Rotterdam zoekt een leider voor twee steden

Rotterdam zoekt vooral een burgemeester die aansluit op het dubbele karakter van de stad. Onder meer via een landelijke advertentie, en na een omstreden enquête.

Iedereen mocht zijn zegje doen. Van de havenbaronnen tot de bewoners van de achterstandswijken. Hoewel de gemeenteraad het raadplegende burgemeestersreferendum twee maanden geleden afwees, wilde Rotterdam de eigen burgers de afgelopen weken vooral het gevoel geven alsnog een stem te hebben bij de opvolging van Ivo Opstelten, die op 1 januari afzwaait.

Met de uitkomsten van de verkapte volksraadpleging, onder meer via een enquête op internet, gingen de acht partijen die de gemeenteraad vormen vorige week aan de slag op een terras in Domburg. In de eigen raadszaal werden gisteren de laatste punten en komma’s gezet. De kern van de profielschets bleef overeind: Rotterdam zoekt een burgemeester bij wie „de sociale en fysieke veiligheid” de hoogste prioriteit heeft, net als nu. Verder moet hij of zij leiding kunnen geven aan „een stad met twee biotopen”: de moderne internationale havenstad, maar ook „de stad waar mensen in armoede en achterstand verkeren’’.

Vanavond neemt de commissaris van de koningin in Zuid-Holland, Jan Franssen (VVD), de profielschets in ontvangst. Hij maakt deze zomer een eerste schifting. Een vertrouwenscommissie, met vertegenwoordigers van de acht partijen, selecteert komend najaar vervolgens maximaal twee kandidaten en draagt die voor aan de minister van Binnenlandse Zaken. Alleen bij ‘zwaarwegende argumenten’ wijkt het kabinet af van de Rotterdamse voordracht.

De tweede stad van Nederland heeft de hoop gevestigd op „een zeer Rotterdamse kandidaat”, zegt de voorzitter van de voorbereidingscommissie, raadslid Remco Oosterhoff (SGP/CU). „Iemand die tegen ongezouten kritiek kan, maar ook een weerwoord heeft en met zijn poten in het bluswater durft te staan.” Een kopie van de personeelsadvertentie die Utrecht en Den Haag eerder samenstelden? Ondenkbaar, zegt hij, in „de stad met twee gezichten en een politieke cultuur gebaseerd op afrekenbare doelen”.

Oosterhoff bestrijdt de suggestie dat Rotterdam op zoek is naar een kloon van de populaire Opstelten. „Je bent altijd op zoek naar een schaap met vijf poten. Maar behalve oog voor veiligheid en twee biotopen moet de nieuwe man of vrouw vooral over een doortimmerde visie beschikken waar deze stad op lange termijn naartoe wil.” En van Opstelten kan veel gezegd worden, maar niet dat hij een groot visionair is, erkent Oosterhoff na enig aandringen.

De campagne Ik wil ZO’N burgemeester! viel niet bij iedereen in goede aarde. In de informatiekrant die vorige maand – een week te laat – op elk Rotterdams huisadres werd bezorgd, wordt consequent gesproken over de zoektocht naar ‘een hij’. Drie maatschappelijke organisaties, waaronder het antidiscriminatiebureau Radar, tekenden bezwaar aan. Eén burger diende een officiële klacht in bij de politie wegens vermeende discriminatie, en herhaalde haar ongenoegen gisteren in de raadszaal. „Rotterdam moet zich schamen!” Dat in de profielschets nu steevast ‘hij/zij’ staat, kon haar woede niet temperen.

Ook de grootste oppositiepartij, Leefbaar Rotterdam (veertien zetels), verzette zich tegen de publiekscampagne, maar om andere redenen. Raadslid Robert Simons noemde de internetenquête die uiteindelijk bijna 1.600 Rotterdammers invulden „een digitale vorm van schijninspraak”. Uit protest kaapte de partij een foto uit de campagne, met twee lachende burgers met opgestoken duimen, en voorzag die van de tekst: Maar u mag hem niet kiezen!

Oosterhoff legt die obstructie vooral uit als een teken van zwakte. „Ze tonen zich slechte verliezers.” Leefbaar was groot voorstander van een raadplegend referendum, maar kwam welgeteld één stem tekort voor de indirecte vorm van burgerparticipatie. Met dank vooral aan de twijfelaars bij de door Leefbaar verfoeide PvdA.

Leefbaar vreest dat de komende maanden „achter de schermen weer aloude politieke spelletjes worden gespeeld”, zegt raadslid Marco Pastors. Het is een publiek geheim dat het CDA is gebrand op Rotterdam, nu die partij niet is vertegenwoordigd in één van de vier grote steden. Gerd Leers, de huidige burgemeester van Maastricht, heet in de wandelgangen de grootste kanshebber te zijn.

Pastors is geen voorstander van een CDA’er in Rotterdam, liet hij de afgelopen weken meer dan eens weten. Grijnzend: „Als de PvdA zich op hetzelfde standpunt stelt, zouden wij het wel eens verrassend snel eens kunnen zijn.”

Lees de profielschets via nrc.nl/binnenland