschap voor Veiligheid van de Voedselketen en tegenwoordig voorzitter van de Belgische Boerenbond) is het tweede dat Verburg heeft laten doen naar de VWA. De VWA functioneert als instituut niet, stelt Vanthemsche, omdat er nooit werkelijke integratie heeft plaatsgehad van de twee diensten waaruit de VWA zes jaar geleden is ontstaan: de Rijksdienst voor de Keuring van Vee en Vlees en de Keuringsdienst van Waren. Tussen werkvloer en management bestaat bovendien een totaal gebrek aan communicatie. Er is een „dwarslaesie” in de communicatie, zoals een door het rapport geciteerde werknemer van de dienst het formuleert.

Keuringen in slachthuizen en op veeverzamelplaatsen zijn gebrekkig, zo gaat Vanthemsche verder, omdat er geen duidelijke normen zijn voor de wijze waarop dieren moeten worden behandeld. Ook is niet duidelijk wanneer een dier precies „wrak” is en niet meer geslacht zou mogen worden. Er komen dieren in de voedselketen die daar nooit in terecht zouden mogen komen, stelt het rapport.

Verburg wil deze problemen aanpakken door meer dierenartsen aan te stellen, duidelijkheid te scheppen over de normen voor dierenwelzijn en de organisatie te stroomlijnen. Verburg liet echter in het midden wat zij precies wil doen aan de „betutteling” van de VWA door haar ministerie. LNV bemoeit zich veel te veel met het beleid van de VWA, stelt Vanthemsche. Waalkens zei gisteren dat hierdoor de „schijn van belangenverstrengeling” wordt gewekt, omdat het ministerie veelal de sector vertegenwoordigt terwijl de VWA het bedrijfsleven juist moet controleren en sanctioneren. Verburg reageerde hierop gepikeerd, maar zei concreet alleen dat ze over dit probleem in overleg is met de minister van Volksgezondheid, de tweede bewindsman die toezicht op de VWA houdt en volgens Vanthemsche wel afstand bewaart.

Tegelijkertijd moet de dienst fuseren met nog twee organisaties: de Algemene Inspectiedienst (de opsporingsdienst van LNV) en de Plantenziektekundige Dienst. Hiervoor kreeg Verburg gisteren geen meerderheid van de Kamer (PvdA, VVD, SP en PvdD, samen 81 zetels). Eerst moet het huidige puin worden geruimd. Liefst binnen een jaar, zei VVD’er Snijder. Maar dat is volgens Verburg al onmogelijk: „Ik kan niet zomaar een blik dierenartsen opentrekken.”

    • Hans van der Lugt