Niet wachten tot Kerstmis

Vanaf volgende week mag er weer worden gejaagd op wilde zwijnen.

Afschieten moet snel, voor ze weer in het bos verdwijnen.

Biggen bij Radio Kootwijk. Jagers schieten liever volwassen zwijnen, voor het vlees. Foto Hollandse Hoogte Nederland. Radio Kootwijk. 1 april 2008 Jonge wilde zwijnen steken de weg over. Foto : Luuk van der Lee / Hollandse Hoogte Hollandse Hoogte

De geweren zijn gereinigd, het jagen kan beginnen. Vanaf volgende week mag er weer op wilde zwijnen worden geschoten. Jan Potkamp wandelt naar de lokplaats in de bossen van Nationaal Park Veluwezoom om er een emmertje lokvoer te strooien. Zodat de wilde zwijnen deze open plek in de Onzalige Bossen alvast als een attractie gaan beschouwen, en hier vanaf dinsdag met succes kan worden aangelegd. Potkamp is faunabeheerder bij Vereniging Natuurmonumenten.

Er lopen dit jaar opnieuw erg veel wilde zwijnen op de Veluwe. Tellingen uit de maand mei wijzen op een aantal van ongeveer zesduizend. De provincie Gelderland streeft naar een aantal van 860 zwijnen. Er zullen tijdens het jachtseizoen, dat nog tot eind januari duurt, in totaal dus ruim vijfduizend varkens moeten worden afgeschoten. Dit om schade aan landbouwgewassen, openbare voorzieningen, tuinen en campings te voorkomen, en ook het aantal aanrijdingen in het toenemende verkeer te beperken. Dat aantal steeg de afgelopen tien jaar van ongeveer honderd naar circa zeshonderd botsingen per jaar.

Vorig jaar waren er ook al zoveel zwijnen. Er ontstond toen commotie rond de afschotmethode (zie inzet). De provincie Gelderland hoopt commotie dit jaar te voorkomen, door jagers op te dragen toch vooral snel aan de slag te gaan, en al veel jonge dieren af te schieten vóór de herfst. Dan namelijk liggen er vermoedelijk weer zó veel eikels en beukennootjes in de bossen, dat de zwijnen zich niet meer laten lokken.

De Gelderse gedeputeerde Harry Keereweer zegt in een verklaring: „Ik heb met de Faunabeheereenheid afgesproken dat 60 procent van het afschot direct in juli en augustus moet worden gerealiseerd. Dat moet lukken, omdat er minder voedsel beschikbaar is en meer dieren op lokvoer afkomen in deze maanden. Daarnaast kunnen jagers voor het eerst gebruik maken van nachtkijkers.”

De maatregelen zijn de Vereniging Natuurmonumenten uit het hart gegrepen. De terreinbeheerder van Nationaal Park Veluwezoom zag vorig jaar de roep van de jagers om een aanvullende drukjacht met lede ogen aan. Zélf hadden de faunabeheerders van Natuurmonumenten hun zaakjes allang op orde. De meeste zwijnen waren al geschoten. Een kwestie van geld, misschien, omdat de organisatie dagelijks „zes tot acht man” heeft rondlopen die „enkele tonnen per jaar” kosten. Misschien ook een kwestie van prioriteiten, vertelt regiodirecteur Arne Heineman. „Wij kunnen het ons als grote organisatie met zoveel leden niet permitteren om het afschieten van zwijnen er maar even gezellig bij te doen.”

En misschien ook een kwestie van perspectief. „Wij schieten relatief veel biggen af”, zegt Heineman. „Andere wildbeheerders wachten soms liever tot de dieren wat meer op gewicht zijn. Dan zit er immers meer vlees aan.” Hobbyjagers wachten graag tot Kerstmis.

Er doen veel oncontroleerbare verhalen de ronde over wilde zwijnen, zegt ecoloog Geert Groot Bruinderink van onderzoeksinstituut Alterra. Om te beginnen moeten de tellingen op de Veluwe met een korreltje zout worden genomen. „Die tellingen hebben een enorme foutmarge. Als wordt gezegd dat er zesduizend zwijnen zijn, dan zeg ik: het zijn er twee keer zoveel.”

Verder ontbreekt veel kennis over het effect van het afschieten op de populaties wilde zwijnen. „Misschien is de jacht wel gerommel in de marge, een spel.” Veel belangrijker zouden de „correcties” kunnen zijn die de natuur zelf op de wildstand toepast, zoals de beschikbaarheid van voedsel, perioden van regenval en droogte, sneeuw en ook ziektes, en de klimaatverandering in het algemeen, met als effect onder meer de milde winters. Dat het aantal zwijnen zo sterk is gegroeid de laatste jaren, is eigenlijk nog een raadsel. „De hoeveelheid eikels en beukennootjes is de afgelopen jaren niet zó veel toegenomen dat dit de oorzaak is.”

Het beste is daarom eens te experimenteren met een gebied waar geen enkel wild zwijn wordt afgeschoten, om te zien wat er gebeurt. „Op dit moment worden wilde zwijnen nergens met rust gelaten. Daardoor weten we niets van de ecologische effecten van niet-bejaagde zwijnen”, zegt Geert Groot Bruinderink. Vereniging Natuurmonumenten heeft er wel oren naar. Het zou graag toestemming willen krijgen van minister Verburg om een proef te doen. Het liefste vanaf volgend jaar al.

Voorlopig gaan de beheerders van Natuurmonumenten zoals gebruikelijk aan de slag. Het lokvoer is gestrooid. Het camouflagenet hangt klaar. De stoel wacht op de schutter. Vorig jaar werden hier, op deze lokplaats in de Onzalige Bossen, dertig zwijnen geschoten. Het is één van de achttien lokplaatsen van Natuurmonumenten in Nationaal Park Veluwezoom.