Even slapen zonder vliegtuiggedreun

De eerste schendingen van het bestand tussen Hamas en Israël zijn een feit.

En toch is er ook weer wat hoop in de Gazastrook.

Foto AP Palestinians ride in a donkey cart on the Palestinian side of Karni cargo crossing between Israel and the Gaza Strip, on the outskirts of Gaza City, Wednesday, June 25, 2008. Gaza militants fired three rockets into southern Israel Tuesday, lightly wounding two Israelis. It was the first attack since the truce took effect last Thursday. Israel responded by closing Gaza's border crossings, which are used to deliver food and basic supplies into the area. (AP Photo/Adel Hana) Associated Press

Een jeep heeft de toegangsweg naar de grensovergang Karni, aan de oostgrens van de Gazastrook met Israël, geblokkeerd. In het zand, onder de schaduw van een boom, liggen drie slaperige Hamasstrijders. Ze springen op als een auto passeert. Als de auto verdwijnt, gaan ze weer zitten. „We houden iedereen aan die hier langs wil”, zegt een jongen van begin twintig, terwijl hij zijn machinegeweer naast zich neer legt. „Het bestand móét slagen, wij hebben ons woord gegeven. Maar één gek kan het helemaal verpesten.”

Ze zijn overal in de Gazastrook, de gewapende strijders van Hamas. Op alle strategische plaatsen hebben ze geïmproviseerde controleposten ingericht. Ze openen kofferbakken en vragen naar identiteitsbewijzen. Soms houden ze mensen tegen.

Hamas, dat het in de geïsoleerde Gazastrook voor het zeggen heeft, is als de dood dat het vorige week met Israël gesloten en donderdag ingegane staakt-het-vuren sneuvelt. Concurrerende milities als de Islamitische Jihad steunen het bestand met Israël. „Geloof me, wij zullen niet als eerste schieten”, zegt Daoud Shihab, woordvoerder van de Islamitische Jihad, dinsdagmiddag. Hamas heeft er echter maar weinig vertrouwen in dat iedereen zich weet in te houden.

Een paar uur later gaat het mis. Israëlische militairen doden in Nablus, op de bezette Westelijke Jordaanoever, twee strijders van de Islamitische Jihad. Omdat het bestand met de Palestijnse partijen alleen voor de Gazastrook geldt, heeft Israël zich volgens het leger keurig aan de afspraken gehouden. Wat het leger op de Westelijke Jordaanoever doet, is formeel gesproken dus niet van belang.

Maar de Islamitische Jihad is woedend. Leden van hun gewapende tak, de Al-Quds Brigades, slagen erin de controleposten van Hamas te omzeilen en schieten vanaf de grens vier Qassamraketten op Israël af. Twee mensen worden hierbij gewond. Israël reageerde gisteren door de grenzen, die volgens de afspraken beetje bij beetje moesten opengaan, weer te sluiten. Het prille bestand lijkt hard op weg naar een mislukking.

„Zie je wel, het gaat hier als altijd”, reageert Ashraf al-Masri, taxichauffeur, op de raketten. Hij zit met zijn collega’s te wachten bij grenspost Erez, de enige grensovergang waar nu en dan personen door worden gelaten.

Zijn collega’s somberen met hem mee. „We hebben ons aan alle afspraken gehouden. Het is dagenlang stil. En dan moet Israël zo nodig gaan vechten op de Westelijke Jordaanoever. Ze weten dat ze daarmee de Islamitische Jihad uitlokken.”

De wederzijdse irritatie over het bestand is toch al opgelopen. Israël wil voorlopig niet praten over opening van de grenspost Rafah, die de Gazastrook met Egypte verbindt. Dat wil Israël koppelen aan de vordering van de vrijlating van korporaal Gilad Shalit, die door Hamas gegijzeld wordt. Hamas vindt dat dat tegen de geest van het staakt-het-vuren ingaat en vindt dat vrijlating van hun grootste troefkaart niet aan de orde is.

Toch heeft het bestand ook iets anders in werking gesteld: sommige mensen hebben weer wat hoop gekregen, iets dat hier even schaars is als benzine. Basil Shahim, eigenaar van een kleine supermarkt in Gazastad, slaapt de laatste nachten weer goed. „Hoe vaak hebben we het niet horen dreunen in de stad van de bombardementen. Ik voel me veilig, voor even. We zijn moe.”

Shahim heeft naar het Europees kampioenschap voetbal kunnen kijken zonder dat de stroom uitviel. Italië-Spanje was de eerste wedstrijd die helemaal te zien was.

Zorgen heeft Shahim ook. Eigenlijk, zegt hij, mag hij op dit moment zakelijk niet klagen. Zijn winkel staat vol met chocola, toiletpapier en luiers. Gesmokkeld uit Egypte. Voor een Mars kan hij nu vijf shekel vragen, 80 eurocent. „Maar als straks de grenzen echt opengaan, zie ik de prijs zo dalen naar één shekel.”

Voor de grens met Israël, bij overgang Sufa, staan meer dan honderd vrachtwagens. De chauffeurs zitten al sinds de vorige dag te wachten totdat de grens opengaat. Geen pretje als het 35 graden is en er in de wijde omtrek geen boom staat. Volgens de afspraken met Israël zouden er meer dan de gebruikelijke 60 vrachtwagens de grens over mogen, om aan de andere kant gevuld te worden met hulpgoederen. Maar het tegenovergestelde gebeurt, zegt vrachtwagenchauffeur Mohammad Bar-Houn. „Gisteren [maandag, red.] reed een journalist helemaal naar de grens. De Israëliërs waren daar zo kwaad over dat ze de grens de hele dag dicht hebben gehouden.”

Aan een andere grenspost, Nahal Oz, gaat het beter. Hier wordt sinds de voorgaande dag, maandag, beduidend meer benzine en diesel ingevoerd dan voorheen, zegt de manager, die anoniem wil blijven. Hij laat de schriften zien waarin hij bijhoudt hoeveel er de Gazastrook binnenkomt. Er is in één dag al 7.000 liter benzine ingevoerd, zo veel is er maandenlang niet ingevoerd op één dag.

„Het gaat niet goed, maar het gaat tenminste iets beter. Ik voel me opgelucht, ik hoef niet iedere keer uit het raam te kijken of er tanks aankomen. Al is het maar voor een paar dagen.”

Gisteren was Nahal Oz weer dicht.