Waarom vieren de Turken toeterend de overwinning?

Mocht het Turkse elftal in zijn eerste halve EK-finale vanavond ook Duitsland overdonderen, dan barst het straatfeest in Nederland weer los. „Waarom vieren de Turken hun voetbalssuccessen al rijdend met vlaggen en getoeter?”, vraagt Elke Schols uit Den Haag.

„Het is in eerste plaats een mediterrane uiting van vreugde”, zegt Erik-Jan Zürcher, hoogleraar Turkse talen en culturen aan de Universiteit Leiden. „In Turkije speelt het leven zich grotendeels buiten af. Bij bruiloften bijvoorbeeld rijden de gasten in een lange, toeterende stoet. Bij feestelijkheden horen oorspronkelijk ook vreugdeschoten – met je geweer in de lucht schieten –maar dat is aan het verdwijnen. Je ziet het nog wel op het Turkse platteland.”

Dus flink toeteren is eigenlijk een substituut voor een ratelend salvo? Zürcher: „In Turkije wordt sowieso veel meer getoeterd dan in Nederland. De Turkse automobilist wordt traditioneel afgebeeld met de ene hand uit het autoraampje en de andere op de claxon.”

Het vlagvertoon na voetbalwedstrijden heeft ook een sterk nationalistische achtergrond, zo beschrijft de Turkse politicoloog/columnist Tanil Bora in het kritische artikel Football and its Audiences (2000). In de hitte van de Turks-Koerdische oorlog in de jaren negentig werd het zingen van het volkslied en het scanderen van anti-separatistische leuzen bij wedstrijden van het nationale elftal gemeengoed onder supporters, verder aangewakkerd door de arrestatie van PKK-leider Abdullah Öcalan in november 1998.

De Turkse hang naar, en gelijktijdige afkeer van Europa ziet Bora als tweede reden voor de nationalistische uitingen. Het rondrijden met vlaggen en getoeter na winst werd volgens hem gewoonte toen Galatasaray uit Istanbul Manchester United in 1993 verrassend uitschakelde in de Champions League .

In Turkije is het feest overigens heel wat luider dan in Nederland, volgens NRC-correspondent Bernard Bouwman: „Na de overwinning op Kroatië stond ik op een bomvol Taksimplein in Istanbul. Het geluid was zo hard dat de grond beefde.”

Eppo König

Beluister de radioreportage van Bernard Bouwman via nrcnext.nl/links. Lees ook op opinie (pagina 18) het stuk ‘Ik ben Turk, maar toeter niet’

    • Eppo König