Stijlicoon eist oude Duitse waarden

Het Duitse team van bondscoach Joachim Löw speelt vanavond de halve finale van het EK tegen Turkije. De coach benadert het voetbal op een haast wetenschappelijke wijze.

Bondscoach Joachim Löw bij de groepswedstrijd tussen Duitsland en Kroatië (1-2) in Klagenfurt op 12 juni. Foto AFP Germany's head coach Joachim Loew look son during their Euro 2008 Championships Group B football match Croatia vs. Germany on June 12, 2008 at Woerthersee-Stadion in Klagenfurt, Austria. Croatia won 2-1. AFP PHOTO DDP / TORSTEN SILZ - MOBILE SERVICES OUT AFP

Hij heeft het even moeilijk gehad na de slechte wedstrijden tegen Kroatië en Oostenrijk. Maar na de spectaculaire zege op Portugal staat trainer Joachim Löw met het Duitse team vanavond toch in de halve finale van het EK voetbal. Turkije is de tegenstander.

De man in het getailleerde witte overhemd heeft zijn ploeg net op tijd weten te motiveren. Duitsland won het eerste groepsduel van Polen maar wat daarna werd gepresteerd, was het aanzien nauwelijks waard. De natie was geschokt. Verliezen van Kroatië. Wanneer zou de coach ingrijpen en ging die Mannschaft eindelijk eens voetballen?

Löw (48) reageerde kenmerkend. Rustig, verstandig en met een zelfvertrouwen dat de critici deed verstommen. Natuurlijk zou de volgend wedstrijd – die tegen Oostenrijk – worden gewonnen, verklaarde hij waardig.

Maar dat ook hij opgefokt was, en misschien toch niet zo zeker van de overwinning was, bleek tijdens het duel. De anders zo kalme Löw en zijn Oostenrijkse collega Josef Hickersberger werden na een emotionele woordenwisseling met de vierde official van het veld naar de tribune verwezen. En daar moest Löw ook de volgende wedstrijd doorbrengen.

Tegen Portugal konden tv-kijkers hem zwetend in z’n witte overhemd, merk Strenesse, in een skybox van het stadion zien zitten. Verbeten, gespannen en op het puntje van z’n stoel. Gedenkwaardige scène: Löw had duidelijk zichtbaar een sigaret tussen de vingers. Dit geschonden taboe werd door een lid van de Duitse Bondsdag scherp bekritiseerd. „Ik ben ook maar een mens (…). Ik rook soms, en ’s avonds drink ik wel eens een glaasje rode wijn”, verweerde de coach zich later.

Joachim Löw, bijgenaamd ‘Jogi’, is een uiterst beschaafd mens. Hij drukt zich helder en precies uit en is niet zo’n emotioneel voetbaldier als zijn voorganger Jürgen Klinsmann. Löw benadert het spel en de spelers haast wetenschappelijk.

In de bijna twee jaar dat hij nu het nationale elftal traint, is hij in ieder geval de favoriet van veel Duitse vrouwen geworden. Löw ziet er aantrekkelijk uit. Geen buik, een volle haardos en altijd strak gesneden, donkere pakken. Met een wit overhemd waarvan de bovenste twee knoopjes openstaan zonder het borsthaar te laten zien. Löw is in korte tijd tot een stijlicoon uitgegroeid.

Hij is afkomstig uit Schönau, in het Zwarte Woud, niet ver van Bazel en de Zwitserse grens. Zijn voetbaltalent werd bij de plaatselijke voetbalclub ontdekt. Later kwam hij vier keer in actie voor het Duitse nationale team onder de 21 jaar. Löws loopbaan als profvoetballer begon bij SC Freiburg, waarvoor hij twee seizoenen speelde. Löw was een capabele aanvaller, maar echt doorgebroken is hij als speler niet. Hij voetbalde één seizoen bij de subtopper VfB Stuttgart. Daarna moest hij genoegen nemen met teams als Eintracht Frankfurt, Karlsruher SC en later met de Zwitserse clubs FC Schaffhausen en FC Winterthur.

Degelijk en betrouwbaar, maar geen wereldklasse – zo valt Joachim Löw als voetballer het beste te kwalificeren.

Dat is ook precies wat hij van zijn ploeg heeft geëist sinds zijn aantreden als trainer van het nationale elftal: degelijkheid. Volgens hem zijn „oude Duitse voetbalverdiensten” als een ijzeren wil, fysieke kracht en teamgeest te lang onderbelicht gebleven. Duitsland heeft altijd op karakter gewonnen; niet door brille. Hard werken, zwoegen, doorgaan als anderen stoppen, kortom degelijkheid tonen – daar zet Löw met Duitsland systematisch op in. En op de juiste, aan te leren techniek.

Dat is zijn strategie. Met zijn tactiek speelt hij. Tegen Portugal bijvoorbeeld stelde Löw zijn team ineens op met twee defensieve middenvelders en nog maar één spits. In het bijzonder aanvoerder Michael Ballack bleek in het 4-2-3-1 systeem beter – want offensiever – tot zijn recht te komen. Ballack vindt dat de nieuwe tactiek ook in de komende wedstrijden moet worden gehandhaafd.

Als voetbaltrainer heeft Joachim Löw in Duitsland en daarbuiten een paar opmerkelijke successen behaald, maar zijn carrière kende ook dieptepunten. Hij voerde VfB Stuttgart van een lage klassering in de Bundesliga naar de vierde plaats. In het seizoen 1996/1997 won hij met deze club de DFB-Pokal, te vergelijken met de KNVB-beker. Maar toen hij in de jaren daarna de Turkse ploegen Fenerbahçe en Adanaspor trainde, bleven successen uit. In 2002 werd hij met FC Tirol/Innsbruck kampioen van Oostenrijk.

Löw heeft, meer dan zijn voorganger Klinsmann, systeem in het spel van het Duitse team gebracht. Zoals hij zelf laatst in een kranteninterview zei, is zijn loopbaan als voetballer bepalend geweest voor zijn werkwijze als coach. Löw is ervan overtuigd dat hij een betere voetballer was geweest als hij beter was getraind. „Ik heb veel geleerd van mijn eigen ervaringen, van de fouten die ik heb gemaakt.”

Van de ingehamerde degelijkheid en Duitse deugden als onverzettelijkheid en teamgeest was onder Löws leiding op het EK echter alleen sprake in de wedstrijd tegen Portugal. Polen was een eitje zonder hard werken, en tegen Kroatië en Oostenrijk presteerde de Duitse ploeg ondermaats. Eén ding is zeker: te vroeg gepiekt – zoals Nederland – heeft Duitsland niet. En wat voetbalcommentator Günter Netzer onlangs zei, is ook waar: „Wie Duitse ploegen in een toernooi onderschat, heeft meestal verloren. Duitsland is altijd in staat om iets bijzonders te presteren.”

Joachim Löw, de trainer-gentleman van het Duitse elftal, moet nu laten zien of zijn ploeg rijp is voor de Europese titel. De laatste dateert alweer van twaalf jaar geleden. En de verwende Duitsers snakken naar een nieuw succes.

    • Joost van der Vaart