De basispolis levert al zo veel verlies op

Zorgverzekeraars hebben hun verliezen op de basispolis teruggedrongen.

Nu zitten ze met dalende beleggingsopbrengsten.

De pijn van de kredietcrisis reikt ver. De koersval van aandelen dringt door tot diep in het zorgstelsel. Beleggingen in aandelen en andere effecten zijn een cruciale inkomstenbron voor de grote zorgverzekeraars, die op hun belangrijkste activiteit al twee jaar substantiële verliezen lijden.

In het eerste kwartaal leden de zorgverzekeraars 78 miljoen euro beleggingsverliezen, blijkt uit cijfers die de toezichthoudende Nederlandsche Bank gisteren publiceerde. Door de tegenvallers verslechtert de financiële positie van de zorgverzekeraars, al houdt de sector genoeg reserves.

„Je kunt zorgverzekeraars zien als beleggingsfondsen die zorgpolissen aanbieden”, zegt Paul van den Broek van adviesbureau BS Health, dat is gespecialiseerd in zorgzaken. Veel klanten betalen hun hele zorgpremie vooraf, elk jaar in januari. Verzekeraars beleggen deze inkomsten plus hun beschikbare eigen vermogen.

De beleggingsopbrengsten zijn vooral nodig om verliezen op de basispolissen te compenseren. Vorig jaar verloren de verzekeraars hierop 401 miljoen euro. In 2006 was dit nog 162 miljoen euro meer. Oorzaak: te lage premies om in het nieuwe zorgstelsel klanten te winnen of te houden. In het afgelopen, eerste kwartaal van 2008 was het verlies op de basispolis teruggelopen tot 29 miljoen.

De lagere verliezen bevestigen de verwachting van adviseur Van den Broek dat de sector dit jaar nog verliezen lijdt, maar duidelijk minder. En in 2007 wisten de verzekeraars al wél hun verlies op de aanvullende verzekeringen weg te werken. Vorig jaar maakten drie van de vier grote zorgverzekeraars zelfs winst.

De verbetering komt tot stand tegen de achtergrond van groeiende risico’s en groeiende onzekerheden. Sinds anderhalf jaar moeten burgers voor de basispolis een zorgverzekeraar kiezen. De verzekeraars moeten met elkaar concurreren. En zij moeten proberen bij ziekenhuizen en andere zorgaanbieders de beste zorg tegen de beste prijs in te kopen. Om inzicht te verschaffen in de prijs van de zorg, zijn zogeheten dbc’s ontworpen: diagnose behandelcombinaties.

Dit alles zorgt voor onheilspellende zinnetjes achterin de jaarverslagen van zorgverzekeraars. Neem Eureko, eigenaar van marktleider Zilveren Kruis. Die schrijft nog steeds geen volledig zicht te hebben op de financiële gevolgen van de veranderingen in het zorgstelsel.

Sommige ziekenhuizen kunnen uit hun administratie geen overzicht leveren over de bedragen die zij nog moeten verrekenen over verrichtingen in 2006. En de afrekening van de kosten en opbrengsten van het nieuwe zorgstelsel over 2006 en 2007 zijn ook nog onduidelijk.

„Voor het derde jaar op rij hebben wij onduidelijkheid over de werkelijke cijfers van de ziekenhuiskosten”, zegt bestuursvoorzitter Roger van Boxtel van zorgverzekeraar Menzis. „En dan praat je over de helft van onze schadelast van totaal bijna 4 miljard euro.”

Van Boxtel heeft inmiddels minister Klink (Volksgezondheid, CDA) in een brief opgeroepen de onduidelijkheid in de cijfers en de vertragingen in de rapportages van de zorgcontroleurs (College voor Zorgverzekeringen en Nederlandse Zorgautoriteit) weg te nemen. Daar zit een nijpend praktisch probleem waar de verzekeraars mee kampen. Zij hebben de cijfers hard nodig om in het najaar de zorgpremie voor 2009 vast te stellen.

Van Boxtel zegt dat zijn concurrenten, de accountants van de verzekeraars en toezichthouder De Nederlandsche Bank een vergelijkbaar standpunt hebben: zo kan het niet langer. Van Boxtel: „De raden van bestuur en de raden van commissarissen van de grote verzekeraars hebben allemaal brieven van hun accountants gehad dat de risico’s en onzekerheden in de jaarrekening niet nog een jaar kunnen optreden.”

En inderdaad, de stijgende risico’s en de verzwakkende financiële positie van zorgverzekeraars benauwen De Nederlandsche Bank. Zij moet toezien op een adequate financiële positie van de zorgverzekeraars.

In het laatste jaarverslag komt De Nederlandsche Bank met een waslijst van onzekerheden en risico’s: van de gebrekkige informatievoorziening door ziekenhuizen tot en met de hevige concurrentie van verzekeraars op premie en de beleidsveranderingen rondom de zorgpolis, zoals de invoering van een no-claim. Zegt een topcontroleur: „In feite wordt niet voldaan aan de belangrijkste randvoorwaarde voor goed toezicht: tijdige en betrouwbare informatie.”

Adviseur Van den Broek van BS Health en Van Boxtel beamen de stijgende risico’s. De leningen aan de ziekenhuizen zijn een zorg, zeker als ziekenhuizen met ingang van volgend jaar zelf verantwoordelijk worden voor de kosten van hun vastgoed. Nu zijn die kosten nog deel van de vaste tarieven die de verzekeraars vergoeden.

Maar ook het aantal tarieven waarover verzekeraars kunnen onderhandelen met ziekenhuizen stijgt. Daardoor kunnen de prijzen dalen. Dat is gunstig voor de premie van de burger, maar kan de ziekenhuizen inkomsten kosten. Er is een extra risico: een kwart van de negentig ziekenhuizen leed vorig jaar al verlies.